Mức thuế 10% sắp hết hiệu lực, Mỹ chuẩn bị 'ra đòn' với hàng chục quốc gia: Loạt doanh nghiệp Việt có thể chịu tác động

Ngày 21/7, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết Washington sẽ sớm có động thái liên quan đến việc áp thuế mới đối với hàng chục quốc gia, trong bối cảnh mức thuế tạm thời áp dụng trên phạm vi toàn cầu theo chính sách của Tổng thống Donald Trump sẽ hết hiệu lực trong tuần này.

"Mỹ có luật cấm giao thương đối với các hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức. Phần lớn các quốc gia khác không có quy định tương tự, hoặc có nhưng không thực thi hiệu quả", ông Greer phát biểu trên CNBC.

Trước đó, sau khi Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ một loạt mức thuế quan của ông Trump hồi tháng 2, chính quyền nước này đã áp mức thuế tạm thời 10% trên phạm vi toàn cầu. Mức thuế này sẽ hết hiệu lực vào ngày 24/7.

Theo AFP, chính quyền Tổng thống Donald Trump đang chuẩn bị áp thuế đối với khoảng 60 đối tác thương mại với cáo buộc các nền kinh tế này chưa có biện pháp đủ mạnh nhằm ngăn chặn lao động cưỡng bức.

Trước đó, từ ngày 7-9/7/2026, Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) đã tổ chức phiên điều trần theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 nhằm xem xét các chính sách, hành vi và thông lệ liên quan đến lao động cưỡng bức tại 60 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó có Việt Nam.

USTR từng đề xuất áp thuế bổ sung 12,5% đối với hàng hóa nhập khẩu từ Việt Nam cùng 53 nền kinh tế khác. Đây là mức thuế cao nhất trong các phương án được cơ quan này đưa ra.

Trong báo cáo phân tích mới công bố, Chứng khoán Mirae Asset đã làm rõ bản chất của đề xuất trên, đồng thời đánh giá những tác động tiềm tàng đối với các ngành xuất khẩu chủ lực của Việt Nam.

Theo Mirae Asset, Mục 301(b) của Đạo luật Thương mại năm 1974 cho phép Mỹ chủ động khởi xướng điều tra và áp dụng các biện pháp thương mại, bao gồm thuế quan, đối với những hành vi bị cho là không hợp lý hoặc gây bất lợi cho thương mại của nước này. Khác với nhiều công cụ phòng vệ thương mại khác, Mục 301 không bị giới hạn bởi một khung thời gian cố định.

Tuy nhiên, công ty chứng khoán lưu ý rằng đề xuất trên hiện chưa có hiệu lực. Đây mới chỉ là kết luận sơ bộ và đề xuất biện pháp xử lý của USTR. Thuế bổ sung chỉ được áp dụng sau khi cơ quan này hoàn tất quá trình lấy ý kiến công chúng, tổ chức điều trần và ban hành quyết định cuối cùng.

Theo kết luận sơ bộ của USTR, 60 nền kinh tế bị cho là chưa ban hành hoặc chưa thực thi hiệu quả các quy định nhằm ngăn chặn việc nhập khẩu hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức.

Phía Mỹ cho rằng điều này cản trở các nỗ lực xóa bỏ lao động cưỡng bức trên toàn cầu, tạo lợi thế cạnh tranh không công bằng cho các doanh nghiệp sử dụng lao động cưỡng bức, làm suy giảm lợi nhuận của các doanh nghiệp tuân thủ quy định, đồng thời tạo điều kiện để né tránh các lệnh cấm nhập khẩu hiện hành của Mỹ.

Doanh nghiệp Việt chịu tác động ra sao?

Mirae Asset nhận định dệt may cùng da giày - túi xách sẽ là hai nhóm ngành đối mặt với rủi ro lớn nhất nếu đề xuất được thông qua. Đây cũng là các ngành có kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ đạt gần 30 tỷ USD trong năm 2025. Một số doanh nghiệp niêm yết có thể chịu ảnh hưởng gồm GIL, VGT, TCM và TNG.

Đối với ngành gỗ và nội thất, mức độ rủi ro được đánh giá ở mức trung bình. Theo Mirae Asset, áp lực đối với nhóm ngành này có thể gia tăng khi kết hợp với các cuộc điều tra chống bán phá giá và chống trợ cấp mà Mỹ đang triển khai. Các doanh nghiệp đáng chú ý gồm PTB, ACG và TTF.

Ngành thủy sản cũng được đánh giá chịu tác động ở mức trung bình. Mirae Asset cho biết nhiều doanh nghiệp đã chủ động mở rộng xuất khẩu sang Trung Quốc và các thị trường thuộc Hiệp định CPTPP nhằm giảm sự phụ thuộc vào thị trường Mỹ.

Trong khi đó, nhóm điện tử và linh kiện được đánh giá có mức độ rủi ro thấp. Theo Mirae Asset, phần lớn kim ngạch xuất khẩu điện tử sang Mỹ đến từ các doanh nghiệp FDI như Samsung, LG, Intel và Apple. Vì vậy, tác động đối với các doanh nghiệp niêm yết trong nước chủ yếu mang tính gián tiếp thông qua chuỗi cung ứng.