Mỹ áp mức thuế cao nhất với Việt Nam, đại diện 320 doanh nghiệp nói thẳng về điều đáng lo nhất trong nhiều năm tới

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), việc Hoa Kỳ chính thức áp dụng thuế bổ sung theo Section 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 đối với hàng hóa nhập khẩu kể từ ngày 24/7/2026 đã đánh dấu một bước thay đổi quan trọng trong chính sách thương mại của quốc gia này.

Việt Nam thuộc nhóm 38 quốc gia và vùng lãnh thổ Hoa Kỳ áp dụng mức thuế 12,5% (mức cao nhất) đối với khoảng 37% kim ngạch xuất khẩu hiện nay của Việt Nam sang Hoa Kỳ.

Đối với ngành thủy sản toàn cầu, tác động của chính sách không chỉ dừng lại ở việc thuế nhập khẩu tăng thêm 10% hay 12,5%. Quan trọng hơn, chính sách này đang làm thay đổi tương quan cạnh tranh giữa các quốc gia cung ứng tại thị trường nhập khẩu thủy sản lớn nhất thế giới, buộc cả doanh nghiệp xuất khẩu và các nhà nhập khẩu tại Hoa Kỳ phải điều chỉnh chiến lược chuỗi cung ứng.

Theo VASEP, điều đáng lo nhất không phải là mức thuế, mà là tính lâu dài. Cộng đồng doanh nghiệp hiện nay không chỉ quan tâm tới mức thuế 12,5%, mà còn là việc Section 301 sẽ được duy trì trong bao lâu.

Khác với Section 122 chỉ có hiệu lực trong thời hạn 150 ngày, Section 301 không phải là biện pháp mang tính tạm thời. Thực tế cho thấy các mức thuế theo Section 301 áp dụng đối với Trung Quốc từ năm 2018 vẫn được duy trì qua nhiều đời Tổng thống Hoa Kỳ.

Điều đó đồng nghĩa doanh nghiệp không thể xem đây chỉ là khoản chi phí phát sinh trong ngắn hạn, mà cần đưa yếu tố này vào chiến lược đầu tư, phát triển thị trường cũng như tổ chức chuỗi cung ứng trong nhiều năm tới.

Việt Nam vẫn còn dư địa cải thiện vị thế

VASEP khẳng định, dù phải đối mặt với không ít thách thức, Việt Nam vẫn còn những dư địa đáng kể.

Trước hết, Hoa Kỳ vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn cung thủy sản nhập khẩu. Năng lực chế biến, khả năng cung ứng ổn định cùng chất lượng sản phẩm của doanh nghiệp Việt Nam tiếp tục là những lợi thế quan trọng mà không nhiều quốc gia có thể thay thế trong thời gian ngắn.

Bên cạnh đó, việc Việt Nam ban hành Nghị định 292/2026/NĐ-CP về cấm nhập khẩu hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức, có hiệu lực từ ngày 5/9/2026, được đánh giá là bước đi đáng chú ý nhằm hoàn thiện khung pháp lý theo hướng đáp ứng các yêu cầu quốc tế. Nếu quá trình triển khai được Hoa Kỳ ghi nhận tích cực, đây có thể trở thành cơ sở quan trọng để Việt Nam tiếp tục đối thoại và vận động nhằm cải thiện vị thế trong các chính sách thương mại trong thời gian tới.

Khả năng thích ứng sẽ quan trọng hơn cạnh tranh về giá

Trong ngắn hạn, doanh nghiệp khó tránh khỏi việc phải chia sẻ một phần chi phí thuế với các nhà nhập khẩu, đồng thời chịu áp lực cạnh tranh lớn hơn trong việc giành đơn hàng.

Tuy nhiên, xét trong trung và dài hạn, lợi thế cạnh tranh của ngành thủy sản Việt Nam sẽ không chỉ phụ thuộc vào mức thuế nhập khẩu mà ngày càng được quyết định bởi năng lực chế biến sâu, khả năng phát triển các sản phẩm có giá trị gia tăng, mức độ tuân thủ các tiêu chuẩn về lao động, môi trường, truy xuất nguồn gốc cũng như khả năng thích ứng trước những thay đổi của chính sách thương mại toàn cầu.

Thuế Section 301 chắc chắn sẽ khiến môi trường cạnh tranh tại thị trường Hoa Kỳ trở nên khốc liệt hơn. Tuy vậy, trong bối cảnh các đối thủ cũng đang phải đối mặt với những khó khăn riêng, cơ hội vẫn dành cho những doanh nghiệp có khả năng thích ứng nhanh, chủ động tái cấu trúc thị trường và đầu tư vào giá trị gia tăng.

“Đây sẽ là yếu tố quyết định vị thế của thủy sản Việt Nam tại Hoa Kỳ trong giai đoạn tới, hơn là bản thân con số thuế 12,5%”, đại diện VASEP nhấn mạnh.