Mỹ siết cửa, hơn 50 doanh nghiệp Trung Quốc vẫn 'xếp hàng' chờ niêm yết
Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị leo thang và các rào cản pháp lý ngày càng phức tạp, Phố Wall đang trở thành điểm đến niêm yết khó khăn hơn nhiều đối với các doanh nghiệp Trung Quốc đại lục. Tuy nhiên, điều đó vẫn chưa đủ để khiến họ từ bỏ thị trường vốn lớn nhất thế giới.
Theo báo cáo của hãng kiểm toán EY công bố tháng 6, chỉ có 2 doanh nghiệp Trung Quốc đại lục IPO tại Mỹ trong nửa đầu năm, huy động tổng cộng 59,5 triệu USD. Đây là mức thấp nhất trong 5 năm xét cả về số lượng thương vụ lẫn giá trị vốn huy động.
Dù vậy, số liệu từ Ủy ban Chứng khoán Trung Quốc (CSRC) cho thấy dòng doanh nghiệp muốn sang Mỹ niêm yết vẫn chưa hề cạn. Tính đến tháng 7, hơn 50 doanh nghiệp vẫn đang chờ Bắc Kinh phê duyệt kế hoạch phát hành cổ phiếu tại Mỹ.
Điều này đặt ra câu hỏi: Vì sao doanh nghiệp Trung Quốc vẫn kiên quyết lựa chọn Phố Wall?
Sức hút của thị trường vốn lớn nhất thế giới
Ông Hong Hao, Giám đốc đầu tư của Lotus Asset Management tại Hồng Kông, cho rằng việc niêm yết tại Mỹ vẫn được xem là một dấu mốc danh giá.
Theo ông, New York sở hữu thị trường vốn lớn nhất thế giới với thanh khoản vượt trội và khả năng tiếp cận mạng lưới nhà đầu tư tổ chức toàn cầu mà các sàn giao dịch trong khu vực khó có thể sánh kịp.
Tuy nhiên, con đường này cũng ngày càng nhiều rào cản.
Về phía Mỹ, các cơ quan quản lý siết chặt điều kiện niêm yết, yêu cầu doanh nghiệp Trung Quốc công bố nhiều thông tin hơn và tăng cường giám sát.
Trong khi đó, Trung Quốc cũng áp dụng cơ chế phê duyệt bắt buộc đối với các doanh nghiệp muốn niêm yết ở nước ngoài, đặc biệt tập trung vào các vấn đề liên quan đến an ninh quốc gia và bảo mật dữ liệu.
Những quy định từ cả hai phía đã khiến nhiều doanh nghiệp chuyển hướng sang Hong Kong hoặc thị trường nội địa. Tuy nhiên, theo giới phân tích, Phố Wall vẫn giữ được lợi thế riêng, đặc biệt với các công ty công nghệ đang cần nguồn vốn lớn để mở rộng.
Định giá cao hơn nhờ "hiệu ứng AI"
Ông Tommy Ong, Giám đốc điều hành T.O. & Associates Consultancy, cho biết các sàn giao dịch Mỹ thường sẵn sàng trả mức định giá cao hơn cho các startup công nghệ, đặc biệt là những doanh nghiệp gắn với làn sóng AI.
Ngược lại, tại Hong Kong, nhiều doanh nghiệp nền tảng số thường bị thị trường xem như các công ty tiêu dùng hơn là doanh nghiệp công nghệ, khiến mức định giá thấp hơn đáng kể.
Quan điểm này cũng được ông Guo Tao, chuyên gia tại Trung tâm Nghiên cứu Thương mại điện tử 100EC, chia sẻ.
Ông cho rằng lựa chọn niêm yết tại New York phản ánh sự phù hợp giữa đặc điểm của thị trường và nhu cầu phát triển của doanh nghiệp.
Theo ông, thị trường Mỹ không chỉ mang lại mức định giá cao hơn mà còn có thanh khoản tốt hơn và sẵn sàng chấp nhận các doanh nghiệp công nghệ còn trong giai đoạn tăng trưởng, điều mà nhiều sàn giao dịch trong khu vực chưa làm được.
Thanh khoản là yếu tố sống còn
Ngoài định giá, thanh khoản cũng là lý do quan trọng khiến các doanh nghiệp Trung Quốc tiếp tục hướng tới Phố Wall.
Ông Hong Hao cho biết nhiều quỹ đầu tư tư nhân (Private Equity) và quỹ đầu tư mạo hiểm (Venture Capital) đang chịu áp lực hiện thực hóa lợi nhuận khi thời hạn hoạt động của các quỹ sắp kết thúc.
Việc niêm yết tại Mỹ giúp các cổ đông ban đầu dễ dàng bán cổ phần để thu hồi vốn hơn so với Hong Kong.
Ông Dai Ming, nhà quản lý quỹ tại Huichen Asset Management ở Thượng Hải, nhận định thanh khoản hạn chế tại Hong Kong khiến chỉ cần một lượng nhỏ cổ phiếu nội bộ được bán ra cũng có thể khiến giá cổ phiếu giảm mạnh hoặc tạo tâm lý tiêu cực cho nhà đầu tư cá nhân.
Điều này khiến các nhà đầu tư ban đầu đối mặt với nguy cơ làm giảm chính giá trị khoản đầu tư của mình khi thoái vốn.
"Lách" kiểm soát vốn không còn dễ
Trước đây, nhiều doanh nghiệp công nghệ Trung Quốc sử dụng mô hình pháp lý VIE (Variable Interest Entity) kết hợp cấu trúc "red chip" để đưa tài sản trong nước ra nước ngoài và niêm yết tại Mỹ mà không chịu quá nhiều sự giám sát từ cơ quan quản lý.
Tuy nhiên, cuộc cạnh tranh công nghệ giữa Mỹ và Trung Quốc, đặc biệt trong lĩnh vực AI, đã khiến Bắc Kinh siết chặt cơ chế này nhằm ngăn dòng vốn chảy ra nước ngoài cũng như bảo vệ dữ liệu nhạy cảm.
Ông Tommy Ong cho rằng quan điểm cho rằng doanh nghiệp vẫn có thể dễ dàng sử dụng sàn chứng khoán Mỹ để né các biện pháp kiểm soát vốn của Trung Quốc hiện không còn đúng.
Theo ông, dù huy động vốn tại nước ngoài, doanh nghiệp vẫn phải tuân thủ đầy đủ các quy định và quy trình phê duyệt của cơ quan quản lý Trung Quốc.
Nói cách khác, lợi thế từng giúp Phố Wall trở thành "cửa ngõ" để doanh nghiệp Trung Quốc tiếp cận nguồn vốn quốc tế đang dần thu hẹp. Dù vậy, với quy mô thị trường, mức định giá hấp dẫn và thanh khoản hàng đầu thế giới, New York vẫn là đích đến mà nhiều doanh nghiệp Trung Quốc chưa sẵn sàng từ bỏ.
