Ồ ạt xây chung cư cho lợn, giá thịt ở Trung Quốc giảm thê thảm

Tại vùng ngoại ô thành phố Ngạc Châu, tỉnh Hồ Bắc, hai tòa nhà cao 26 tầng thuộc sở hữu của Công ty Hubei Zhongxin Kaiwei Modern Animal Husbandry đứng sừng sững giữa khung cảnh nông thôn xung quanh. Doanh nghiệp này đã chi tới 4 tỷ nhân dân tệ, tương đương 591 triệu USD, để đầu tư xây dựng tổ hợp trang trại chăn nuôi theo mô hình thẳng đứng.

Đi vào vận hành từ mùa thu năm 2022, toàn bộ quy trình bên trong các tòa nhà này được thiết kế khép kín. Mỗi tầng chịu trách nhiệm cho từng công đoạn riêng biệt như sinh sản hay chăm sóc lợn con, trong khi việc di chuyển giữa các tầng dựa vào hệ thống thang máy. Mọi thao tác từ cho ăn, thông gió cho đến khử trùng đều vận hành tự động. Ước tính, riêng cơ sở này có khả năng cung ứng ra thị trường tới 1,2 triệu con lợn mỗi năm.

Tuy nhiên, giới phân tích nhận định các mô hình siêu trang trại như trên chính là mắt xích quan trọng đẩy giá thịt lợn tại quốc gia này tụt dốc không phanh. Báo cáo từ Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc chỉ ra rằng trong chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 6, giá thịt lợn đã bốc hơi 16% so với cùng kỳ năm trước, đánh dấu tháng giảm thứ 13 liên tiếp và góp phần đè nặng đà tăng chung của CPI.

Mức giá rẻ chưa từng thấy đã bùng nổ thành chủ đề bàn tán sôi nổi trên các nền tảng mạng xã hội, nhiều người dân ngỡ ngàng ví von rằng việc mua thịt lợn hiện tại còn tiết kiệm hơn mua rau. Chia sẻ trên SCMP, ông Yao Jingyuan, cựu kinh tế trưởng của Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc, phân tích rằng hiện tượng dư thừa lợn hơi bắt nguồn từ tốc độ bùng nổ quá nhanh của các trang trại công nghiệp quy mô lớn, khiến sản lượng đầu ra vượt xa lực cầu của thị trường.

Thống kê từ Bộ Nông nghiệp và Nông thôn Trung Quốc cho thấy giá lợn hơi trong tháng 4 từng rơi xuống mức thấp nhất trong vòng 10 năm. Chạm mốc cuối tháng 5, con số này chỉ còn 10,12 nhân dân tệ (khoảng 1,49 USD) cho mỗi kg, giảm khoảng 30% so với cùng kỳ năm ngoái.

Là quốc gia chiếm tới một nửa lượng thịt lợn tiêu thụ trên toàn cầu, chính phủ Trung Quốc luôn đặt ưu tiên hàng đầu vào việc giữ ổn định nguồn cung cho món ăn thiết yếu này. Sau đợt càn quét của dịch tả lợn châu Phi giai đoạn 2018-2021 làm suy giảm nghiêm trọng tổng đàn, giới chức đã đưa ra nhiều chính sách khuyến khích các tập đoàn chăn nuôi mở rộng quy mô. Các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ dần rút lui, nhường lại sân chơi cho các tập đoàn lớn - những đơn vị sở hữu năng lực sản xuất vượt trội cùng khả năng tối ưu hóa chi phí vận hành.

Thị trường Trung Quốc vốn quen thuộc với các "chu kỳ lợn", nơi biến động về quy mô đàn và giá cả diễn ra theo từng giai đoạn. Dù vậy, điểm khác biệt của chu kỳ lần này nằm ở tình trạng thặng dư kéo dài do làn sóng công nghiệp hóa chăn nuôi trên diện rộng, kéo giá thịt giảm sâu chưa từng có.

Song song với yếu tố cung vượt cầu, khẩu vị ăn uống của người dân thay đổi cũng gián tiếp ép giá thịt đi xuống. Một phụ nữ ngoài 30 tuổi sống tại Bắc Kinh bộc bạch trên Nikkei Asia rằng cô đang hạn chế ăn thịt lợn do lo ngại hàm lượng chất béo cao. Thực tế này phản ánh làn sóng chú trọng sức khỏe ngày càng tăng trong xã hội. Bên cạnh đó, chất lượng cuộc sống nâng cao cùng sự phong phú của các nguồn thực phẩm thay thế như thịt bò, thịt gà và cá đã chia nhỏ thị phần. Tờ Global Times bổ sung thêm rằng chính sách mở cửa thị trường cũng giúp thực phẩm nhập khẩu tràn vào, mang lại vô số lựa chọn mới cho người tiêu dùng.

Nguồn cung dư thừa đè nặng lên giá bán đang bào mòn lợi nhuận của các doanh nghiệp ngành chăn nuôi, nhất là khi họ phải gánh thêm áp lực từ chi phí thức ăn đầu vào gia tăng do ảnh hưởng của xung đột tại Trung Đông.

Đứng trước bối cảnh đó, Muyuan Foods - tập đoàn chăn nuôi lợn lớn nhất thế giới - vào tháng trước xác nhận đang bám sát diễn biến thị trường để ứng phó với biến động giá thức ăn. Doanh nghiệp này đang chủ động phối trộn nhiều loại nguyên liệu khác nhau nhằm kéo giảm chi phí sản xuất.

Về phía quản lý nhà nước, chính phủ Trung Quốc đã chủ động can thiệp bằng cách hạ mục tiêu tổng đàn lợn nái từ 39 triệu con xuống còn 37,5 triệu con. Trong cuộc họp khẩn với các tập đoàn chăn nuôi lớn diễn ra vào tháng trước, cơ quan chức năng đã đưa ra lời kêu gọi các đơn vị chủ động tiết giảm công suất và hạ sản lượng.