Ngành thép Ấn Độ tăng trưởng nhanh nhất thế giới: Vượt mặt Trung Quốc nhờ đâu?

Bức tranh công nghiệp nặng toàn cầu đang chứng kiến một cuộc chuyển giao quyền lực âm thầm nhưng quyết liệt. Trong khi nhiều quốc gia chật vật với đà chững lại của kinh tế vĩ mô, ngành thép Ấn Độ lại ghi nhận tốc độ tăng trưởng bứt phá, vươn lên dẫn đầu thế giới trong giai đoạn từ năm 2022 đến nay. Sự vươn lên này không phải là một hiện tượng ngẫu nhiên mà là kết quả của chiến lược công nghiệp hóa bài bản mang tên Sản xuất tại Ấn Độ do chính quyền Thủ tướng Narendra Modi khởi xướng.

Động lực từ những gã khổng lồ tư nhân

Thành công của ngành luyện kim quốc gia tỷ dân có dấu ấn đậm nét của khu vực kinh tế tư nhân. Những ông lớn như Tata Group hay JSW Steel không chỉ bơm tiền mở rộng các tổ hợp nhà máy mà còn hoạch định chiến lược phát triển kéo dài hàng thập kỷ. Bằng cách liên kết chặt chẽ với các chuỗi sản xuất nội địa, họ dễ dàng nắm bắt nhu cầu thực tế để phân bổ dòng vốn đầu tư một cách chính xác.

Dữ liệu từ các tổ chức quốc tế xác nhận Ấn Độ đang đứng thứ hai thế giới về tổng sản lượng thép, chỉ xếp sau Trung Quốc và vượt qua Mỹ, Nhật Bản cùng Nga. Lực đẩy chính cho thứ hạng này đến từ việc mở rộng công suất ồ ạt của Tata Steel và JSW Steel. Lãnh đạo Tata Steel đặt tham vọng đạt tổng sản lượng 36 triệu tấn trên toàn cầu trong năm 2026, với hơn 27,4 triệu tấn được sản xuất ngay tại thị trường nội địa.

Đây là một bước tiến đáng kể so với mức 35,3 triệu tấn của năm ngoái. Điển hình cho nỗ lực này là việc khánh thành giai đoạn mở rộng nhà máy tại trung tâm công nghiệp Kalinganagar thuộc bang Odisha. Bước đi này giúp hãng thâm nhập sâu hơn vào chuỗi cung ứng vật liệu giá trị cao cho ngành công nghiệp ôtô và quốc phòng. JSW Steel cũng cho thấy sức mạnh khi đặt mục tiêu sản xuất 36,4 triệu tấn thành phẩm nội địa trong năm nay. Mức tăng trưởng này có được nhờ tỷ lệ huy động công suất lên tới 96% tại tổ hợp sản xuất lõi Vijayyanagar thuộc bang Karnataka.

Sự bạo chi của các doanh nghiệp tư nhân được hậu thuẫn vững chắc bởi một hệ thống chính sách bảo hộ và khuyến khích sản xuất quyết liệt từ chính quyền New Delhi. Động thái cứng rắn nhất là việc áp dụng mức thuế phòng vệ 12% đối với các sản phẩm thép tấm hợp kim và phi hợp kim nhập khẩu, có hiệu lực trong 3 năm kể từ tháng 4/2025. Hàng rào thuế quan này đóng vai trò như một tấm khiên bảo vệ các nhà máy nội địa khỏi làn sóng nguyên liệu giá rẻ tràn ngập thị trường.

Song song với việc phòng thủ, chính phủ còn chủ động tấn công bằng Cơ chế liên kết sản xuất dành riêng cho các mặt hàng có hàm lượng giá trị gia tăng cao. Chương trình này nhắm trực tiếp vào 5 nhóm vật liệu chiến lược gồm thép mạ, thép cường độ cao, ray chuyên dụng, thép hợp kim và thép điện. Mục tiêu của quốc gia Nam Á là đẩy sản lượng thép chuyên dụng lên mốc 42 triệu tấn mỗi năm vào năm tài chính 2027, qua đó giải quyết bài toán việc làm và giảm thiểu rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng.

Cuộc đổi ngôi trên bản đồ vật liệu toàn cầu

Sức bật của ngành công nghiệp luyện kim Ấn Độ càng trở nên nổi bật khi đặt cạnh bức tranh ảm đạm của người láng giềng Trung Quốc. Quốc gia từng là công xưởng sản xuất bất khả chiến bại nay đang phải thu hẹp quy mô. Nguyên nhân cốt lõi xuất phát từ sự đóng băng kéo dài của thị trường bất động sản nội địa, kết hợp với các lệnh áp thuế trừng phạt từ thị trường Mỹ và Liên minh châu Âu.

Sự chênh lệch này được phản ánh chân thực qua các con số thống kê. Sản lượng thép của Trung Quốc đã sụt giảm liên tục, từ mức 1.017,9 triệu tấn của năm 2022 xuống chỉ còn 960 triệu tấn vào năm 2025. Ở chiều ngược lại, Ấn Độ chứng kiến sản lượng tăng vọt từ 125,37 triệu tấn lên 165 triệu tấn trong cùng giai đoạn. Dòng chảy nguyên liệu đang dần đổi hướng, không chỉ tái định hình thị trường châu Á mà còn phát đi tín hiệu rõ ràng về một trung tâm quyền lực mới của ngành công nghiệp nặng thế giới.