Ngôi làng độc đáo gần 500 tuổi của Việt Nam vừa được vinh danh 'Điểm du lịch cộng đồng tốt nhất 2025'
Làng nghề này từng được vinh danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Làng gốm Thanh Hà, phường Hội An Tây (TP. Đà Nẵng), vừa được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trao tặng danh hiệu “Điểm du lịch cộng đồng tốt nhất” năm 2025.
Giải thưởng là sự ghi nhận xứng đáng cho một làng nghề truyền thống gần 500 năm tuổi, nơi vẫn bền bỉ lưu giữ và phát huy giá trị văn hóa bản địa gắn với đô thị cổ Hội An.
Theo các tư liệu lịch sử, Thanh Hà hình thành và phát triển mạnh từ khoảng thế kỷ XVI - XVII. Khi đó, làng được xem là một trung tâm sản xuất gốm, đất nung nổi tiếng của xứ Quảng.
Sản phẩm gốm Thanh Hà từng hiện diện rộng khắp miền Trung, phục vụ đời sống sinh hoạt thường nhật với các vật dụng như chén, bát, chum, vại, bình hoa, con giống… được chế tác tinh xảo, đa dạng về hình dáng và màu sắc.
Các bậc cao niên trong làng cho biết, dấu tích sớm hơn của nghề gốm Thanh Hà có thể bắt nguồn từ thế kỷ XV - XVI, khi những người thợ gốm di cư vào phương Nam, nhận thấy vùng đất ven sông Thu Bồn có điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu phù hợp nên dừng chân lập nghiệp. Từ đó, nghề gốm dần bén rễ, phát triển và trở thành sinh kế chủ đạo của cộng đồng cư dân nơi đây.
Một trong những nét đặc trưng làm nên bản sắc riêng của gốm Thanh Hà là nguyên liệu đất sét nâu có độ dẻo và khả năng kết dính cao. Quá trình xử lý đất đòi hỏi nhiều công đoạn công phu trước khi tạo hình. Sản phẩm sau khi nắn xong được phơi nắng hoặc hong khô bên bếp lửa rồi mới đưa vào lò nung. Việc sắp xếp sản phẩm trong lò được thực hiện cẩn trọng để vừa đảm bảo chất lượng, vừa tiết kiệm không gian, với thời gian nung kéo dài từ một đến ba ngày, tùy loại hình sản phẩm.
Điểm nổi bật của gốm Thanh Hà còn nằm ở kỹ thuật tạo hình hoàn toàn thủ công. Không khuôn mẫu, không thước đo, mỗi sản phẩm được tạo ra bằng cảm nhận và kinh nghiệm của nghệ nhân, mộc mạc nhưng giàu tính thẩm mỹ. Chính yếu tố này đã tạo nên “linh hồn” cho gốm Thanh Hà, khiến sản phẩm nhẹ, bền và mang dấu ấn cá nhân rõ nét, khác biệt với gốm ở nhiều địa phương khác.
Trải qua nhiều biến động lịch sử, làng gốm Thanh Hà vẫn tồn tại yên bình bên dòng Thu Bồn, gắn bó mật thiết với sự hình thành và phát triển của thương cảng Hội An xưa. Đặc biệt, phần lớn gạch ngói cấu thành nên phố cổ Hội An ngày nay đều có nguồn gốc từ làng gốm Thanh Hà, cho thấy vai trò quan trọng của làng nghề trong đời sống kinh tế - đô thị khu vực.
Năm 2019, nghề gốm Thanh Hà được đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, mở ra hướng đi mới cho việc bảo tồn gắn với phát triển du lịch.
Hiện nay, làng gốm không chỉ là nơi sản xuất mà còn trở thành điểm đến trải nghiệm hấp dẫn, nơi du khách có thể trực tiếp tham gia các công đoạn làm gốm và mang về những sản phẩm do chính tay mình tạo ra.
Theo thống kê, trong năm 2025, làng gốm Thanh Hà đón hơn 251.000 lượt khách tham quan, trong đó khoảng 95% là khách quốc tế. Toàn làng hiện có 37 hộ dân với 68 lao động trực tiếp tham gia sản xuất gốm và phục vụ hoạt động du lịch.
Danh hiệu “Điểm du lịch cộng đồng tốt nhất” năm 2025 được kỳ vọng sẽ tiếp tục tạo động lực để Thanh Hà bảo tồn bền vững làng nghề truyền thống, đồng thời nâng cao sinh kế cho cộng đồng cư dân địa phương.
