Người Trung Quốc ồ ạt chuyển tiền sang Mỹ, chuyện gì đã xảy ra?

Các chuyên gia ngân hàng tư nhân và luật sư phục vụ khách hàng Trung Quốc cho biết số lượng yêu cầu mở tài khoản ngân hàng tại Mỹ đã tăng lên trong những tháng sau khi Bắc Kinh áp thuế truy thu đối với tài sản ở nước ngoài từ tháng 7. Theo đó, một bộ phận người giàu đang chuyển tài sản vốn được lưu giữ tại Singapore hoặc Hong Kong (Trung Quốc) sang Mỹ nhằm giảm khả năng bị Bắc Kinh kiểm soát.

“Xu hướng này đã trở nên tương đối phổ biến”, ông Keith Tan, Giám đốc điều hành Golden Acacia Capital có trụ sở tại Singapore, cho biết. Ông đang hỗ trợ các khách hàng Trung Quốc quản lý danh mục tài sản ở nước ngoài. Theo ông, khách hàng bắt đầu lên kế hoạch chuyển tài sản sang Mỹ từ tháng 7, trong đó một số người hoàn tất việc mở tài khoản chỉ trong chưa đầy hai tháng.

“Đối với khách hàng Trung Quốc, việc mở tài khoản tại Mỹ và chuyển tài sản sang đó không phải là trở ngại quá lớn”, ông nói.

Theo ông Tan, những khách hàng sở hữu khối tài sản lớn thường lựa chọn các ngân hàng tư nhân quy mô lớn. Trong khi đó, những người có tài khoản nhỏ hơn thường tìm đến các ngân hàng khu vực hoặc công ty môi giới trực tuyến.

Làn sóng chuyển dịch tài sản càng trở nên cấp bách sau khi Trung Quốc triển khai cơ chế thuế mới đối với các quỹ tín thác ở nước ngoài.

Hồi tháng 7, Trung Quốc thông báo sẽ áp thuế 20% đối với thu nhập và lợi nhuận từ các quỹ tín thác ở nước ngoài của những người được xác định là đối tượng cư trú thuế tại nước này. Quy định mới khiến giới nhà giàu Trung Quốc gấp rút tìm cách xoay xở tiền mặt và chuyển tài sản sang các hình thức sở hữu khác để ứng phó với nghĩa vụ thuế.

Các luật sư tại Singapore và Hong Kong đang hỗ trợ khách hàng xác định số thuế phải nộp. Công việc này bao gồm giải thể các quỹ tín thác, bán cổ phần tại những công ty niêm yết hoặc xin vay vốn để đáp ứng các khoản thuế lớn bất thường.

Trong khi đó, Mỹ nằm ngoài Cơ chế báo cáo thông tin tài khoản tài chính chung (CRS) của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD). Đây là khuôn khổ cho phép hơn 100 khu vực tài phán tự động chia sẻ dữ liệu về tài khoản tài chính.

Theo quy định, các ngân hàng tại Singapore và Hong Kong phải báo cáo những tài khoản có liên quan đến Trung Quốc cho cơ quan chức năng nước này. Ngược lại, các ngân hàng Mỹ không có nghĩa vụ tương tự theo cơ chế CRS.

Ông James Wang, Giám đốc điều hành Blue Brick Consulting Group, đơn vị tư vấn thuế cho khách hàng tư nhân, cho biết những người không cư trú tại Mỹ khi mở tài khoản ngân hàng ở nước này cũng có thể tiếp cận các công cụ đầu tư với nghĩa vụ kê khai thuế với Sở Thuế vụ Mỹ (IRS) được giảm bớt hoặc không phát sinh.

Tuy nhiên, ông Wang lưu ý các quy định mới nhất của Trung Quốc yêu cầu những người được xác định là đối tượng cư trú thuế tại nước này phải tự kê khai toàn bộ thu nhập trên phạm vi toàn cầu với cơ quan chức năng Trung Quốc.

Các ngân hàng tại New York đang tận dụng cơ hội này để cung cấp những giải pháp có thể giúp khách hàng Trung Quốc hạn chế khả năng bị cơ quan thuế trong nước phát hiện tài sản. Theo một cố vấn hoạch định tài sản có trụ sở tại New York, người làm việc với các văn phòng quản lý tài sản gia đình Trung Quốc, các ngân hàng Mỹ đang chịu áp lực lớn để đáp ứng nhu cầu gia tăng nhanh chóng.

“Do lượng yêu cầu tăng đột biến, một số ngân hàng đã rút ngắn thời gian để khách hàng đáp ứng mức vốn tối thiểu theo yêu cầu, nếu không muốn tài khoản bị đóng”, vị cố vấn này cho biết. Người này đề nghị giấu tên để có thể trao đổi về quy trình nội bộ của các ngân hàng.

Theo ông Tan, những gia đình Trung Quốc có con cái sở hữu thẻ xanh Mỹ cũng sử dụng các quỹ tín thác do người nước ngoài thành lập (foreign grantor trusts). Đây là cấu trúc trong đó tài sản được xem là thuộc sở hữu của người sáng lập không phải công dân Mỹ, qua đó giúp hạn chế một phần nghĩa vụ thuế tại Mỹ.

Ông cho biết các bang có mức thuế thấp như Nevada và Florida đang trở thành những lựa chọn phổ biến.

“Họ đang đánh cược rằng thông tin sẽ không bị tiết lộ, bởi Mỹ không chia sẻ dữ liệu thông qua hệ thống CRS. Nhờ vậy, họ có thể né tránh sự giám sát của cơ quan thuế”, ông Clifford Ng, đối tác tại hãng luật Zhong Lun ở Hong Kong, nhận định.

Ông Ng cũng dự đoán một số người có quyền cư trú tại Hong Kong hoặc Singapore, với các quỹ tín thác chưa bị Bắc Kinh phát hiện, có thể sẽ giải thể những cấu trúc này và chuyển tiền ra khỏi đó.

Các luật sư cảnh báo rằng dù phương thức này hiện có thể giúp tránh việc thông tin tài khoản bị tự động chia sẻ, lợi thế đó có thể chỉ mang tính tạm thời.

Theo ông Ng, tài sản ở nước ngoài có thể đã được báo cáo cho Bắc Kinh thông qua cơ chế CRS và “sớm muộn gì cũng sẽ xuất hiện trong dữ liệu tại Trung Quốc”. Vì vậy, việc chuyển tiền từ ngân hàng Singapore hoặc Hong Kong sang ngân hàng Mỹ vẫn có thể để lại dấu vết khi tài sản được rút khỏi nơi lưu giữ ban đầu.

“Họ vẫn có thể vi phạm quy định nếu sở hữu một tài khoản ở nước ngoài chưa được khai báo, tài khoản đó tiếp tục tạo ra thu nhập nhưng họ không kê khai khoản thu nhập ấy tại Trung Quốc. Che giấu tài sản không phải là hoạch định thuế”, ông Ng nói.

Đạo luật Tuân thủ thuế đối với tài khoản nước ngoài (FATCA) của Mỹ yêu cầu các ngân hàng nước ngoài báo cáo thông tin về khách hàng Mỹ. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa có cơ chế tự động chia sẻ thông tin tương ứng từ các ngân hàng Mỹ sang Bắc Kinh.

Ông Cris Cao, đối tác tại hãng luật W&H Law Firm ở Bắc Kinh, cũng cảnh báo về nguy cơ Trung Quốc vẫn có thể đánh thuế đối với số tiền được chuyển sang Mỹ.

“Ngay cả khi họ chuyển toàn bộ tiền khỏi các tài khoản thuộc diện báo cáo theo CRS sang tài khoản ngân hàng Mỹ, điều đó không đương nhiên làm giảm hoặc xóa bỏ quyền đánh thuế của cơ quan thuế, cũng không giúp họ thoát khỏi nghĩa vụ nộp thuế”, ông nói.

Ông Cao cho biết thêm, việc chuyển tiền ra khỏi các tài khoản trước đây đã được báo cáo vẫn để lại hồ sơ giao dịch. “Chỉ riêng dấu vết đó cũng đủ để cơ quan thuế áp thuế”, ông nhận định.

Không chỉ đối mặt với rủi ro pháp lý, giới nhà giàu Trung Quốc có thể còn bỏ lỡ cơ hội chuyển tài sản ra nước ngoài. Việc luân chuyển số tiền đã được đưa ra nước ngoài tương đối dễ dàng, nhưng đưa vốn từ Trung Quốc đại lục ra nước ngoài ngày càng khó khăn.

“Gần như sẽ không còn khoản tiền lớn nào đang nằm trong nước có thể rời khỏi Trung Quốc kể từ thời điểm này”, ông Jingkuan Lin, chuyên gia ngân hàng tư nhân tại Bank of Singapore, nhận định.

Theo ông Lin, những hạn chế ngày càng gia tăng đối với dòng vốn ra khỏi Trung Quốc có thể khiến ngành ngân hàng nước ngoài phải thu hẹp hoạt động, chủ yếu phục vụ nhóm khách hàng đang sở hữu tài sản bên ngoài Trung Quốc thay vì tiếp tục đón nhận nguồn vốn mới từ đại lục.