Những ‘điểm nóng’ mới dọc metro số 2 sau quyết định quy hoạch của TP.HCM

Với tổng diện tích gần 940ha, các khu vực TOD không chỉ được kỳ vọng trở thành những hạt nhân phát triển mới mà còn có thể tạo ra nguồn lực đất đai rất lớn cho ngân sách, đồng thời hình thành các cực tăng trưởng mới dọc hành lang metro.

Tuyến metro số 2 Bến Thành - Tham Lương có chiều dài gần 11,3km, kết nối khu vực trung tâm với cửa ngõ Tây Bắc TP.HCM. Tuyến gồm 10 ga ngầm, 1 ga trên cao và khu depot tại Tham Lương, dự kiến hoàn thành vào năm 2030.

Khác với cách phát triển đô thị truyền thống, mô hình TOD lấy giao thông công cộng làm trung tâm, từ đó phát triển các khu dân cư, thương mại, dịch vụ và văn phòng với mật độ cao xung quanh các nhà ga. Đây được xem là xu hướng phát triển đô thị đang được nhiều thành phố lớn trên thế giới áp dụng.

Trong 5 khu vực được quy hoạch, khu vực trung tâm quanh ga Bến Thành và Tao Đàn có quy mô khoảng 188ha. Đây là khu vực sở hữu quỹ đất có giá trị cao bậc nhất thành phố khi kết nối trực tiếp với hàng loạt tuyến đường huyết mạch như Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Nguyễn Thị Minh Khai, Trần Hưng Đạo, Võ Văn Kiệt và khu vực ven sông Sài Gòn.

Việc áp dụng mô hình TOD tại khu vực này được kỳ vọng sẽ thúc đẩy quá trình tái thiết đô thị, gia tăng hiệu quả sử dụng đất và tạo thêm không gian phát triển thương mại, dịch vụ ngay tại lõi trung tâm.

Đáng chú ý nhất là khu vực số 2 với diện tích khoảng 265ha, bao gồm các ga Dân Chủ, Hòa Hưng, Lê Thị Riêng, Phạm Văn Hai và Bảy Hiền. Đây được xem là một trong những "điểm nóng" mới của thị trường khi nằm trên các trục giao thông quan trọng như Cách mạng Tháng Tám, Hoàng Văn Thụ, Điện Biên Phủ và có khả năng kết nối nhanh tới sân bay Tân Sơn Nhất.

Khu vực Bảy Hiền - Lê Thị Riêng hiện đã có mật độ dân cư cao, hoạt động thương mại sôi động và nhiều quỹ đất có thể tái phát triển. Việc đưa khu vực này vào quy hoạch TOD được kỳ vọng sẽ tạo động lực mới cho quá trình chỉnh trang đô thị và nâng cao giá trị sử dụng đất.

Trong khi đó, khu vực ga Nguyễn Hồng Đào rộng khoảng 44ha nằm giữa các tuyến Cộng Hòa, Trường Chinh, Hoàng Hoa Thám và Đồng Đen. Dù quy mô không lớn, đây là khu vực có lợi thế về vị trí khi nằm trong khu dân cư đông đúc và có hoạt động thương mại phát triển.

Hai khu vực Bà Quẹo - Tây Thạnh và nhà ga Tham Lương được xem là vùng phát triển lớn nhất dọc tuyến metro số 2 khi sở hữu tổng diện tích hơn 440ha.

Khu vực Bà Quẹo, Phạm Văn Bạch và Tây Thạnh rộng khoảng 149ha nằm gần sân bay Tân Sơn Nhất, khu công nghiệp Tân Bình và các trục giao thông quan trọng như Trường Chinh, Phan Huy Ích, Lê Trọng Tấn. Đây là khu vực có nhiều tiềm năng phát triển các khu đô thị mới, trung tâm thương mại và các dự án hỗn hợp.

Đặc biệt, khu vực nhà ga và depot Tham Lương có diện tích khoảng 293ha được đánh giá là quỹ đất lớn nhất trên toàn tuyến. Với vị trí nằm tại cửa ngõ Tây Bắc thành phố, kết nối các tuyến đường Phan Văn Hớn, Lê Trọng Tấn và kênh Tham Lương, khu vực này được kỳ vọng sẽ trở thành một cực phát triển đô thị mới trong tương lai.

Theo UBND TP.HCM, các khu vực TOD được lựa chọn đều phải đáp ứng các tiêu chí thuận lợi trong công tác giải phóng mặt bằng, có khả năng triển khai sớm và mang lại hiệu quả kinh tế cao thông qua đấu giá đất hoặc lựa chọn nhà đầu tư.

Nghị quyết 98 cũng cho phép thành phố sử dụng ngân sách đầu tư công để bồi thường, hỗ trợ tái định cư tại các khu vực xung quanh nhà ga metro. Đây được xem là cơ chế quan trọng giúp TP.HCM chủ động tạo lập quỹ đất, đồng thời khai thác phần giá trị gia tăng từ đất đai để tái đầu tư cho hạ tầng.

Trước đó, thành phố đã ban hành kế hoạch phát triển 11 khu đô thị TOD dọc tuyến metro số 1, metro số 2 và đường Vành đai 3. Giai đoạn 2024 - 2025 sẽ ưu tiên triển khai các vị trí thí điểm, trong khi giai đoạn 2026 - 2028 tiếp tục mở rộng thêm nhiều khu TOD mới.

Việc quy hoạch gần 940ha đất dọc metro số 2 cho thấy TP.HCM đang từng bước chuyển đổi mô hình phát triển đô thị từ mở rộng theo chiều ngang sang phát triển tập trung quanh các đầu mối giao thông công cộng.

Nếu được triển khai đúng tiến độ, các khu vực từ Bến Thành, Bảy Hiền, Tây Thạnh đến Tham Lương có thể trở thành những "điểm nóng" phát triển mới, góp phần thay đổi diện mạo đô thị và tạo động lực tăng trưởng mới cho TP.HCM trong thập niên tới.