Ông Trump dọa tấn công 'pháo đài' hạt nhân sâu 100m, Iran cảnh báo leo thang xung đột

Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Washington nhiều khả năng sẽ sớm tấn công Pickaxe, cơ sở hạt nhân ngầm được bảo vệ nghiêm ngặt của Iran mà Israel nghi ngờ đang lưu giữ một phần kho uranium làm giàu cùng các máy ly tâm tiên tiến.

"Chúng tôi rất có thể sẽ tấn công khu vực đó trong thời gian tới. Họ không thể làm gì để ngăn cản", ông Trump phát biểu ngày 22/7.

Đáp lại, truyền thông nhà nước Iran dẫn tuyên bố của Tehran cảnh báo rằng bất kỳ cuộc tấn công nào của Mỹ nhằm vào các cơ sở hạt nhân của nước này sẽ bị coi là hành động mở rộng chiến tranh trong khu vực.

Cơ sở hạt nhân nằm sâu 100m dưới lòng núi

Pickaxe Mountain là một tổ hợp hạt nhân ngầm nằm ở miền Trung Iran, cách cơ sở làm giàu uranium Natanz khoảng 1,6 km về phía Nam. Đây là một trong những mục tiêu được đánh giá là khó tấn công nhất đối với cả Mỹ và Israel nhờ vị trí nằm sâu dưới lòng đất.

Theo Viện Khoa học và An ninh Quốc tế (ISIS), cơ sở này được xây dựng bên trong núi Kuh-e Kolang Gaz La, trong đó "Kolang" trong tiếng Ba Tư có nghĩa là "cuốc chim" (Pickaxe). Công trình nằm ở độ sâu tối thiểu 100m dưới lớp đá, sâu hơn đáng kể so với nhiều cơ sở hạt nhân khác của Iran.

Iran bắt đầu xây dựng công trình từ năm 2020 và từng thông báo với Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) rằng đây sẽ là nơi lắp ráp các máy ly tâm phục vụ chương trình sản xuất nhiên liệu hạt nhân.

Cho đến nay, phần lớn thông tin về Pickaxe Mountain vẫn là bí mật. Không có bản thiết kế nào được công bố, trong khi các chuyên gia chủ yếu dựa vào ảnh vệ tinh để phân tích.

Theo các hình ảnh này, cơ sở gồm nhiều hệ thống đường hầm, được bao quanh bởi vành đai an ninh lớn. Các lối vào đều được gia cố bằng bê tông nhằm chống chịu các cuộc không kích.

Giới phân tích cho rằng công trình vẫn chưa đi vào hoạt động hoàn toàn và quá trình xây dựng vẫn đang tiếp diễn. Hoạt động tại đây được cho là tăng tốc sau khi Mỹ và Israel tấn công các cơ sở hạt nhân khác của Iran vào tháng 6/2025, trong đó có Natanz.

Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) nhận định Iran có thể đang sản xuất máy ly tâm như đã cam kết với IAEA, chuyển một phần hoạt động từ các cơ sở bị phá hủy hoặc thậm chí xây dựng một cơ sở làm giàu uranium bí mật mới.

Nghi vấn cất giữ uranium làm giàu

Theo một nguồn tin tình báo Israel, sau các cuộc không kích năm ngoái, Iran đã chuyển một phần kho uranium làm giàu cùng các máy ly tâm tiên tiến tới Pickaxe Mountain.

Trong cuộc xung đột kéo dài 12 ngày, Israel đã tấn công ba cơ sở hạt nhân trọng yếu của Iran gồm Natanz, Isfahan và Fordow, đồng thời tiêu diệt nhiều nhà khoa học tham gia chương trình hạt nhân.

Mỹ sau đó tham chiến và sử dụng các loại bom xuyên phá hạng nặng nhằm vào chính ba mục tiêu này. Khi đó, ông Trump tuyên bố năng lực hạt nhân của Iran đã bị "xóa sổ". Tuy nhiên, cả Mỹ và Israel đều không nhắm mục tiêu vào Pickaxe Mountain.

Các đánh giá sau đó của Mỹ và Liên Hợp Quốc cho rằng chương trình hạt nhân Iran vẫn còn tồn tại, dù đã chịu thiệt hại đáng kể.

Washington và Tel Aviv hiện cùng theo đuổi mục tiêu buộc Tehran phải từ bỏ hoặc bàn giao kho uranium làm giàu cao nặng gần 450kg, mức làm giàu được đánh giá chỉ còn cách cấp độ chế tạo vũ khí một bước ngắn.

CNN trước đó cũng đưa tin Iran đã tăng cường bảo vệ kho uranium này bằng cách đánh sập các đường hầm và gài mìn tại lối vào.

Tuy nhiên, khi được hỏi về thông tin Iran đã chuyển các máy ly tâm hiện đại tới Pickaxe Mountain, ông Trump tỏ ra thận trọng và cho biết: "Chúng tôi chưa có bằng chứng xác nhận điều đó".

Trong khi đó, một quan chức an ninh cấp cao của Iran đầu tháng 7 khẳng định mọi cáo buộc về việc tiến hành các hoạt động hạt nhân tại Pickaxe Mountain đều không đúng sự thật.

Iran tiếp tục khẳng định chương trình hạt nhân của nước này chỉ phục vụ mục đích hòa bình, nhằm đáp ứng nhu cầu năng lượng trong nước và dành nhiều dầu mỏ hơn cho xuất khẩu.

Có thể bị tấn công?

Các chuyên gia có quan điểm khác nhau về khả năng Mỹ hoặc Israel tấn công cơ sở này.

Andrea Stricker, chuyên gia về chống phổ biến vũ khí hạt nhân, cho rằng Washington nên vô hiệu hóa Pickaxe Mountain để ngăn Iran khôi phục năng lực làm giàu uranium và tiếp cận hàng nghìn máy ly tâm còn lại.

Theo báo cáo của ISIS, dù nằm sâu dưới lòng đất, cơ sở này vẫn có những điểm yếu như hệ thống thông gió, làm mát, cấp điện, vận chuyển vật tư và luân chuyển nhân sự. Đây đều là các mục tiêu mà Mỹ hoặc Israel có thể khai thác nếu quyết định tấn công.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cảnh báo các cuộc không kích có thể không mang lại hiệu quả như mong muốn vì phần cốt lõi của cơ sở được chôn rất sâu dưới lòng núi.

Ông James Acton, đồng Giám đốc chương trình chính sách hạt nhân của Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế, nhận định ngay cả khi Mỹ tấn công, kết quả nhiều khả năng cũng chỉ là đánh sập các đường hầm ra vào.

Theo ông, điều đó "không đủ để tạo ra bước ngoặt" trong việc vô hiệu hóa chương trình hạt nhân của Iran.

Theo CNN