Phát hiện hơn 900 người cùng 75 ngựa di dời 'khối đá' nặng 330 tấn để thực hiện nhiệm vụ đặc biệt

Ngày nay, khi bước qua Quảng trường Thánh Peter (Vatican), ít ai hình dung rằng khối tháp đá granite đứng sừng sững giữa quảng trường từng là tâm điểm của một trong những chiến dịch kỹ thuật táo bạo nhất thời Phục hưng.

Dù trông như đã hiện diện từ rất lâu, việc đưa công trình này về vị trí hiện tại năm 1586 là một kỳ tích đòi hỏi quy mô và độ chính xác hiếm có vào thời điểm đó.

Theo Vatican, tháp đá cao 25,36 mét, nặng khoảng 330 tấn và được di dời theo lệnh Giáo hoàng Sixtus V. Chiến dịch do kiến trúc sư Domenico Fontana chỉ đạo, huy động tới 907 người, 75 con ngựa và 44 tời kéo.

Hành trình từ Ai Cập cổ đại đến Rome

Tháp đá có nguồn gốc từ Ai Cập cổ đại, được chế tác từ granite đỏ và không mang chữ tượng hình. Dù xuất xứ chính xác chưa được xác nhận hoàn toàn, nhiều tài liệu cho rằng nó có liên hệ với thành phố Heliopolis.

Công trình từng được sử dụng tại Alexandria vào khoảng thế kỷ I trước Công nguyên, trước khi được Hoàng đế La Mã Caligula đưa về Rome vào năm 37 sau Công nguyên để trang trí cho trường đua hoàng gia.

Tại đây, tháp đá gắn liền với khu vực Circo di Nerone - nơi diễn ra các hoạt động công cộng và được cho là liên quan đến các cuộc bức hại Kitô hữu thời kỳ đầu.

Ý nghĩa này khiến công trình sau đó được nhìn nhận không chỉ như một di vật cổ đại, mà còn là biểu tượng gắn với lịch sử Kitô giáo tại Rome.

Quyết định di dời và thách thức kỹ thuật

Năm 1585, Giáo hoàng Sixtus V quyết định di dời tháp đá nhằm tái tổ chức không gian quanh Vương cung Thánh đường Thánh Peter và đặt nó vào vị trí trung tâm quảng trường.

Thách thức nằm ở chỗ đây là một khối đá nguyên khối khổng lồ. Với công nghệ thế kỷ XVI, việc hạ, vận chuyển và dựng lại một cấu trúc nặng hàng trăm tấn là cực kỳ rủi ro. Chỉ một sai sót trong tính toán hoặc vận hành cũng có thể khiến công trình sụp đổ hoàn toàn.

Dù quãng đường di chuyển chỉ khoảng 84 mét, đây vẫn là nhiệm vụ chưa từng có tiền lệ rõ ràng vào thời điểm đó.

Trước bài toán khó, một hội đồng kỹ thuật được thành lập để xem xét các phương án. Trong số nhiều đề xuất, thiết kế của Domenico Fontana đã được lựa chọn.

Ông xây dựng một hệ khung gỗ khổng lồ bao quanh tháp đá, kết hợp với dây thừng, ròng rọc và tời kéo nhằm kiểm soát toàn bộ quá trình. Cấu trúc này giúp phân bổ lực, giảm áp lực lên từng điểm và hạn chế nguy cơ đứt gãy.

Quá trình gồm ba giai đoạn: Hạ tháp đá xuống, di chuyển bằng hệ thống hỗ trợ, sau đó dựng lại trên bệ mới. Toàn bộ chiến dịch được thực hiện với sự phối hợp chặt chẽ giữa nhân lực, sức kéo của động vật và các nguyên lý cơ học.

Khoảnh khắc căng thẳng và câu chuyện “nước vào dây”

Trong quá trình dựng lại, một sự cố suýt xảy ra khi các dây thừng chịu lực có dấu hiệu giãn ra. Theo truyền thống, thủy thủ Benedetto Bresca đã kịp thời hô “Acqua alle funi!” (hãy làm ướt dây), giúp tăng độ căng và độ bền của sợi dây.

Dù mang yếu tố huyền thoại, câu chuyện này phản ánh rõ mức độ rủi ro của chiến dịch, khi chỉ một sai lệch nhỏ cũng có thể gây hậu quả nghiêm trọng.

Hơn 400 năm sau, tháp đá vẫn đứng vững giữa Quảng trường Thánh Peter, trở thành một phần không thể tách rời của cảnh quan Vatican. Ít công trình nào hội tụ nhiều lớp lịch sử như vậy: từ Ai Cập cổ đại, đế chế La Mã đến thời kỳ Phục hưng và Giáo hội Công giáo.

Ẩn sau vẻ tĩnh tại của khối đá 330 tấn là câu chuyện về một trong những chiến dịch kỹ thuật ấn tượng nhất lịch sử châu Âu - nơi con người đã tái hiện và vượt qua những giới hạn tưởng chừng đã bị lãng quên từ thời cổ đại.