Phong tỏa khu vực, huy động 3.400 lượt xe tải chở hơn 44.200 m3 đất đá để thực hiện nhiệm vụ xây dựng đặc biệt

Khi hoàn thành, nhà ga tàu điện ngầm Gávea sẽ nằm sâu 53 m dưới mặt đất, dự kiến trở thành một trong những ga sâu nhất của hệ thống tàu điện ngầm Rio de Janeiro.

Tổng vốn đầu tư theo thỏa thuận tái khởi động dự án là 697 triệu real Brazil (hơn 3.500 tỷ đồng), trong đó MetrôRio đóng góp 600 triệu real và chính quyền bang hỗ trợ 97 triệu real.

Chính quyền bang cũng dự phòng tối đa 300 triệu real bổ sung nếu cần thêm kinh phí để hoàn thành công trình, theo Cơ quan Tổng chưởng lý bang Rio de Janeiro.

Công trình bắt đầu được xây dựng năm 2013, với mục tiêu hoàn thành trước Thế vận hội Olympic Rio 2016. Tuy nhiên, dự án bị đình chỉ vào năm 2015 giữa những nghi vấn về tình trạng đội giá và cuộc khủng hoảng tài chính của chính quyền bang Rio de Janeiro, theo Folha de S.Paulo.

Trong thời gian chưa thể xác định thời điểm thi công trở lại, các hố đào được giữ ngập nước để duy trì áp lực lên nền đất, hạn chế nguy cơ mất ổn định. Đến năm 2018, khoảng 60 triệu lít nước từ tầng nước ngầm đã được giữ bên trong kết cấu công trình.

Đây là giải pháp kỹ thuật nhằm bảo vệ các hạng mục đào ngầm trong thời gian dự án chưa thể tiếp tục, thay vì để các khu vực đào sâu mất đi điều kiện cân bằng áp lực.

Quá trình tháo nước bắt đầu ngày 14/8/2025. Nước được rút dần, xử lý bằng phương pháp lắng rồi dẫn ra kênh thuộc sông Rainha. Dù ban đầu dự kiến mất khoảng 5 tháng, công đoạn này hoàn tất trong khoảng 3 tháng nhờ điều kiện nền đất thuận lợi.

Việc tháo nước mở đường cho các hạng mục ngầm được triển khai trở lại. Từ tháng 12/2025, công trường bước vào giai đoạn đào đá bằng phương pháp khoan và nổ mìn có kiểm soát.

Đào đá bằng thuốc nổ, không sử dụng máy đào hầm cỡ lớn

Thay vì dùng máy đào hầm TBM, các đội thi công lựa chọn phương pháp khoan và nổ mìn truyền thống. Theo MetrôRio, phương án này phù hợp với chiều dài đoạn hầm còn phải đào tương đối ngắn.

Quy trình gồm xác định vị trí bằng trắc địa, khoan đá, bố trí thuốc nổ, phong tỏa khu vực và kích nổ. Sau khi đất đá được đưa ra ngoài, công nhân lắp đặt neo đá, lưới gia cố và phun bê tông để ổn định thành hầm.

Đến tháng 4/2026, sau 100 ngày triển khai nổ mìn, khoảng 20.000 tấn đá đã được đưa khỏi công trường bằng khoảng 1.000 lượt xe. Khi đó, 70 m đường hầm thí điểm theo hướng São Conrado đã được đào.

Đến tháng 9/2026, tổng khối lượng đá đào bỏ kể từ khi tái khởi động đã vượt 44.200 m3, tương đương khoảng 3.400 lượt xe tải. Chiều dài đường hầm được xây dựng theo hướng São Conrado đã vượt 200 m.

Các đợt nổ mìn sử dụng lượng thuốc nổ nhỏ, có thể diễn ra tối đa 3 lần mỗi ngày và được báo hiệu trước bằng còi. Công tác thi công đòi hỏi kiểm soát chặt chẽ do công trường nằm đối diện Đại học Giáo hoàng Công giáo Rio de Janeiro (PUC-Rio), đồng thời gần các tòa nhà dân cư trong khu Gávea.

Theo MetrôRio, ga Gávea sẽ nằm sâu 53 m dưới mặt đất. Độ sâu này gắn với đặc điểm địa chất khu vực và phương án thiết kế tuyến số 4, trong đó nhà ga được bố trí để kết nối với São Conrado, nơi tuyến tàu điện ngầm đã hoạt động.

Khi việc tái khởi động dự án được chính thức hóa vào tháng 4/2025, chính quyền bang cho biết còn khoảng 60 m đường đào tại đoạn tiếp cận theo hướng São Conrado.

Nhà ga mới được kỳ vọng phục vụ khoảng 20.000 lượt người mỗi ngày, bổ sung điểm kết nối cho tuyến số 4. Tuyến này được đưa vào khai thác một phần từ tháng 8/2016 nhưng chưa có ga Gávea như quy hoạch ban đầu.

Hiện tuyến số 4 đi qua các ga Jardim Oceânico, São Conrado, Jardim de Alah, Antero de Quental và Nossa Senhora da Paz trước khi kết nối với phần còn lại của mạng lưới tàu điện ngầm.

Phương án hiện tại đã được điều chỉnh so với thiết kế trước khi công trình bị đình chỉ, nhằm giảm chi phí và tạo điều kiện hoàn thành dự án theo mô hình hợp đồng mới.

Thỏa thuận tái khởi động cũng hợp nhất quyền nhượng quyền vận hành các tuyến số 1, 2 và 4 dưới sự quản lý của MetrôRio, đồng thời gia hạn hợp đồng đến năm 2048. Quá trình đàm phán có sự tham gia của Tòa Kiểm toán bang, Viện Công tố và Tòa án Công lý bang Rio de Janeiro.

Dự án do liên danh nhà thầu đứng đầu là Novonor, trước đây mang tên Odebrecht, thực hiện. MetrôRio tham gia tài trợ và triển khai, trong khi RioTrilhos cùng các cơ quan cấp bang tham gia giám sát.

Kế hoạch dự kiến thời gian thực hiện khoảng 39 tháng kể từ các giai đoạn đầu của quá trình tái khởi động. Tuy nhiên, tiến độ thực tế vẫn có thể thay đổi tùy thuộc vào điều kiện địa chất phát hiện trong quá trình đào hầm.

Với 30% khối lượng thi công đạt được vào tháng 9/2026, các đội xây dựng tiếp tục tập trung vào đào đường hầm, hoàn thiện phần thân ga và chuẩn bị các kết cấu cố định. Năm 2028 hiện vẫn là mốc dự kiến đưa ga Gávea vào khai thác.