Pin không còn là tất cả, 'vua xe điện' BYD hụt hơi ngay trên sân nhà

Trong nhiều năm, khách tham quan trụ sở của BYD tại Thâm Quyến - nhà sản xuất xe điện lớn nhất thế giới - thường được chứng kiến 1 màn trình diễn an toàn đầy ấn tượng. Khi họ nhìn qua lớp kính bảo vệ dày vào 1 buồng thử nghiệm, 1 mũi khoan xuyên vào viên pin xe điện thông thường, khiến nó bốc cháy dữ dội. Sau đó, 1 viên pin “blade” đặc trưng của BYD cũng bị khoan xuyên tương tự - nhưng không xảy ra vụ cháy nổ nào sau đó.

BYD được xây dựng từ nền tảng pin. Nhà sáng lập Wang Chuanfu đã tạo nên đế chế ô tô của mình bằng cùng mô hình tích hợp dọc cứng rắn từng giúp mảng pin của công ty thành công. Điều đó có nghĩa là BYD tự đảm nhiệm gần như mọi khâu, từ vận hành các nhà máy xử lý lithium cho đến huấn luyện các mô hình trí tuệ nhân tạo của riêng mình. Ngày 28/5, ông Wang ra mắt 1 sản phẩm do công ty tự thiết kế, mà ông tuyên bố là con chip mạnh nhất thế giới dành cho công nghệ tự lái.

Với số lượng trung gian ít hơn nhiều, BYD đã kiểm soát được chi phí ngay cả khi chi phí của các đối thủ tăng mạnh, qua đó cho ra đời những mẫu xe giá siêu rẻ nhưng chất lượng cao, chẳng hạn Seagull - 1 mẫu xe điện cỡ nhỏ được bán tại Trung Quốc với giá khoảng 10.000 USD. Mô hình tích hợp dọc cũng được cho là giúp đẩy nhanh tốc độ đổi mới, khi các kỹ sư từ nhiều bộ phận khác nhau cùng phối hợp xử lý những vấn đề chung.

Khi các nút thắt nguồn cung khiến đối thủ chững lại, BYD vẫn có thể tăng tốc. Công ty liên tục tung ra các mẫu xe mới nhanh hơn phần lớn đối thủ, với nhiều thương hiệu ở các phân khúc giá khác nhau, trong đó có những tính năng phụ trợ độc đáo và gây chú ý. Các mẫu xe thuộc thương hiệu hạng sang Yangwang của hãng có thể nổi trên mặt nước hoặc “nhảy” qua ổ gà. Một mẫu xe của Denza, 1 thương hiệu cao cấp khác, có thể “đi ngang như cua” để lùi vào chỗ đỗ. BYD sử dụng thương hiệu “BYD” cho dòng xe phổ thông.

Chiến lược này từng mang lại thành công lớn cho công ty. Doanh thu của BYD đã tăng gấp 10 lần trong thập kỷ qua, đạt 116 tỷ USD vào năm ngoái. Năm 2025, hãng bán được nhiều xe hơn Tesla của Elon Musk. Tài sản của ông Wang được cho là vào khoảng 25 tỷ USD.

Tuy nhiên, mô hình này đang bộc lộ dấu hiệu suy yếu. Lợi nhuận ròng của BYD đã giảm lần đầu tiên trong 4 năm vào năm 2025. Trong tháng 4, doanh số giảm so với cùng kỳ năm trước, đánh dấu tháng giảm thứ 8 liên tiếp. Trong 2 tháng đầu năm 2026, Geely đã chấm dứt chuỗi hơn 3 năm BYD giữ vị trí nhà bán xe điện số 1 Trung Quốc, dù sau đó BYD đã giành lại ngôi đầu.

Điểm yếu của BYD

Theo tờ The Economist, BYD với vị thế của 1 nhà sản xuất pin đang bắt đầu trở nên lạc nhịp khi ngành ô tô Trung Quốc ngày càng tập trung nhiều hơn vào phần mềm và hệ thống giải trí. Các khách hàng trẻ tuổi thường kiểm tra những màn hình giải trí cỡ lớn trên bảng điều khiển trước khi quan tâm đến các yếu tố khác. Một số đối thủ đang lên, như Xpeng và Li Auto, được sáng lập bởi các doanh nhân internet thay vì các ông trùm công nghiệp.

Các hãng xe khác đang tăng cường hợp tác với các công ty công nghệ. Volkswagen đã mua kiến thức hệ thống từ Xpeng. Một bộ phận của Huawei, gã khổng lồ công nghệ Trung Quốc, đang bán phần mềm và hệ thống giải trí cho không dưới 5 hãng xe. Bộ phận này đã giúp JAC, 1 doanh nghiệp nhà nước vốn khá trì trệ, ra mắt thương hiệu xe điện hạng sang Maextro với giá bán hơn 100.000 USD.

Geely cũng liên tục ký kết thỏa thuận, chẳng hạn hợp tác với StepFun, 1 startup AI, trong lĩnh vực lái tự động, và với iFlytek, 1 doanh nghiệp AI khác, trong công nghệ nhận diện giọng nói. Tháng 9, Geely ra mắt 1 nền tảng điện toán dành cho các mô hình AI cùng với Thundersoft, 1 nhà phát triển phần mềm Trung Quốc.

Trái lại, BYD vẫn giữ mọi thứ trong nội bộ. Max Zhang, 1 thành viên trong nhóm phát triển hệ thống lái tự động của BYD, cho rằng các hãng xe khác phải phụ thuộc vào nhà cung cấp bên thứ 3 khi cần nâng cấp. Theo ông, việc duy trì quyền kiểm soát là điều quan trọng nhất đối với BYD.

Tuy nhiên, lái tự động chính là 1 lĩnh vực cho thấy rõ rủi ro trong mô hình tích hợp dọc của BYD. Khi có sai lầm, việc sửa chữa trở nên khó khăn hơn.

BYD đã nhanh chóng triển khai hệ thống của mình trên nhiều mẫu xe, bao gồm cả các mẫu giá rẻ, trước khi công nghệ thực sự trưởng thành. Điều này đã dẫn đến những chỉ trích trực diện hiếm hoi từ các đối thủ. Yu Chengdong, 1 lãnh đạo của Huawei, từng nói rằng cái gọi là lái thông minh “đủ tốt” và lái thông minh “an toàn” là 2 cấp độ hoàn toàn khác nhau.

Những bình luận như vậy có thể giải thích vì sao ông Wang tuyên bố vào ngày 28/5 rằng BYD sẽ là công ty đầu tiên trên thế giới chi trả các thiệt hại phát sinh từ tai nạn liên quan đến lái tự động. Năm nay, khách tham quan trụ sở của BYD còn được chứng kiến 1 màn trình diễn mới: 1 mẫu xe thể thao xoay vòng trên bãi đỗ trong khi người lái bỏ tay khỏi vô lăng.

BYD vẫn kỳ vọng pin sẽ tiếp tục là yếu tố giúp hãng khác biệt. Công nghệ sạc mới nhất của hãng có thể đưa xe điện gần đạt mức đầy pin chỉ trong khoảng 10 phút. Tại trụ sở công ty, 1 khu trưng bày còn cho đóng băng 1 chiếc xe điện ở nhiệt độ -30°C để thể hiện khả năng vận hành bền bỉ. Dù các đối thủ như CATL, nhà sản xuất pin lớn nhất thế giới, đang tái tạo được nhiều thành tựu của BYD, hãng vẫn tin rằng mình có thể đi trước 1 bước. Dẫu vậy, việc duy trì lợi thế chỉ dựa vào pin đang ngày càng trở nên khó khăn.