Sa thải 11 quan chức, kỷ luật 11 cán bộ liên quan đến hàng loạt sự cố sập cầu, sụt lún trên các dự án cao tốc tại Ấn Độ

Bộ Giao thông Vận tải (GTVT) Ấn Độ, dưới sự chỉ đạo của Bộ trưởng Nitin Gadkari, đã buộc thôi việc 11 quan chức sau đợt đánh giá hiệu quả công việc liên quan đến hàng loạt sự cố trên các dự án đường cao tốc quốc gia mới đưa vào khai thác. Thông tin được Bộ trưởng Gadkari công bố trước Thượng viện (Rajya Sabha) ngày 29/7.

Ngoài 11 trường hợp bị buộc thôi việc, 11 cán bộ khác cũng bị xử lý kỷ luật vì lơ là trách nhiệm hoặc không hoàn thành nhiệm vụ. Đợt xử lý được triển khai sau khi nhiều công trình hạ tầng giao thông xảy ra sự cố trong giai đoạn 2025-2026.

Theo báo cáo trình Quốc hội Ấn Độ, có 19 sự cố được ghi nhận tại các dự án đường cao tốc quốc gia ở nhiều bang như Gujarat, Karnataka, Kerala, Madhya Pradesh, Maharashtra, Tamil Nadu, Uttar Pradesh, West Bengal và Meghalaya. Các sự cố xảy ra trên nhiều hạng mục gồm cầu, cầu vượt, mặt đường và các kết cấu hạ tầng khác thay vì tập trung ở một công trình đơn lẻ.

Bên cạnh việc xử lý cán bộ quản lý nhà nước, Bộ GTVT Ấn Độ cũng áp dụng nhiều biện pháp đối với các nhà thầu, đơn vị nhượng quyền và tư vấn giám sát vi phạm. Tùy mức độ, các đơn vị này bị chấm dứt hợp đồng, phạt tài chính, đình chỉ, cấm tham gia đấu thầu, đưa vào danh sách đen hoặc bị xếp loại "không đạt yêu cầu". Một số hạng mục thi công lỗi buộc phải phá dỡ và xây dựng lại hoàn toàn bằng kinh phí của nhà thầu.

Theo Cartoq, một dự án đường cao tốc quốc gia tại Ấn Độ phải trải qua nhiều lớp kiểm soát trước khi được phép thông xe. Nhà thầu trực tiếp thi công công trình, trong khi kỹ sư giám sát độc lập hoặc kỹ sư đại diện cơ quan quản lý chịu trách nhiệm theo dõi chất lượng thi công. Trên đó là các Giám đốc dự án thuộc cơ quan nhà nước cùng lãnh đạo bộ, những người thực hiện việc phê duyệt hồ sơ, giám sát tiến độ, đánh giá chất lượng và xử lý các vi phạm hợp đồng.

Theo phân tích của Cartoq, một sự cố sập cầu hoặc sụt lún mặt đường có thể bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân như thiết kế thiếu chính xác, sử dụng vật liệu không đạt tiêu chuẩn, thi công sai quy trình kỹ thuật, hệ thống thoát nước không bảo đảm hoặc công tác bảo trì bị xem nhẹ. Vì vậy, việc xác định trách nhiệm cần được xem xét trên toàn bộ chuỗi quản lý dự án thay vì chỉ quy trách nhiệm cho doanh nghiệp thi công.

Việc Bộ GTVT Ấn Độ đồng thời xử lý cán bộ quản lý và doanh nghiệp được đánh giá là động thái nhằm siết chặt trách nhiệm ở cả khu vực công và tư. Nếu chỉ xử phạt nhà thầu, những thiếu sót trong khâu kiểm tra, giám sát của cơ quan quản lý sẽ khó được khắc phục triệt để.

Đến nay, cơ quan chức năng vẫn chưa công bố chi tiết những sai sót cụ thể dẫn tới từng sự cố, mức thiệt hại đối với ngân sách nhà nước cũng như khả năng thu hồi các khoản chi phí phát sinh.

Một trong những vụ việc thu hút nhiều sự chú ý xảy ra trên tuyến cao tốc Delhi - Dehradun mới đưa vào khai thác. Sau trận mưa lớn ngày 1/7, mặt đường xuất hiện 2 ổ gà lớn rồi nhanh chóng sụt lún.

Cơ quan Quản lý Đường cao tốc Quốc gia Ấn Độ (NHAI) xác định nguyên nhân xuất phát từ tình trạng ngập nước cục bộ và việc chậm kết nối hệ thống thoát nước. Theo NHAI, kế hoạch lắp đặt cống cân bằng từng gặp phản đối từ người dân địa phương vì khu vực này được sử dụng làm lối đi cho phương tiện.

Sau sự cố, nhà thầu phải tự chi trả toàn bộ chi phí sửa chữa đoạn đường hư hỏng. NHAI đồng thời đình chỉ Trưởng nhóm kỹ sư giám sát và Giám đốc dự án của nhà thầu.

Viện Nghiên cứu Đường bộ Trung ương (CRRI) cùng Viện Công nghệ Ấn Độ (IIT) Roorkee sau đó tiến hành kiểm định độc lập đối với kết cấu và mặt đường trên toàn tuyến nhằm đánh giá khả năng chịu tải của công trình sau khi sửa chữa.

Theo quy trình của NHAI, mọi dự án đường cao tốc đều phải trải qua kiểm toán an toàn giao thông độc lập và các đợt kiểm tra phòng ngừa định kỳ. Khi xảy ra sự cố kết cấu, hội đồng chuyên gia phải hoàn thành báo cáo sơ bộ trong vòng 3 ngày và nộp báo cáo chính thức trong 7 ngày.

Báo cáo kỹ thuật phải xác định rõ nguyên nhân xuất phát từ khâu thiết kế, thi công, giám sát, chậm giải phóng mặt bằng hay bảo trì. Đồng thời, báo cáo cũng phải đề xuất phương án khắc phục, ước tính chi phí, xác định bên chịu trách nhiệm và thời gian theo dõi, bảo hành đối với hạng mục sau sửa chữa.

Dù quy trình được đánh giá khá chặt chẽ, Cartoq cho rằng người dân hiếm khi tiếp cận đầy đủ các báo cáo kỹ thuật này. Những thông báo chính thức thường chỉ nêu hình thức xử lý đối với các cá nhân, tổ chức liên quan, trong khi thông tin về số tiền thu hồi từ các khoản phạt, tiến độ sửa chữa hoặc việc giám sát các doanh nghiệp từng bị cấm đấu thầu vẫn còn hạn chế.

Trước đó, Bộ trưởng Nitin Gadkari cũng nhiều lần yêu cầu rà soát chất lượng các dự án đường cao tốc trên phạm vi cả nước. Trong các cuộc họp với NHAI và các đơn vị thực hiện dự án, ông nhấn mạnh yêu cầu tăng cường giám sát chất lượng, đẩy nhanh tiến độ nhưng phải bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật, đồng thời triển khai các biện pháp ứng phó mùa mưa như cải thiện hệ thống thoát nước, gia cố mái dốc và nâng cao khả năng chống chịu của hạ tầng giao thông.

Theo đánh giá của Cartoq, hiệu quả thực sự của đợt xử lý sẽ được kiểm chứng sau các mùa mưa tiếp theo. Việc kỷ luật cán bộ và xử phạt nhà thầu chỉ là một phần của quá trình nâng cao chất lượng hạ tầng. Mục tiêu lâu dài phụ thuộc vào khả năng khắc phục triệt để các điểm yếu trong thiết kế, thi công, giám sát, bảo trì và minh bạch hóa trách nhiệm của tất cả các bên tham gia dự án.

Theo Cartoq, Swarajya, The Tribune