Sau cú nhập siêu hơn 20 tỷ USD, cán cân thương mại Việt Nam sắp đảo chiều?

Nhập siêu tăng mạnh nhưng đã xuất hiện tín hiệu đảo chiều

Theo số liệu của Cục Thống kê, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa trong 7 tháng đầu năm 2026 đạt 659,58 tỷ USD, tăng 28,1% so với cùng kỳ năm trước.

Trong đó, xuất khẩu tăng 21,7%, còn nhập khẩu tăng tới 34,8%. Do nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu, Việt Nam ghi nhận mức nhập siêu 20,52 tỷ USD sau 7 tháng.

Đáng chú ý, diễn biến cán cân thương mại trong tháng 7 đã có sự thay đổi rõ rệt.

Theo số liệu của Cục Hải quan, trong nửa đầu tháng 7, Việt Nam nhập siêu tới 3,64 tỷ USD, đưa mức nhập siêu lũy kế đến ngày 15/7 lên 20,46 tỷ USD.

Tuy nhiên, đến cuối tháng 7, mức nhập siêu chỉ tăng thêm khoảng 60 triệu USD, lên 20,52 tỷ USD. Điều này đồng nghĩa cán cân thương mại trong nửa cuối tháng 7 gần như cân bằng, trái ngược với mức thâm hụt lớn ghi nhận trong nửa đầu tháng.

Diễn biến này được xem là tín hiệu cho thấy khoảng cách giữa xuất khẩu và nhập khẩu đang thu hẹp và cán cân thương mại có khả năng chuyển biến tích cực trong những tháng tới.

Nhập khẩu nguyên liệu để đón đơn hàng cuối năm

Theo ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Khối Ngân hàng Đầu tư, CTCP Chứng khoán An Bình (ABS), mức nhập siêu lớn trong những tháng đầu năm chủ yếu mang tính chu kỳ và chưa phải tín hiệu đáng lo ngại đối với nền kinh tế.

Ông cho rằng trong giai đoạn đầu năm, doanh nghiệp thường đẩy mạnh nhập khẩu nguyên vật liệu, máy móc và linh kiện để phục vụ hoạt động sản xuất, đặc biệt chuẩn bị cho các đơn hàng vào mùa cao điểm cuối năm.

"Hiện tại đang là giai đoạn cán cân thương mại 'căng' nhất, qua một vài tháng nữa, cán cân thương mại sẽ nhanh chóng thặng dư trở lại khi các đơn hàng được xuất đi", ông Minh nhận định.

Đáng chú ý, cơ cấu nhập khẩu trong 7 tháng đầu năm cũng cho thấy phần lớn mức tăng đến từ nguyên vật liệu, máy móc và linh kiện phục vụ sản xuất.

Theo ông Minh, việc doanh nghiệp gia tăng nhập khẩu đầu vào không nhất thiết là tín hiệu tiêu cực. Ngược lại, điều này cho thấy doanh nghiệp đang có nhu cầu sản xuất và chuẩn bị cho các đơn hàng mới.

Diễn biến này cũng tương đồng với xu hướng của chỉ số PMI. Trong nửa đầu năm, PMI ngành sản xuất Việt Nam liên tục duy trì trên ngưỡng 50 điểm, thậm chí có thời điểm vượt 54 điểm, cho thấy hoạt động sản xuất tiếp tục mở rộng.

Theo khảo sát của S&P Global, lượng đơn đặt hàng mới đã tăng liên tiếp trong ba tháng từ tháng 5 đến tháng 7, với tốc độ tăng ngày càng nhanh. Đặc biệt, đơn đặt hàng xuất khẩu mới trong tháng 7 tăng với tốc độ nhanh nhất kể từ tháng 7/2024.

Trước triển vọng đơn hàng cải thiện, các nhà sản xuất cũng tăng mạnh hoạt động mua nguyên vật liệu trong tháng 7, với tốc độ cao nhất trong gần 4,5 năm. Điều này phản ánh nhu cầu sản xuất gia tăng, đồng thời cho thấy một phần nguyên liệu được nhập về để chuẩn bị cho các đơn hàng trong tương lai.

Ở chiều cầu, tiêu dùng tại một số nền kinh tế lớn như Mỹ và Trung Quốc trong nửa đầu năm cũng ghi nhận tín hiệu tích cực. Theo ông Minh, nhu cầu hàng hóa phục hồi đang tạo thêm dư địa cho hoạt động sản xuất và xuất khẩu của Việt Nam.

Do đó, doanh nghiệp xuất khẩu có xu hướng nhập khẩu nguyên vật liệu trước, sau đó đẩy mạnh xuất khẩu khi sản phẩm hoàn thiện. Khi bước vào những tháng cuối năm, tốc độ tăng xuất khẩu được kỳ vọng sẽ cải thiện trong khi nhập khẩu nguyên liệu có thể chậm lại, qua đó giúp cán cân thương mại thu hẹp thâm hụt và tiến tới cân bằng hoặc thặng dư.

Bên cạnh nhu cầu sản xuất, dòng vốn đầu tư gia tăng cũng góp phần thúc đẩy nhập khẩu máy móc, thiết bị và nguyên vật liệu.

Trong 7 tháng đầu năm, tổng vốn FDI đăng ký vào Việt Nam đạt 38,06 tỷ USD, tăng 58% so với cùng kỳ năm trước. Vốn FDI thực hiện ước đạt 15,2 tỷ USD, tăng 11,8% và là mức cao nhất trong 7 tháng của 5 năm qua.

Theo ông Minh, khi dòng vốn đầu tư tăng, nhu cầu xây dựng nhà máy và nhập khẩu máy móc, thiết bị phục vụ sản xuất cũng tăng theo. Vì vậy, mức nhập siêu hiện tại phần nào phản ánh quá trình mở rộng năng lực sản xuất và chuẩn bị cho tăng trưởng xuất khẩu trong thời gian tới.

"Không cần quá lo ngại về việc nhập siêu gây rủi ro dài hạn cho cán cân thương mại hay nền kinh tế", chuyên gia nhận định.