Tài xế đi đúng tốc độ được camera giao thông khen thưởng trực tiếp

Mô hình có tên The Slow Sign, do hãng bảo hiểm Lemonade phối hợp với công ty sáng tạo Cash Studios triển khai tại khu vực Austin, bang Texas (Mỹ). Hệ thống gồm radar đo tốc độ và bảng điện tử hiển thị thông điệp. Điểm đáng chú ý là thiết bị không nhằm “bắt lỗi” tài xế. Với người chạy quá tốc độ, bảng chỉ hiển thị thông tin về tốc độ mà không đưa ra lời cảnh báo hay chế giễu. Ngược lại, tài xế tuân thủ giới hạn tốc độ có thể nhận được những lời khen vui nhộn, thậm chí được cá nhân hóa theo loại hoặc màu xe.

Cách làm này tạo ra một thay đổi nhỏ nhưng đáng chú ý trong tư duy sử dụng công nghệ giao thông. Thay vì dựa chủ yếu vào nỗi sợ bị phạt để buộc người lái thay đổi hành vi, hệ thống cố gắng tạo ra cảm giác tích cực khi tài xế lựa chọn lái xe an toàn.

Texas là nơi ý tưởng này đặc biệt có ý nghĩa. Theo Bộ Giao thông Texas (TxDOT), tốc độ tiếp tục là yếu tố đóng góp hàng đầu vào các vụ tai nạn giao thông tại bang. Năm 2025, hơn 150.000 vụ tai nạn ở Texas có liên quan đến tốc độ, khiến 1.247 người thiệt mạng và 5.652 người bị thương nặng.

Không chỉ là một chiêu truyền thông, cách tiếp cận của The Slow Sign dựa trên một hướng nghiên cứu đã được áp dụng trong quản lý tốc độ. Cơ quan Quản lý đường cao tốc liên bang Mỹ (FHWA) cho biết các biển báo phản hồi tốc độ, thường được kích hoạt bằng radar, có thể giúp giảm tốc độ phương tiện. Một số nghiên cứu được FHWA tổng hợp ghi nhận mức giảm khoảng 2-10 dặm/giờ, tùy bối cảnh triển khai.

Nghiên cứu của Bộ Giao thông Mỹ cũng cho thấy các biển báo phản hồi tốc độ động có thể làm giảm tốc độ trung bình, tốc độ ở nhóm phương tiện chạy nhanh nhất và tỷ lệ xe vượt giới hạn. Những tác động này được ghi nhận tại nhiều thời điểm sau khi hệ thống được lắp đặt.

Đáng chú ý, nghiên cứu còn đặt ra câu hỏi về cách truyền tải thông điệp an toàn giao thông. Một công trình công bố trên Science năm 2022 phát hiện việc hiển thị số người chết vì tai nạn trên các bảng điện tử đường cao tốc có liên quan đến sự gia tăng số vụ va chạm. Các nhà nghiên cứu ước tính số vụ tai nạn tăng 1,52% trong phạm vi khoảng 5 km quanh những bảng có hiển thị thông tin tử vong; khi mở rộng phạm vi phân tích, mức tăng được ước tính lên 4,5% trong khoảng 10 km.

Điều đó không có nghĩa các thông điệp cảnh báo luôn gây hại, nhưng cho thấy cách truyền tải thông tin có thể ảnh hưởng đến hành vi và sự tập trung của người lái. Trong bối cảnh đó, việc khen ngợi người chấp hành có thể trở thành một công cụ bổ trợ đáng chú ý.

Một điểm cần phân biệt là The Slow Sign hiện không nên được gọi chính xác là “camera AI” theo nghĩa một hệ thống camera dùng trí tuệ nhân tạo để nhận diện phương tiện. Mô hình được công bố chủ yếu sử dụng radar đo tốc độ kết hợp bảng điện tử và thông tin hiện có về chiến dịch còn cho biết việc xác định xe để kích hoạt một số lời khen cá nhân hóa có sự tham gia của người vận hành.

Dù vậy, giá trị lớn hơn của mô hình nằm ở thông điệp mà nó đưa ra: công nghệ giao thông không nhất thiết chỉ phục vụ giám sát và xử phạt. Nếu được thiết kế phù hợp, hệ thống phát hiện tốc độ có thể trở thành công cụ phản hồi tức thời, giúp người lái nhận biết hành vi của mình và khuyến khích họ duy trì lựa chọn an toàn.

The Slow Sign vì thế giống một phép thử về tâm lý giao thông hơn là một thiết bị “phạt nguội” kiểu mới. Thay vì chỉ hỏi “Ai vi phạm để xử lý?”, công nghệ đặt thêm một câu hỏi khác: “Làm thế nào để khiến nhiều người muốn tự giác đi đúng?”

Đây có thể là hướng đáng nghiên cứu trong tương lai, đặc biệt khi camera, radar và AI ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong quản lý giao thông. Tuy nhiên, hiệu quả dài hạn của riêng The Slow Sign vẫn cần được đánh giá bằng dữ liệu thực tế trước khi có thể kết luận rằng lời khen thực sự làm giảm vi phạm tốt hơn các biện pháp cảnh báo và xử phạt truyền thống.