Tạo lập thị trường kim cương suốt hơn 20 năm, Vàng bạc Kim Lý đang phải đối mặt phép thử niềm tin

Những ngày cuối tháng 5, thị trường kim cương bất ngờ trở thành tâm điểm chú ý trên mạng xã hội sau các livestream của bà Nguyễn Phương Hằng liên quan đến hoạt động kinh doanh kim cương tại cửa hàng Vàng bạc Kim Lý – một thương hiệu lâu năm ở TP.HCM.

Những nghi vấn từ vụ livestream

Trong các phát ngôn được lan truyền rộng rãi, nhiều nghi vấn được đặt ra xoay quanh giấy kiểm định, chất lượng kim cương, khả năng giao dịch quốc tế cũng như chính sách thu mua lại của doanh nghiệp.

Những thông tin này nhanh chóng thu hút sự quan tâm của dư luận, khiến nhiều khách hàng tìm đến tiệm để tìm hiểu hoặc thậm chí bán lại kim cương.

Phía Vàng bạc Kim Lý sau đó khẳng định hoạt động kinh doanh vẫn diễn ra bình thường, tiếp tục thu mua theo chính sách đã công bố và bác bỏ các thông tin cho rằng doanh nghiệp ngừng mua lại hoặc chỉ thu mua với mức giá bằng một nửa giá trị sản phẩm.

Những tranh cãi gần đây xoay quanh hoạt động thu mua kim cương của Vàng bạc Kim Lý đã thu hút sự chú ý của dư luận. Tuy nhiên, nếu nhìn rộng hơn, đây không chỉ là câu chuyện của một tiệm vàng hay một thương hiệu kinh doanh kim cương lâu năm tại TP.HCM.

Đằng sau đó là một câu hỏi lớn hơn về bản chất của thị trường kim cương: Khi bỏ ra hàng tỷ đến hàng trăm tỷ đồng để sở hữu một viên kim cương, người mua thực sự đang sở hữu điều gì?

Nếu gạt bỏ những tranh cãi đúng - sai sang một bên, câu chuyện bà Phương Hằng và Kim Lý lại đặt ra một vấn đề thú vị hơn nhiều: Thị trường mua bán kim cương được tạo lập ra sao?

Giấy chứng nhận - mã định danh cho một viên kim cương

Trong thế giới tài sản, giá trị không chỉ được quyết định bởi bản thân tài sản đó.

Một căn hộ có giá trị không chỉ vì những bức tường hay vị trí của nó, mà còn bởi khả năng có người sẵn sàng mua lại trong tương lai. Một cổ phiếu có giá trị không chỉ bởi doanh nghiệp phát hành, mà còn bởi sự tồn tại của một thị trường giao dịch nơi nhà đầu tư có thể bán bất cứ lúc nào.

Kim cương cũng vậy.

Một viên kim cương có thể sở hữu đầy đủ các tiêu chuẩn quốc tế về trọng lượng, màu sắc, độ tinh khiết hay giác cắt.

Hai viên kim cương cùng trọng lượng một carat có thể có giá trị chênh lệch đáng kể tùy thuộc vào màu sắc, độ tinh khiết, giác cắt, chứng thư kiểm định, tình trạng thực tế và nhiều yếu tố kỹ thuật khác và thậm chí là nơi giao dịch, người mua.

Đó là lý do thị trường kim cương toàn cầu đã hình thành một hệ thống tiêu chuẩn hóa để xác định giá trị của từng viên. Phổ biến nhất là bộ tiêu chuẩn 4C gồm Carat (trọng lượng), Color (màu sắc), Clarity (độ tinh khiết) và Cut (giác cắt).

Để xác nhận các tiêu chí này, các tổ chức giám định quốc tế như GIA, IGI hay HRD sẽ thực hiện kiểm định và cấp chứng thư cho từng viên kim cương. Mỗi chứng thư đi kèm một mã số riêng, cho phép truy xuất thông tin và nhận diện chính xác viên kim cương đó trên thị trường.

Phần lớn các viên kim cương có giá trị cao hiện nay đều được bán kèm chứng thư quốc tế như GIA, IGI, AGS, EGL, GSI hoặc HRD. Tại Việt Nam cũng có một số đơn vị giám định kim cương như Tierra Diamond, PNJ, SJC, GIV, DOJI… Tuy nhiên, tuỳ vào từng thị trường và giao dịch, một số đơn vị chứng nhận có thể không được công nhận trên trường quốc tế. Hiện nay, GIA là đơn vị thẩm định kim cương có tiếng nhất thế giới.

Chính nhờ quá trình chuẩn hóa này mà một viên kim cương có thể được nhận diện, định giá và giao dịch nhiều lần trên thị trường thứ cấp.

Nếu không có những chứng thư như GIA, IGI hay HRD, việc mua bán lại kim cương sẽ khó khăn hơn rất nhiều vì người mua gần như phải bắt đầu quá trình thẩm định từ đầu.

Kim Lý tạo lập thị trường kim cương ra sao

Khác với vàng, kim cương không có một bảng giá chung được niêm yết mỗi ngày cho tất cả mọi người. Một lượng vàng SJC gần như có thể được thay thế bằng một lượng vàng SJC khác, mỗi viên kim cương trên thị trường lại là một tài sản gần như độc nhất.

Nếu các tổ chức như GIA, IGI hay HRD giúp xác lập danh tính và chất lượng của một viên kim cương, thì thị trường vẫn còn thiếu một mắt xích quan trọng khác: Khả năng giao dịch.

Thị trường giao dịch lại kim cương tại Việt Nam vẫn chủ yếu dựa trên mạng lưới khách hàng và uy tín của các doanh nghiệp kinh doanh đá quý.

Chính trong khoảng trống đó, những thương hiệu lâu năm như Kim Lý đã hình thành một vai trò đặc biệt trên thị trường.

Để tạo lập thị trường, trong nhiều năm, Kim Lý được biết đến không chỉ là nơi bán kim cương mà còn là địa chỉ sẵn sàng thu mua lại các sản phẩm đã bán ra cho khách hàng.

Trong nhiều trường hợp, thứ khách hàng mua tại Kim Lý không chỉ là một viên kim cương, họ cũng đang mua một cam kết - là niềm tin rằng khi cần, sẽ có người đứng ra thẩm định, định giá và mua lại tài sản đó.

Đây chính là điểm khác biệt giữa một cửa hàng đơn thuần bán kim cương và một doanh nghiệp tham gia vào việc tạo thanh khoản cho thị trường kim cương.

Về bản chất, đây là một cam kết có ý nghĩa lớn đối với thị trường. Kim Lý cũng xây nên thương hiệu và uy tín từ cách tạo lập thị trường này.

Khi quyết định bỏ ra hàng tỷ đồng để sở hữu một viên kim cương, phần lớn khách hàng không chỉ quan tâm đến chất lượng của viên đá hay chứng thư quốc tế đi kèm, họ cũng quan tâm đến một câu hỏi thực tế hơn: Nếu một ngày cần tiền, liệu tài sản này có thể bán lại được hay không?

Trong điều kiện bình thường, hoạt động mua bán diễn ra liên tục và thị trường vận hành ổn định. Tuy nhiên, khi có biến số xảy ra, nhiều câu hỏi sẽ cần lời giải đáp.

Trong nội dung phát trên livestream, bà Phương Hằng cho biết chục năm trước đã từng có việc viên kim cương bà mua có Giấy chứng không khớp với mã số định danh của viên đó. Sự việc chỉ được phát hiện khi bà giao dịch viên kim cương tại thị trường quốc tế.

Kim Lý đã lên tiếng sau livestream, câu chuyện thực hư vẫn cần chờ hồi kết. Tuy nhiên, Kim Lý cũng đang đối mặt với bài toán khủng hoảng niềm tin.

Đó cũng là lý do những tranh cãi gần đây xung quanh Kim Lý nhận được sự quan tâm lớn.

Khi niềm tin bị đem đi kiểm chứng: Kim Lý quy mô lớn cỡ nào?

Trong nhiều năm, giá trị lớn nhất mà những doanh nghiệp kinh doanh kim cương như Kim Lý xây dựng có thể không nằm ở những viên đá trong tủ kính, mà ở niềm tin.

Với những lùm xùm vừa qua, niềm tin có thể sẽ bị mang đi kiểm chứng. Câu chuyện lúc này trở về bản chất: Kim Lý có gì để 'chống đỡ' thế cục?

Lúc đó, Kim Lý sẽ đối mặt với ba bài toán cùng lúc: Đầu tiên là tiền mặt để mua lại hàng, thứ hai là áp lực tồn kho xuất hiện khi doanh nghiệp phải mua lại đồng loạt nhiều viên kim cương được mang tới, đưa vào 'hàng tồn kho'.

Và cuối cùng là giá: Nếu mua lại với giá cam kết, sẽ đối mặt rủi ro giảm giá trong bối cảnh tồn kho cao; nếu hạ giá mua, sẽ bị khách hàng đặt dấu hỏi và khủng hoảng còn xảy ra nhanh hơn.

Trong trường hợp diễn biến xấu hơn, doanh nghiệp sẽ phải đối mặt với bài toán khó hơn khi loạt khách hàng cùng muốn bán lại kim cương trong thời gian ngắn. Vậy Kim Lý quy mô lớn ra sao?

Trong khi loạt doanh nghiệp kinh doanh vàng bạc đá quý thương hiệu trên thị trường đều có quy mô lớn, ổn định như PNJ, DOJI, SJC... thì Kim Lý lại tạo bất ngờ khi tìm hiểu kỹ.

CTCP Vàng bạc đá quý Kim Lý được thành lập ngày 29/3/2002. Người sáng lập và điều hành doanh nghiệp là ông Hồ Chí Lý, sinh năm 1965.

Đến năm 2020, bà Lê Thị Ngọc Mỹ, sinh năm 1960, trở thành Giám đốc kiêm người đại diện theo pháp luật, trong khi ông Hồ Chí Lý tiếp tục tham gia điều hành với vai trò Chủ tịch HĐQT và đồng đại diện pháp luật.

Trong hơn 20 năm hoạt động, Kim Lý không phát triển theo mô hình chuỗi bán lẻ đại trà như nhiều thương hiệu trang sức lớn. Thay vào đó, doanh nghiệp gắn liền với địa điểm kinh doanh tại khu vực Chợ Lớn - nơi từ lâu được xem là một trong những trung tâm giao dịch vàng bạc, đá quý lớn nhất TP.HCM.

Điều đáng chú ý là quy mô vốn của doanh nghiệp đã có sự thay đổi đáng kể trong những năm gần đây. Từ mức vốn điều lệ 32 tỷ đồng duy trì trong thời gian dài, Kim Lý nâng vốn lên 45 tỷ đồng vào tháng 9/2023 và tiếp tục tăng lên 79 tỷ đồng chỉ hai tháng sau đó.

Đến tháng 12/2025, doanh nghiệp chuyển đổi từ mô hình công ty cổ phần sang công ty TNHH hai thành viên. Cơ cấu sở hữu ghi nhận ông Hồ Chí Lý và bà Lê Thị Ngọc Mỹ mỗi người nắm giữ 50% vốn góp.

Nhìn từ góc độ tài chính, quy mô vốn của Vàng bạc Kim Lý so với các doanh nghiệp trong ngành là rất khiêm tốn.

Vậy tại sao người mua vẫn chọn Vàng bạc Kim Lý?

Một câu hỏi vẫn thường được đưa ra trong trường hợp này: Nếu PNJ, DOJI, SJC... đều bán kim cương, tại sao những cửa hàng như Vàng bạc Kim Lý vẫn tồn tại và có lượng khách hàng trung thành suốt hàng chục năm?

Câu trả lời có khá nhiều lớp. Thứ nhất, bản thân PNJ, hay DOJI... phần lớn chỉ bán trang sức kim cương. Người mua với tâm lý mua trang sức sẽ chọn những thương hiệu này.

Còn tại Kim Lý lại có triết lý riêng. Cửa hàng Kim Lý nằm ở khu người Hoa ở Chợ Lớn, nơi tồn tại một kiểu giao dịch dựa trên quan hệ, danh tiếng và uy tín tạo lập nhiều năm.

Giá trị lớn nhất mà những thương hiệu như Kim Lý sở hữu nằm ở niềm tin được xây dựng qua hàng nghìn giao dịch trong suốt nhiều năm hoạt động.

Người mua kim cương ở Kim Lý cũng chủ yếu là mua những viên dạng lớn, có giá trị cao, không phải trang sức đơn thuần. Nhờ vậy, Kim Lý đã từng bước xây dựng một thị trường cho chính những viên kim cương mà mình phân phối.

Một viên kim cương có thể được định danh bằng GIA, nhưng một thị trường chỉ có thể được định danh bằng niềm tin.

Và cũng giống như mọi thị trường tài sản khác, niềm tin chỉ thực sự được nhìn thấy rõ nhất vào những thời điểm nó bị thử thách.