Thanh tra Chính phủ chỉ rõ TP nhỏ nhất Việt Nam vẫn còn 363 cơ sở nhà, đất dôi dư, hơn 515.000m2 đất chưa được khai thác

Thanh tra Chính phủ xác định Hải Phòng đã rà soát, phân loại và phê duyệt phương án xử lý đối với 3.769 cơ sở nhà, đất sau sắp xếp. Tuy nhiên, 363 cơ sở dôi dư chưa có nhu cầu sử dụng vẫn chưa được khai thác hoặc xử lý dứt điểm, trong đó có 176 cơ sở chưa hoàn thiện hồ sơ pháp lý về đất đai.

3.769 cơ sở nhà, đất được đưa vào diện xử lý

Sau quá trình sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức lại bộ máy, bài toán đặt ra với Hải Phòng không chỉ là bố trí lại trụ sở, cơ sở hoạt động mà còn xử lý khối tài sản công dôi dư.

Theo Kết luận thanh tra của Thanh tra Chính phủ, UBND TP. Hải Phòng đã rà soát và lập danh mục theo dõi 3.769 cơ sở nhà, đất thuộc phạm vi quản lý. Trong số này, 3.109 cơ sở tiếp tục được sử dụng, 297 cơ sở được điều hòa, điều chuyển hoặc chuyển đổi công năng sang các mục đích như giáo dục, y tế, thiết chế văn hóa, kết cấu hạ tầng phục vụ lợi ích công cộng.

Đáng chú ý, còn 363 cơ sở nhà, đất dôi dư không có nhu cầu sử dụng được chuyển giao về Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố để quản lý, khai thác theo quy định. Đây chính là nhóm tài sản mà Thanh tra Chính phủ cho rằng cần tiếp tục khẩn trương hoàn thành bước xử lý tiếp theo nhằm đưa nguồn lực này vào khai thác hiệu quả.

Theo kết luận, nếu 363 cơ sở trên được đưa vào khai thác hoặc xử lý dứt điểm, tổng diện tích đất lên tới 515.235 m², tương đương hơn 51,5 ha, cùng 239.623 m² diện tích sàn xây dựng có thể được khơi thông để phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

176 cơ sở chưa hoàn thiện hồ sơ pháp lý về đất đai

Điểm đáng chú ý trong kết luận thanh tra là bài toán của Hải Phòng không chỉ nằm ở việc "thừa" tài sản, mà còn ở tình trạng pháp lý và khả năng đưa tài sản vào khai thác.

Thanh tra Chính phủ xác định 176/363 cơ sở nhà, đất dôi dư chưa hoàn thiện hồ sơ pháp lý về đất đai, chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất theo kế hoạch của thành phố. Ngoài ra, 10/363 cơ sở được theo dõi trên sổ kế toán nhưng chưa xác định rõ nguyên giá và giá trị còn lại của tài sản trên đất.

Đáng lưu ý hơn, tại thời điểm thanh tra, một số cơ sở vẫn chưa được cập nhật giá trị quyền sử dụng đất và chưa hạch toán, theo dõi đầy đủ giá trị quyền sử dụng đất trên sổ kế toán theo quy định. Những vấn đề này khiến quá trình xử lý tài sản không thể chỉ dừng ở việc xác định "có bao nhiêu cơ sở dôi dư", mà phải tiếp tục hoàn thiện hồ sơ pháp lý, dữ liệu tài sản, quy hoạch và phương án khai thác đối với từng cơ sở.

Hàng trăm cơ sở đã có phương án nhưng chưa thể khai thác ngay

Theo Thanh tra Chính phủ, Hải Phòng đã phối hợp với các sở, ngành xây dựng phương án khai thác hoặc xử lý dứt điểm đối với các cơ sở nhà, đất dôi dư. Phương án được xây dựng theo từng nhóm. Trong đó, 192 cơ sở được đề xuất đấu giá đất ở; 51 cơ sở được đề xuất đấu giá đất thương mại, dịch vụ; và 120 cơ sở được đề xuất cho thuê ngắn hạn.

Tuy nhiên, trong nhóm đấu giá đất ở, mới có 107 cơ sở có thể thực hiện ngay, còn 85 cơ sở cần điều chỉnh quy hoạch. Tương tự, trong 51 cơ sở dự kiến đấu giá đất thương mại, dịch vụ, chỉ 20 cơ sở có thể thực hiện ngay, trong khi 31 cơ sở cần điều chỉnh quy hoạch.

Điều này cho thấy "đất dôi dư" không đồng nghĩa với việc có thể lập tức đưa ra đấu giá hoặc khai thác thương mại. Đằng sau mỗi khu đất còn là bài toán pháp lý, quy hoạch, hiện trạng tài sản và phương án sử dụng phù hợp.

Vì sao đất đã có nhưng vẫn chưa thể "khơi thông"?

Thanh tra Chính phủ chỉ ra nhiều nguyên nhân khiến việc xử lý 363 cơ sở nhà, đất dôi dư chưa hoàn tất. Một phần tài sản có nguồn gốc là trụ sở được xây dựng từ lâu, trải qua quá trình quản lý, bàn giao giữa nhiều cơ quan, đơn vị. Sau khi sắp xếp, hợp nhất, sáp nhập, khối lượng hồ sơ cần xử lý lớn, trong khi việc cập nhật hồ sơ đất đai, đăng ký và cấp giấy chứng nhận chưa được hoàn thiện kịp thời.

Bên cạnh đó, một số phương án sau khi được lập phải điều chỉnh do nhu cầu sử dụng thực tế thay đổi hoặc chưa phù hợp với tiêu chuẩn, định mức. Việc này kéo theo yêu cầu hoàn thiện lại hồ sơ, khiến thời gian ban hành quyết định xử lý tài sản bị kéo dài.

Đối với những cơ sở được chuyển giao từ các cơ quan Trung ương, quá trình rà soát, trao đổi giữa Trung ương và địa phương cũng khiến một số phương án điều chuyển bị chậm.

Đặc biệt, để đưa tài sản dôi dư vào khai thác, nhiều trường hợp phải thực hiện đồng thời các thủ tục liên quan đến đất đai, quy hoạch xây dựng, quy hoạch đô thị, đấu giá, đấu thầu và định giá tài sản.

Thanh tra Chính phủ cũng lưu ý một thực tế khác, đó là một số cơ sở nằm xa trung tâm, trong khi thị trường bất động sản biến động và nhu cầu của nhà đầu tư tại một số khu vực chưa cao. Điều này khiến việc lựa chọn giữa đấu giá đất và cho thuê ngắn hạn không đơn giản.

Không phải toàn bộ 363 cơ sở đều có thể khai thác theo cùng một cách

Một điểm cần nhấn mạnh là phương án xử lý của Hải Phòng không áp dụng một công thức chung cho toàn bộ 363 cơ sở. Theo kết luận thanh tra, cơ quan chức năng phải căn cứ vào hồ sơ pháp lý, thông tin quy hoạch và hiện trạng từng cơ sở để xác định phương án phù hợp.

Những cơ sở đủ điều kiện đấu giá quyền sử dụng đất và phù hợp quy hoạch có thể được đề xuất đấu giá đất ở hoặc đất thương mại, dịch vụ. Với những cơ sở chưa phù hợp quy hoạch nhưng có tính khả thi và hiệu quả kinh tế - xã hội cao, địa phương có thể vừa đề xuất khai thác vừa rà soát, điều chỉnh quy hoạch.

Trong khi đó, những cơ sở chưa đủ điều kiện đấu giá do còn chờ quy hoạch tổng thể có thể được xem xét cho thuê ngắn hạn, qua đó sớm đưa tài sản vào sử dụng thay vì tiếp tục để trống.

Thanh tra Chính phủ yêu cầu xử lý dứt điểm

Kết luận thanh tra cho thấy Hải Phòng đã hoàn thành đáng kể phần việc rà soát, phân loại và bố trí lại tài sản sau sắp xếp. Phần lớn cơ sở nhà, đất được tiếp tục sử dụng hoặc điều chuyển sang các mục đích phục vụ công cộng. Tuy nhiên, 363 cơ sở dôi dư vẫn là phần việc chưa hoàn tất.

Thanh tra Chính phủ kiến nghị UBND TP Hải Phòng tăng cường chỉ đạo để sớm hoàn thành phương án xử lý, đưa các cơ sở nhà, đất dôi dư vào khai thác, sử dụng hiệu quả.

Đáng chú ý, Thanh tra Chính phủ yêu cầu cơ quan chức năng rà soát, xử lý đối với những cơ sở nhà, đất bỏ trống, không được sử dụng trong thời hạn 12 tháng liên tục, nếu có; đồng thời phải xác định rõ tính chất, mức độ, hậu quả, nguyên nhân và trách nhiệm liên quan để xử lý theo quy định. Trường hợp phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự thì chuyển cơ quan chức năng xem xét.

Với 363 cơ sở được chuyển về Trung tâm Phát triển quỹ đất, Thanh tra Chính phủ yêu cầu đơn vị này phối hợp với các sở, ngành khẩn trương hoàn thành phương án khai thác hoặc xử lý dứt điểm, qua đó sớm khơi thông nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội.

Đây cũng là lý do con số 515.235m2 đất trở thành điểm đáng chú ý nhất trong kết luận thanh tra: bài toán của Hải Phòng hiện không đơn thuần là quản lý tài sản công sau sắp xếp, mà là làm thế nào biến một khối lượng lớn đất và tài sản đang dôi dư thành nguồn lực thực sự cho phát triển.