Thương chiến leo thang, Mỹ tuyên bố 'cấm cửa' loạt hàng hóa từ Canada

Mỹ ngày 8/9 ban hành lệnh cấm nhập khẩu trên diện rộng đối với nhiều mặt hàng từ Canada, trong đó có đồ uống có cồn, xe máy và các sản phẩm sữa, khiến căng thẳng thương mại giữa hai nước tiếp tục leo thang.

Các lệnh cấm, được công bố trên website Nhà Trắng và sẽ có hiệu lực từ ngày 29/9, được đưa ra chỉ vài giờ sau khi các biện pháp thuế quan trả đũa của Canada đối với hàng hóa Mỹ bắt đầu có hiệu lực.

Danh sách hàng hóa bị cấm bao phủ phần lớn các sản phẩm đồ uống có cồn của Canada, gồm bia, nhiều loại rượu vang, whisky, bourbon, rum, vodka, vermouth, tequila, mezcal và brandy.

Các sản phẩm thuộc nhóm sữa bị cấm gồm whey protein, mật đường đảo, mật đường mía và bia không cồn.

Bên cạnh lệnh cấm nhập khẩu, Mỹ cũng bổ sung nhiều sản phẩm phô mai của Canada vào danh sách chịu mức thuế 50%, nhưng không bị cấm hoàn toàn. Một số mặt hàng khác như giấy, nhôm, gỗ, đồ nội thất và thiết bị chiếu sáng cũng nằm trong danh sách chịu thuế mới.

Một quan chức Mỹ cho biết lời đe dọa trước đó của Tổng thống Donald Trump về việc nâng thuế đối với ô tô Canada từ 25% lên 50% kể từ ngày 1/1 vẫn được giữ nguyên.

Quan chức này cho biết Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer đã trao đổi với Dominic LeBlanc, Bộ trưởng Canada phụ trách quan hệ thương mại với Mỹ, trong vài ngày qua. Hai bên dự kiến tiếp tục đàm phán trong những ngày tới nhằm tìm kiếm một hướng đi khác cho quan hệ thương mại song phương.

Trong một bài đăng trên mạng xã hội tối 8/9, ông LeBlanc chỉ trích các biện pháp mới của Washington và cho biết vẫn đang trao đổi với ông Greer về cách thức tháo gỡ căng thẳng.

“Ưu tiên hàng đầu của chúng tôi vẫn là bảo vệ và hỗ trợ người lao động, nông dân, các gia đình và doanh nghiệp Canada trước những hành động phi lý này”, ông LeBlanc viết.

Ottawa đáp trả Washington

Các biện pháp trả đũa của Ottawa, vốn được cho là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến động thái mới nhất của Washington, nhằm tạo sức ép kinh tế và chính trị đối với Mỹ, theo các quan chức Canada.

Canada áp thuế trả đũa lên lượng hàng hóa Mỹ trị giá khoảng 20 tỷ USD, với mức thuế từ 15% đến 50%, trải rộng từ thép, đồ nội thất đến quần áo và thiết bị điện tử.

Các biện pháp này được kỳ vọng gây sức ép lên một số ngành tại những bang có tính cạnh tranh cao như Michigan và Ohio, trong bối cảnh Mỹ chuẩn bị bước vào cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11.

Dù quy mô hàng hóa chịu ảnh hưởng chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng kim ngạch thương mại Mỹ Canada, một số chuyên gia lo ngại cuộc đối đầu có thể đe dọa Hiệp định Mỹ Mexico Canada, thỏa thuận thương mại tự do thay thế NAFTA. Hiệp định này đã đóng vai trò nền tảng cho hoạt động thương mại Bắc Mỹ trong nhiều thập niên.

“Điều chúng tôi lo ngại là một vòng xoáy leo thang”, Michael Harvey, Giám đốc điều hành Liên minh Thương mại Nông sản Thực phẩm Canada và thành viên ủy ban cố vấn của Thủ tướng Mark Carney về quan hệ kinh tế song phương với Mỹ, nhận định.

“Nhưng đồng thời, chúng tôi hoàn toàn hiểu rằng Thủ tướng cần tìm ra những điểm có thể tạo đòn bẩy”, ông nói thêm.

Ông Trump liên tục gây sức ép

Những ngày gần đây, ông Trump liên tục đưa ra các động thái gây sức ép với Canada trên mạng xã hội Truth Social.

Ngày 7/9, ông tuyên bố nhà sản xuất máy bay tư nhân Bombardier của Canada sẽ không được phép bán máy bay tại Mỹ nếu không bắt đầu sản xuất tại nước này.

Ông cũng đăng một bản đồ Bắc Mỹ được phủ cờ Mỹ, bao gồm cả Canada và Mexico, đồng thời chia sẻ hình ảnh do AI tạo ra nhằm tiếp tục chế giễu Thủ tướng Carney khi gọi ông là “Thống đốc”. Đây là cách ông Trump nhiều lần ám chỉ Canada nên trở thành bang thứ 51 của Mỹ.

Chỉ vài giờ trước khi các lệnh cấm nhập khẩu mới được công bố, ông Trump còn chỉ đạo Cơ quan Dịch vụ Tổng hợp Mỹ phối hợp với Đại diện Thương mại Mỹ để “loại bỏ các sản phẩm có nguồn gốc Canada khỏi danh mục mua sắm của chính phủ Mỹ”, trừ khi Ottawa khôi phục “sự có đi có lại đầy đủ và công bằng” đối với nông dân và doanh nghiệp Mỹ.

Loạt ngành kinh tế chịu ảnh hưởng

Các mức thuế mà chính quyền Trump áp dụng hồi tháng trước đã nhắm tới nhiều lĩnh vực của Canada, từ rượu vang, đồ nội thất, sản phẩm sữa, xi măng, quần áo đến cần câu cá và thiết bị khúc côn cầu.

Tổng giá trị hàng hóa chịu ảnh hưởng khoảng 20 tỷ USD, tương đương 5% kim ngạch xuất khẩu của Canada sang Mỹ.

Theo dữ liệu của chính phủ hai nước, Canada đã xuất khẩu gần 68% tổng lượng hàng hóa ra nước ngoài sang Mỹ trong năm nay. Khoảng 80% trong số đó được hưởng mức thuế 0% nhờ các miễn trừ theo Hiệp định Mỹ Mexico Canada.

Những ưu đãi từ hiệp định đã giúp nền kinh tế Canada có thêm khả năng chống chịu trước các cú sốc thương mại. Tuy nhiên, các mức thuế mà Washington áp dụng hồi tháng trước dựa trên một đạo luật của Mỹ có từ thời Đại suy thoái không cho phép Ottawa sử dụng các cơ chế miễn trừ của USMCA.

Triển vọng bất định đối với USMCA đang làm gia tăng lo ngại về đầu tư và tăng trưởng của Canada, khi nước này bước vào một cuộc chiến thương mại với nền kinh tế có quy mô lớn gấp khoảng 13 lần.

Các cuộc thăm dò gần đây cho thấy ông Carney vẫn nhận được sự ủng hộ rộng rãi từ người dân Canada. Tuy nhiên, các nhà phân tích chính trị cảnh báo sự ủng hộ này có thể suy giảm trong vài tháng tới nếu tác động của cuộc chiến thương mại bắt đầu ảnh hưởng rõ nét đến nền kinh tế và đời sống người dân.

Một khảo sát mới của Angus Reid công bố ngày 8/9 cho thấy tỷ lệ người Canada đánh giá tích cực hiệu quả điều hành của ông Carney tăng 11 điểm phần trăm so với cuộc khảo sát hồi tháng 8, lên 62%.

Trong khi đó, chỉ 20% người Mỹ ủng hộ các mức thuế mới mà ông Trump áp lên hàng hóa Canada, theo một khảo sát của Reuters/Ipsos.

Tháng trước, ông Trump cũng đe dọa nâng thuế của Mỹ đối với toàn bộ ô tô, xe tải và phụ tùng ô tô nhập khẩu từ Canada lên 50% kể từ ngày 1/1. Ông đồng thời ký sắc lệnh đổi tên hồ Ontario thành “Hồ America”, một động thái tiếp tục làm gia tăng căng thẳng giữa hai nước láng giềng.