Tỉnh rộng nhất Đồng bằng sông Cửu Long dự kiến có 40 đô thị đa cực, đưa đặc khu rộng lớn mang tầm cỡ quốc tế

UBND tỉnh An Giang đang định hướng tổ chức lại hệ thống đô thị theo mô hình đa cực, trong đó các đô thị gắn với từng tiểu vùng và hành lang kinh tế, đóng vai trò là các cực tăng trưởng, đồng thời tăng cường kết nối với mạng lưới đô thị vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), vùng TP.HCM và Phnom Penh của Campuchia.

Theo định hướng quy hoạch được cấp có thẩm quyền phê duyệt, tỉnh An Giang sẽ hình thành các vùng đô thị, dải đô thị ven biển và dọc biên giới, đồng thời xác định rõ chức năng, vai trò của từng đô thị. Trong đó, các đô thị động lực và đô thị có khả năng kết nối khu vực, quốc tế được xác định là những hạt nhân thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trên phạm vi rộng hơn.

Định hướng này cũng đặt mục tiêu xây dựng ít nhất một đô thị thuộc tỉnh đạt tầm cỡ quốc tế, đóng vai trò đầu mối kết nối với mạng lưới khu vực và quốc tế. Cùng với đó, An Giang sẽ tăng cường liên kết với các đô thị trong vùng ĐBSCL, vùng TP. HCM và Phnom Penh, đồng thời gắn kết quá trình phát triển đô thị với khu vực nông thôn.

Theo UBND tỉnh An Giang, mô hình phát triển đô thị trong thời gian tới sẽ hướng tới các tiêu chí xanh, thông minh, mang đặc trưng sông nước và có khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu. Tỉnh ưu tiên phát triển giao thông công cộng khối lượng lớn, khuyến khích các loại hình giao thông xanh, sử dụng năng lượng tái tạo và gia tăng tỷ lệ không gian xanh, mặt nước trong đô thị.

Một trong những định hướng đáng chú ý là phát triển đô thị theo mô hình định hướng giao thông công cộng (TOD), gắn với các đầu mối giao thông chiến lược như sân bay, các ga đường sắt trong tương lai, bến xe, cảng sông và cảng biển. Từ các đầu mối này, tỉnh định hướng từng bước hình thành các khu chức năng dịch vụ, thương mại, logistics và các khu đô thị chất lượng cao tại những khu vực có điều kiện thuận lợi.

Song song với mở rộng không gian đô thị, An Giang khuyến khích duy trì các không gian sinh thái và lõi nông nghiệp nằm giữa các cực đô thị. Những khu vực này được định hướng vừa góp phần cân bằng hệ sinh thái, điều tiết ngập, vừa bảo đảm an ninh lương thực cho toàn vùng.

Đến năm 2030, hệ thống đô thị của An Giang được định hướng gồm 40 đô thị, trong đó có 6 đô thị loại II là Rạch Giá, Long Xuyên, Phú Quốc, Hà Tiên, Châu Đốc và Tịnh Biên, cùng 34 đô thị loại III. Đặc biệt, Đặc khu Phú Quốc được định hướng xây dựng trở thành đô thị loại I tầm cỡ quốc tế, giữ vai trò đầu mối kết nối và phát triển với mạng lưới khu vực, quốc tế.

Trong cấu trúc đô thị đa cực, mỗi đô thị được xác định một vai trò riêng gắn với lợi thế và vị trí trong từng tiểu vùng. Châu Đốc được định hướng là đô thị trung tâm tiểu vùng phía Bắc tỉnh, đồng thời giữ vai trò trung tâm du lịch và kinh tế biên mậu.

Long Xuyên là đô thị trung tâm của tiểu vùng phía Đông, được định hướng phát triển thành khu vực kinh tế tổng hợp năng động, với các thế mạnh về công nghiệp công nghệ cao, chế biến, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao và giáo dục, đào tạo. Đây cũng là đầu mối giao thương của vùng Tứ giác Long Xuyên, đóng vai trò đầu tàu trong chiến lược phát triển kinh tế của tỉnh, thúc đẩy công nghiệp hỗ trợ, chế biến nông sản, logistics và thương mại theo hướng hiện đại, bền vững và hội nhập.

Rạch Giá được xác định là đô thị trung tâm của tỉnh và trung tâm tiểu vùng phía Nam, giữ vai trò trung tâm chính trị - hành chính, kinh tế tổng hợp, kinh tế công nghiệp và kinh tế biển.

Ở phía Tây, Hà Tiên được định hướng trở thành đô thị trung tâm tiểu vùng, phát triển dựa trên các lĩnh vực kinh tế biển, du lịch và thương mại biên giới. Đô thị này đồng thời được xác định là cửa ngõ giao thương quan trọng giữa vùng ĐBSCL với các nước ASEAN.

Đối với Phú Quốc, đô thị này được xác định là trung tâm của tiểu vùng thứ 5 của tỉnh - Đặc khu Phú Quốc với định hướng trở thành trung tâm du lịch, thương mại tầm cỡ quốc tế, trong đó có các khu thương mại tự do.

Cùng với việc xác định các cực tăng trưởng, tỉnh An Giang cũng đặt mục tiêu cải thiện chất lượng sống tại các đô thị, hoàn thiện hệ thống dịch vụ an sinh xã hội thiết yếu và phát triển các dịch vụ chất lượng cao để đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của cư dân, du khách. Việc khai thác lợi thế của từng khu vực được xem là cơ sở tạo động lực phát triển đồng đều hơn giữa các đơn vị hành chính.

UBND tỉnh An Giang cho biết, 22 phường mới thành lập theo nghị quyết của HĐND tỉnh đều nằm trong phạm vi 34 đô thị loại III đã được định hướng và công bố tại Quyết định số 754/QĐ-UBND ngày 4/3/2026 về việc công bố danh mục phân loại các đô thị trên địa bàn tỉnh, được chuyển tiếp theo quy định tại Nghị quyết số 111/2025/UBTVQH15.

Việc xác lập các phường mới được xem là cơ sở để hình thành những trung tâm phát triển cấp xã, phường, tạo các hạt nhân có khả năng lan tỏa phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời tổ chức không gian đô thị theo hướng mạng lưới và đa cực trên toàn tỉnh.

Trong giai đoạn tới, An Giang định hướng hình thành mạng lưới đô thị có liên kết chặt chẽ hơn, phát triển các đô thị động lực và đô thị thông minh, đồng thời tăng cường kết nối giữa các đô thị trong tỉnh với những trung tâm kinh tế, đô thị lớn của khu vực và cả nước. Tỉnh cũng sẽ tập trung đầu tư, hoàn thiện hệ thống kết cấu hạ tầng đô thị, đặc biệt là hạ tầng kỹ thuật khung và các công trình hạ tầng xã hội thiết yếu theo quy hoạch được phê duyệt.

Sau năm 2030, các đô thị mới sẽ tiếp tục được nâng cấp để đạt tiêu chí đô thị loại III và tiêu chí đơn vị hành chính phường; đồng thời tỉnh tiếp tục hình thành thêm các đô thị mới và hoàn thiện các tiêu chí đô thị đối với những đô thị còn lại theo lộ trình.

Với mô hình đa cực, An Giang đang hướng tới một mạng lưới đô thị trong đó mỗi trung tâm đảm nhiệm một chức năng riêng nhưng được kết nối trong cùng hệ thống. Cách tổ chức này nhằm khai thác lợi thế từng tiểu vùng, đồng thời tạo liên kết giữa đô thị - nông thôn, giữa các hành lang kinh tế và với những trung tâm lớn của ĐBSCL, TP. HCM và khu vực.