Trung Quốc đạt bước tiến lớn ở công nghệ mà phương Tây gần như độc quyền, cổ phiếu chip Mỹ đồng loạt lao dốc

Theo các nguồn tin được The Information dẫn lại, một công ty có trụ sở tại Thượng Hải đã chính thức đưa máy quang khắc DUV dạng nhúng vào giai đoạn sản xuất hàng loạt. Nếu được xác nhận, đây sẽ là bước tiến quan trọng trong nỗ lực nội địa hóa thiết bị chế tạo chip của Trung Quốc, đồng thời làm dấy lên lo ngại về vị thế thống trị của các nhà cung cấp phương Tây.

Thông tin này nhanh chóng đảo chiều tâm lý trên Phố Wall. Các chỉ số chứng khoán Mỹ đang giao dịch tích cực nhờ kỳ vọng căng thẳng địa chính trị tại Iran hạ nhiệt và thỏa thuận tài trợ quy mô lớn giữa Nvidia với OpenAI, nhưng sau đó đồng loạt mất đà khi tin tức từ Trung Quốc xuất hiện.

Chỉ số Bán dẫn Philadelphia (PHLX Semiconductor Index) xóa sạch mức tăng đầu phiên và quay đầu giảm mạnh. Cổ phiếu ASML Holding, nhà sản xuất thiết bị quang khắc tiên tiến lớn nhất thế giới, có thời điểm mất hơn 7%.

Đà bán tháo cũng lan sang các doanh nghiệp chế tạo thiết bị bán dẫn của Mỹ như Applied Materials, Lam Research và KLA Corp. Trong khi đó, các hãng sản xuất chip gồm AMD và Micron Technology lần lượt giảm khoảng 7% và 5%.

Ông Frank Shi, nhà đầu tư và chuyên gia theo dõi ngành công nghệ tại bang Connecticut (Mỹ), cho rằng diễn biến này phản ánh quá trình Trung Quốc từng bước tiến tới tự chủ công nghệ bán dẫn, bất chấp nhiều năm chịu các lệnh kiểm soát xuất khẩu do Mỹ dẫn đầu.

"Mỗi khi Mỹ siết chặt xuất khẩu công nghệ và thiết bị sang Trung Quốc, nước này lại tìm cách phát triển giải pháp của riêng mình", ông Shi nói với China Daily.

Đáng chú ý, thông tin trên xuất hiện đúng thời điểm Quốc hội Mỹ đang thúc đẩy Đạo luật MATCH, dự luật lưỡng đảng được trình từ tháng 4 nhằm cấm bán và cung cấp dịch vụ bảo trì máy quang khắc DUV dạng nhúng cho các nhà sản xuất chip Trung Quốc.

Bước tiến lớn trong cuộc đua tự chủ bán dẫn

Từ năm 2019, Mỹ cùng các đồng minh đã hạn chế khả năng tiếp cận của Trung Quốc với máy quang khắc EUV, công nghệ không thể thiếu để sản xuất các chip logic tiên tiến và hiện chỉ ASML có thể chế tạo.

Theo ông Shi, việc Trung Quốc có thể phát triển thiết bị thay thế trong nước sẽ giúp giảm đáng kể sự phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài, đồng thời làm suy giảm hiệu quả của các biện pháp kiểm soát xuất khẩu mà Washington kỳ vọng.

Trong nhiều năm qua, các doanh nghiệp Trung Quốc cũng đã tích trữ lượng lớn máy DUV thế hệ cũ trước khi các quy định siết chặt được áp dụng. Theo Larry, một nhà giao dịch công nghệ tại Phố Wall, sự xuất hiện của máy DUV nội địa đánh dấu thêm một bước tiến trong quá trình thu hẹp khoảng cách công nghệ giữa Trung Quốc và Mỹ.

Cùng quan điểm, chuyên gia phân tích Alina Maria Stan của The Next Web nhận định các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của phương Tây có thể đang tạo ra tác dụng ngược. Thay vì kìm hãm, chúng lại thúc đẩy Trung Quốc đầu tư mạnh hơn vào nghiên cứu và phát triển thiết bị thay thế.

Theo bà, làn sóng bán tháo cổ phiếu chip phản ánh nỗi lo rằng các nhà sản xuất nước ngoài có thể dần mất thị phần tại Trung Quốc, khi các sản phẩm nội địa đủ khả năng thay thế.

Thực tế, đây không phải lần đầu thị trường Mỹ phản ứng mạnh trước những bước tiến công nghệ của Trung Quốc. Đầu tháng 7, cổ phiếu bán dẫn cũng từng giảm sâu sau khi startup Moonshot AI ra mắt mô hình Kimi K3, làm dấy lên nghi ngờ về lợi thế tuyệt đối của Thung lũng Silicon trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo.

Larry cho rằng Trung Quốc hiện đồng thời tạo sức ép lên Mỹ ở cả phần cứng lẫn phần mềm AI. Trong lĩnh vực chip, dòng Ascend của Huawei đang nổi lên như lựa chọn thay thế cho Nvidia tại thị trường nội địa, trong khi các nhà sản xuất bộ nhớ như CXMT và YMTC ngày càng cạnh tranh quyết liệt với Micron và SanDisk.

Ở mảng mô hình AI, các dự án mã nguồn mở của Trung Quốc như Kimi, Qwen và DeepSeek cũng đang rút ngắn khoảng cách với các mô hình mã nguồn đóng của OpenAI và Anthropic.

Tuy nhiên, Larry lưu ý rằng Trung Quốc vẫn còn khoảng cách đáng kể ở công nghệ quang khắc EUV. Hiện ASML vẫn duy trì vị thế độc quyền đối với dòng máy tiên tiến nhất này.

Nhiều kỹ sư trên mạng xã hội X và các diễn đàn công nghệ cũng cho rằng việc chế tạo thành công máy quang khắc mới chỉ là bước khởi đầu. Thách thức lớn hơn là tích hợp thiết bị vào các dây chuyền sản xuất của SMIC, Hua Hong hay CXMT, đồng thời duy trì tỷ lệ chip đạt chuẩn ở quy mô thương mại. Quá trình này có thể kéo dài nhiều năm.

"Dù vậy, về dài hạn, tôi tin Trung Quốc sẽ từng bước thu hẹp khoảng cách, từng công cụ một", Larry nhận định.