Trường đại học Trung Quốc tính xóa sổ môn Tiếng Anh

Chỉ vài năm trước, thành thạo tiếng Anh gần như là yêu cầu bắt buộc đối với sinh viên đại học ở Trung Quốc. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI), đặc biệt là các công cụ dịch theo thời gian thực, đang khiến cách tiếp cận này thay đổi đáng kể.

Một trường đại học tại Trung Quốc mới đây thậm chí đề xuất từng bước loại bỏ các lớp tiếng Anh truyền thống, thay thế bằng các học phần về giao tiếp liên văn hóa. Đề xuất được đánh giá là phản ánh xu hướng cải cách giáo dục đang hình thành tại nước này, theo SCMP.

Đề xuất thay môn Tiếng Anh bằng giao tiếp liên văn hóa

Trong đoạn video đăng trên tài khoản mạng xã hội của trường ngày 2/7, ông Zhao Wei, Hiệu trưởng Đại học Công nghệ Tiên tiến Thâm Quyến (SUAT), cho biết nhà trường sẽ triển khai chương trình thí điểm từ năm 2026.

Theo kế hoạch, các học phần tiếng Anh ở bậc đại học sẽ được thay thế dần bằng các môn học về giao tiếp liên văn hóa. Thay vì tập trung vào từ vựng hay ngữ pháp, chương trình mới hướng đến việc giúp sinh viên hiểu sâu hơn về văn hóa Trung Quốc và phương Tây, từ đó nâng cao khả năng hợp tác, giao tiếp và làm việc trong môi trường quốc tế.

Ông Zhao cho rằng sự phát triển của AI đã làm thay đổi vai trò của ngoại ngữ trong giao tiếp quốc tế. Với các công cụ dịch tức thời ngày càng chính xác, những người sử dụng ngôn ngữ khác nhau vẫn có thể trao đổi hiệu quả mà không nhất thiết phải thành thạo ngôn ngữ của đối phương.

"Nếu bạn nhập học tại SUAT từ năm 2026, chúng tôi sẽ triển khai chương trình thí điểm. Nhà trường sẽ từng bước loại bỏ các môn tiếng Anh ở bậc đại học và thay thế bằng các khóa học về giao tiếp liên văn hóa", ông Zhao cho biết.

Theo vị hiệu trưởng, khi AI có thể dịch trực tiếp lời nói từ tiếng mẹ đẻ sang ngôn ngữ của người nghe, điều quan trọng không còn là ghi nhớ nhiều từ vựng hay ngữ pháp, mà là khả năng thấu hiểu bối cảnh văn hóa, ứng xử phù hợp và tạo dựng niềm tin trong môi trường đa quốc gia.

Ông cũng nhấn mạnh AI chỉ có thể hỗ trợ chuyển ngữ, chứ không thể thay thế con người ở những khía cạnh như sự đồng cảm, khả năng phán đoán hay phép tắc giao tiếp. Đây mới là những yếu tố quyết định thành công trong đàm phán thương mại, hợp tác quốc tế và giao lưu văn hóa.

Xu hướng cải cách giáo dục ngoại ngữ tại Trung Quốc

Đề xuất của SUAT nhanh chóng thu hút sự chú ý bởi đây là một trong những trường đại học đầu tiên công khai định hướng thay đổi chương trình tiếng Anh ở quy mô lớn. Tuy nhiên, ý tưởng này không phải trường hợp cá biệt mà nằm trong làn sóng cải cách giáo dục đại học đang diễn ra tại Trung Quốc.

Trong vài năm gần đây, nhiều trường đại học và cơ quan giáo dục nước này đã điều chỉnh chương trình đào tạo ngoại ngữ nhằm thích ứng với sự phát triển của AI cũng như sự thay đổi về năng lực đầu vào của sinh viên.

Cuối tháng 6, tỉnh Hồ Nam tổ chức hội thảo về cải cách giáo dục ngoại ngữ với sự tham gia của nhiều chuyên gia và lãnh đạo các trường đại học. Tại đây, Phó hiệu trưởng Đại học Trung Nam He Xuhui nhận định giáo dục ngoại ngữ đang đứng trước hai thay đổi lớn. Một mặt, thế hệ sinh viên sinh sau năm 2000 có nền tảng tiếng Anh tốt hơn các thế hệ trước. Mặt khác, AI đang làm thay đổi căn bản phương pháp dạy và học ngoại ngữ.

Nhiều chuyên gia cũng cho rằng mục tiêu đào tạo ngoại ngữ cần vượt ra ngoài việc truyền đạt kiến thức ngôn ngữ. Ông Li Defeng, Phó trưởng khoa Khoa học Nhân văn của Đại học Macau, đề xuất xây dựng mô hình đào tạo dựa trên bốn trụ cột gồm năng lực ngôn ngữ, kỹ năng giao tiếp liên văn hóa, tư duy phản biện và năng lực sử dụng AI.

Theo ông, đây sẽ là những kỹ năng giúp sinh viên thích nghi tốt hơn với môi trường làm việc toàn cầu, nơi AI ngày càng đảm nhận hiệu quả các công việc dịch thuật thông thường.

Quan điểm này cũng phù hợp với chiến lược tăng cường sức mạnh mềm và củng cố bản sắc văn hóa của Trung Quốc. Giáo sư Yang Wendi của Đại học Trung Nam cho rằng các tác phẩm kinh điển của Trung Quốc nên được đưa vào chương trình ngoại ngữ để sinh viên vừa nâng cao năng lực giao tiếp quốc tế, vừa hiểu sâu hơn về văn hóa dân tộc.

Bên cạnh việc điều chỉnh nội dung giảng dạy, nhiều trường đại học Trung Quốc cũng đang nới lỏng các yêu cầu đánh giá năng lực tiếng Anh.

Trong nhiều năm, Kỳ thi Tiếng Anh Đại học toàn quốc (CET) được coi là một trong những điều kiện quan trọng để xét tốt nghiệp. Tuy nhiên, từ 9/2023, Đại học Giao thông Tây An đã chính thức bãi bỏ quy định này. Trước đó, nhiều trường khác cũng giảm số tín chỉ dành cho tiếng Anh đại cương hoặc không còn yêu cầu sinh viên phải có chứng chỉ ngoại ngữ.

Theo các chuyên gia giáo dục, những thay đổi trên không đồng nghĩa với việc tiếng Anh mất đi vai trò trong giáo dục đại học. Trong bối cảnh Trung Quốc tiếp tục mở rộng hợp tác quốc tế và trở thành một trong những trung tâm nghiên cứu, đổi mới sáng tạo hàng đầu thế giới, ngoại ngữ vẫn là công cụ quan trọng để tiếp cận tri thức toàn cầu.

Điểm khác biệt là các trường đại học không còn xem các kỳ thi chuẩn hóa là thước đo duy nhất của năng lực ngoại ngữ. Thay vào đó, họ hướng đến mô hình đào tạo linh hoạt hơn, gắn với yêu cầu của từng ngành học và tận dụng những lợi thế mà AI mang lại.

Theo SCMP