TS Bùi Ngọc Sơn: Fed có thể phải tăng lãi suất để kiềm chế lạm phát, ông Trump đang mắc sai lầm
TS Bùi Ngọc Sơn cho rằng Fed có thể phải tăng lãi suất để kiềm chế lạm phát dai dẳng, đồng thời cảnh báo việc Tổng thống Donald Trump muốn duy trì lãi suất thấp nhằm thúc đẩy tăng trưởng có thể phản tác dụng, khiến sức ép giá cả đè nặng lên người dân Mỹ.

Fed có thể phải tăng lãi suất để kiềm chế lạm phát
Báo cáo chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 10 của Mỹ tiếp tục cho thấy áp lực giá cả chưa thực sự được kiểm soát. CPI tăng 0,4% so với tháng trước, cao hơn mức dự báo 0,3% của giới phân tích. Đáng chú ý, CPI lõi, không bao gồm thực phẩm và năng lượng, tăng 0,3%, vượt kỳ vọng 0,2%.
Dù đà tăng của nhóm năng lượng đã chậm lại đáng kể so với tháng trước, chi phí sinh hoạt thiết yếu vẫn gây sức ép lên người tiêu dùng. Giá nhà ở tăng 0,3%, trong khi thực phẩm tăng 0,5%. Điều này cho thấy giá nhiên liệu hạ nhiệt chưa đủ để cải thiện đáng kể sức mua của các hộ gia đình.
Phân tích diễn biến trên, chuyên gia kinh tế TS Bùi Ngọc Sơn cho rằng Fed đang đứng trước bài toán khó khi lạm phát vẫn dai dẳng, trong khi nền kinh tế Mỹ chưa xuất hiện dấu hiệu suy yếu rõ rệt.
Theo chuyên gia, tăng trưởng GDP Mỹ quý III đạt 3,4%, cao hơn mức 2,7% của quý I và 2,2% của quý II. Thị trường lao động vẫn duy trì sức chống chịu, hoạt động sản xuất và các chỉ số kinh tế cũng cho thấy nền kinh tế chưa hạ nhiệt đáng kể.
Trong bối cảnh đó, ông Sơn đánh giá việc Fed tiếp tục giữ nguyên lãi suất là động thái có phần thận trọng. Nếu mục tiêu ưu tiên là đưa lạm phát trở lại quỹ đạo kiểm soát, ngân hàng trung ương Mỹ cần phát đi tín hiệu cứng rắn hơn về chính sách tiền tệ.
“Fed có vẻ hơi non tay” khi chưa có động thái đủ mạnh trước sức ép lạm phát, ông Sơn nhận định.
Chuyên gia cho rằng khi nền kinh tế vẫn tăng trưởng tốt, nhu cầu tiêu dùng và đầu tư duy trì ở mức cao, việc nới lỏng chính sách tiền tệ quá sớm có thể khiến áp lực giá cả kéo dài. Muốn kiểm soát lạm phát, Fed cần làm dịu tổng cầu, qua đó giảm sức ép lên mặt bằng giá.
Dự báo về cuộc họp chính sách tháng 12, TS Bùi Ngọc Sơn nhận định khả năng Fed tăng lãi suất là tương đối cao. Ông ước tính xác suất cơ quan này nâng lãi suất có thể ở mức 60-70%, tùy thuộc vào những dữ liệu kinh tế được công bố trong tháng 10 và tháng 11, đặc biệt là chỉ số PMI và diễn biến tiêu dùng.
Theo ông, sức cầu của người tiêu dùng Mỹ vẫn khá vững, thể hiện qua xu hướng tăng của doanh số bán lẻ. Tuy nhiên, lợi ích từ tăng trưởng kinh tế và làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) không được phân bổ đồng đều. Trong khi nhóm có thu nhập cao và sở hữu tài sản hưởng lợi từ làn sóng công nghệ, người lao động có thu nhập thấp lại chịu sức ép lớn hơn từ chi phí sinh hoạt.
Ông Trump có thể mắc sai lầm khi muốn duy trì lãi suất thấp
Một trong những vấn đề được TS Bùi Ngọc Sơn đặc biệt lưu ý là mối quan hệ giữa chính sách tiền tệ của Fed và mong muốn thúc đẩy tăng trưởng của Tổng thống Donald Trump.
Theo chuyên gia, có khả năng Fed đang chịu sức ép chính trị khi cân nhắc các quyết định lãi suất. Việc tăng lãi suất có thể phát đi tín hiệu rằng nhà điều hành muốn kiềm chế đà tăng trưởng, trong khi ông Trump lại ưu tiên duy trì động lực kinh tế để củng cố thành quả điều hành.
Tuy nhiên, ông Sơn cho rằng đây có thể là cách tiếp cận sai lầm. Lãi suất thấp không đồng nghĩa với việc nền kinh tế sẽ tăng trưởng bền vững nếu lạm phát tiếp tục leo thang.
“Ông Trump phải hiểu rằng chính việc kiểm soát được lạm phát thông qua chính sách lãi suất mới là cách cứu ông”, chuyên gia phân tích.
Theo ông, lạm phát cao đang tạo ra sức ép trực tiếp lên nhóm người lao động có thu nhập thấp và trung bình. Đây cũng là nhóm ít được hưởng lợi từ làn sóng đầu tư vào AI, trong khi phải đối mặt với giá thực phẩm, nhà ở và các chi phí sinh hoạt ngày càng tăng.
Ngược lại, nhóm sở hữu tài sản và hưởng lợi từ các lĩnh vực tăng trưởng mạnh có khả năng chống chịu tốt hơn trước lạm phát. Sự phân hóa này khiến thành quả tăng trưởng không được cảm nhận đồng đều trong đời sống xã hội.
TS Bùi Ngọc Sơn cho rằng nếu Fed kiên quyết kiểm soát lạm phát, dù phải chấp nhận làm chậm lại một phần hoạt động đầu tư và tiêu dùng, chính sách này về dài hạn có thể giúp ổn định sức mua và cải thiện đời sống của đông đảo người dân.
Ông cũng lưu ý rằng việc Fed không tăng lãi suất trong bối cảnh kinh tế vẫn tăng trưởng mạnh và lạm phát dai dẳng có thể khiến cơ quan này phải đối mặt với bài toán khó hơn trong tương lai. Nếu áp lực giá cả không được xử lý kịp thời, việc đưa lạm phát trở lại mục tiêu có thể đòi hỏi những biện pháp mạnh tay hơn.

Lạm phát Mỹ khó hạ nhiệt trong năm 2027?
Không chỉ lo ngại về diễn biến giá cả trong ngắn hạn, TS Bùi Ngọc Sơn còn cho rằng triển vọng lạm phát Mỹ năm 2027 sẽ phụ thuộc đáng kể vào tình hình địa chính trị và chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu.
Theo ông, những bất ổn tại Trung Đông, đặc biệt là tình hình liên quan đến Iran và eo biển Hormuz, có thể tiếp tục gây sức ép lên nguồn cung dầu mỏ, nguyên liệu và hoạt động vận tải quốc tế.
Ngay cả khi căng thẳng được giải quyết, quá trình khôi phục chuỗi cung ứng và ổn định thị trường năng lượng cũng cần thời gian. Do đó, chi phí đầu vào của doanh nghiệp có thể tiếp tục neo ở mức cao, tạo áp lực lan truyền sang giá hàng hóa và dịch vụ.
Từ những yếu tố này, chuyên gia nhận định khả năng lạm phát Mỹ giảm nhanh trong năm 2027 là không lớn. Nếu kinh tế tiếp tục tăng trưởng tích cực trong khi giá năng lượng và nguyên liệu duy trì ở mức cao, Fed sẽ khó có cơ sở để chuyển sang chu kỳ giảm lãi suất.
Ông cảnh báo việc giảm lãi suất khi lạm phát chưa được kiểm soát có thể dẫn đến những hệ lụy nghiêm trọng. Khi đó, nhu cầu tiêu dùng và đầu tư có thể tăng trở lại, khiến áp lực giá cả càng khó kiềm chế.
Nhắc lại bài học từ giai đoạn lạm phát cao trong thập niên 1970 và chính sách thắt chặt tiền tệ dưới thời Chủ tịch Fed Paul Volcker, TS Bùi Ngọc Sơn cho rằng ngân hàng trung ương cần kiên định với mục tiêu ổn định giá cả.
Theo ông, kiểm soát lạm phát phải là ưu tiên hàng đầu, trước khi tính đến việc nới lỏng tiền tệ để hỗ trợ tăng trưởng. Nếu vội vàng giảm lãi suất khi áp lực giá cả chưa được giải quyết, Fed có nguy cơ phải đối diện với một vòng xoáy lạm phát mới và buộc phải thắt chặt chính sách quyết liệt hơn.