Đề xuất đầu tư hơn 72.000 tỷ đồng mở rộng cao tốc Bắc - Nam của Xuân Trường có điểm đáng chú ý về thu phí
Doanh nghiệp xây dựng Xuân Trường đề xuất chi hơn 72.000 tỷ đồng mở rộng 415 km cao tốc từ Mai Sơn đến Cam Lộ lên 6 làn xe, đồng thời muốn được thu phí toàn tuyến ngay từ khi bắt đầu triển khai dự án.

Bộ Xây dựng vừa có báo cáo gửi Thủ tướng Chính phủ về phương án mở rộng các đoạn tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông theo phương thức đối tác công tư (PPP). Trên cơ sở kết quả nghiên cứu tiền khả thi và đề xuất sơ bộ từ các nhà đầu tư, cơ quan này đang nghiên cứu phương án giao một số doanh nghiệp tham gia công tác chuẩn bị đầu tư.
Bốn doanh nghiệp được nhắc đến gồm Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam (VEC), CTCP Tập đoàn Đèo Cả, CTCP Đầu tư Hạ tầng Kỹ thuật TP.HCM (CII) và Doanh nghiệp xây dựng Xuân Trường.
Theo phương án đang được xem xét, khoảng 1.144km cao tốc Bắc - Nam phía Đông, từ Hà Nội đến TP. HCM, sẽ được mở rộng lên quy mô 6 làn xe theo quy hoạch. Phần lớn các đoạn tuyến hiện mới khai thác với 4 làn xe hạn chế. Riêng đoạn Phan Thiết - Dầu Giây đã có 4 làn xe hoàn chỉnh nhưng vẫn cần mở rộng lên 6 làn nhằm bảo đảm tính đồng bộ trên toàn tuyến.
Sơ bộ tổng mức đầu tư cho toàn bộ phương án khoảng 178.357 tỷ đồng. Trong đó, Bộ Xây dựng dự kiến tách 3 đoạn tuyến đang được nhà đầu tư thu phí dịch vụ sử dụng đường bộ, gồm Diễn Châu - Bãi Vọt, Nha Trang - Cam Lâm và Cam Lâm - Vĩnh Hảo, thành các dự án độc lập. Ba đoạn này có tổng chiều dài khoảng 178 km, với kinh phí mở rộng dự kiến 27.948 tỷ đồng.

Đối với 15 đoạn tuyến được đầu tư bằng vốn ngân sách nhà nước và hiện đang tổ chức thu phí, Bộ Xây dựng đề xuất chia thành 2 dự án PPP, không sử dụng vốn ngân sách nhà nước hỗ trợ. Cụ thể, đoạn phía Bắc từ Mai Sơn đến Cam Lộ dài khoảng 415 km, có tổng mức đầu tư sơ bộ 72.186 tỷ đồng, thời gian hoàn vốn dự kiến khoảng 20 năm. Đoạn phía Nam từ Quảng Ngãi đến Dầu Giây dài khoảng 551 km, cần khoảng 78.223 tỷ đồng, với thời gian hoàn vốn ước tính 15 năm.
Đáng chú ý, trong số các doanh nghiệp quan tâm, Doanh nghiệp xây dựng Xuân Trường đã có văn bản gửi Thủ tướng Chính phủ và Bộ Xây dựng từ tháng 10/2026, đề xuất được đầu tư mở rộng đoạn Mai Sơn - Cam Lộ theo hợp đồng BOT.
Theo đề xuất, doanh nghiệp muốn nâng cấp 8 đoạn cao tốc thành phần, gồm Mai Sơn - Quốc lộ 45, Quốc lộ 45 - Nghi Sơn, Nghi Sơn - Diễn Châu, Bãi Vọt - Hàm Nghi, Hàm Nghi - Vũng Áng, Vũng Áng - Bùng, Bùng - Vạn Ninh và Vạn Ninh - Cam Lộ. Tổng chiều dài khoảng 415 km, được mở rộng từ 4 lên 6 làn xe với kinh phí dự kiến 72.185 tỷ đồng.
Mức đầu tư này tăng khoảng 12.553 tỷ đồng, tương đương 21% so với phương án doanh nghiệp từng đề xuất vào tháng 7/2025 cho cùng phạm vi dự án.
Một nội dung đáng chú ý khác trong kiến nghị của Xuân Trường là doanh nghiệp muốn được giao quản lý, vận hành, khai thác và bảo trì hơn 400km các đoạn cao tốc đã hoàn thành theo hợp đồng O&M. Theo phương án này, doanh nghiệp được thu phí trên toàn tuyến ngay từ thời điểm bắt đầu triển khai mở rộng, sử dụng nguồn thu để phục vụ đầu tư BOT.

Xuân Trường cho rằng việc kết hợp hợp đồng BOT với O&M sẽ giúp tận dụng nguồn thu từ các đoạn cao tốc đã đưa vào khai thác, giảm áp lực huy động vốn vay thương mại, cải thiện phương án tài chính và rút ngắn thời gian hoàn vốn. Đồng thời, doanh nghiệp có thể thống nhất công tác quản lý, vận hành và bảo trì trên các đoạn tuyến được giao.
Đề xuất này đặt ra vấn đề về phương án khai thác phần hạ tầng 4 làn xe hiện hữu vốn được đầu tư bằng ngân sách nhà nước. Theo phương án Bộ Xây dựng đang nghiên cứu, giá trị phần hạ tầng này không được tính vào vốn nhà nước tham gia dự án PPP. Sau khi dự án được phê duyệt và ký kết hợp đồng, tài sản sẽ được giao cho nhà đầu tư quản lý, sử dụng và bảo trì trong thời hạn hợp đồng.
Về phương án thu phí, kiến nghị của Xuân Trường là tổ chức thu phí trên toàn tuyến ngay từ khi bắt đầu triển khai mở rộng. Trong khi đó, phương án Bộ Xây dựng đang xem xét tính đến việc nhà đầu tư khai thác, thu phí trên cả 6 làn xe sau khi từng giai đoạn mở rộng hoàn thành. Việc lựa chọn phương án cần được tính toán trên cơ sở hiệu quả tài chính, quyền khai thác tài sản công và tác động đến nguồn thu ngân sách.
Trong văn bản gửi cơ quan chức năng, Xuân Trường cam kết huy động nguồn lực tài chính, nhân sự và thiết bị để triển khai dự án theo đúng quy định, tiến độ được cấp có thẩm quyền yêu cầu; đồng thời phối hợp với Bộ Xây dựng và các địa phương trong quá trình chuẩn bị, thực hiện đầu tư.
Hiện phương án mở rộng toàn tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông vẫn đang trong quá trình nghiên cứu và hoàn thiện.
