TS Nguyễn Minh Phong: Có sàn carbon, doanh nghiệp Việt không còn phải mua tín chỉ giá đắt ở nước ngoài

Đẩy nhanh gần 2 năm so với lộ trình

Hôm nay (29/6), Việt Nam chính thức khai trương sàn giao dịch carbon trong nước, không chỉ đánh dấu sự ra đời của một thị trường hoàn toàn mới mà còn mở ra bước ngoặt quan trọng trên hành trình chuyển đổi xanh và thực hiện cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050..

Trao đổi về vấn đề này, TS Nguyễn Minh Phong, nguyên Trưởng phòng Nghiên cứu kinh tế, Viện Nghiên cứu Phát triển kinh tế xã hội Hà Nội, cho rằng việc vận hành thị trường carbon là yêu cầu tất yếu của quá trình hội nhập quốc tế cũng như thực hiện các cam kết giảm phát thải mà Việt Nam đã đưa ra.

Đáng chú ý, theo vị chuyên gia kinh tế, Việt Nam đã triển khai sớm hơn gần hai năm so với lộ trình từng được phê duyệt trước đây.

"Đây là sự cầu thị, tiếp thu và nỗ lực rất lớn của các cơ quan chức năng. Việc đưa sàn giao dịch carbon vào vận hành sớm cho thấy quyết tâm rất cao của Việt Nam trong quá trình chuyển đổi xanh", ông nói.

TS Nguyễn Minh Phong nhận định, việc hình thành sàn giao dịch carbon trong nước sẽ giúp doanh nghiệp thuận lợi hơn trong việc tiếp cận, mua bán tín chỉ carbon, đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe từ các đối tác nhập khẩu quốc tế.

Doanh nghiệp giảm chi phí, tăng sức cạnh tranh

Theo TS Nguyễn Minh Phong, chuyển đổi xanh vừa tạo ra cơ hội nhưng cũng tạo áp lực không nhỏ đối với cộng đồng doanh nghiệp.

Một mặt, việc giảm phát thải giúp doanh nghiệp hạn chế ô nhiễm, tiết kiệm tài nguyên không tái tạo và nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Mặt khác, ngày càng nhiều tập đoàn và nhà nhập khẩu lớn yêu cầu các đối tác trong chuỗi cung ứng phải đáp ứng các tiêu chuẩn về phát thải carbon.

"Nếu chúng ta không có sàn ở trong nước, chúng ta sẽ phải mua ở bên ngoài và như vậy chi phí sẽ cao", ông nhấn mạnh.

Theo ông, sự xuất hiện của sàn giao dịch carbon sẽ tạo ra một "cái chợ" ngay trong nước, giúp doanh nghiệp giảm đáng kể chi phí tiếp cận, giao dịch và tuân thủ các tiêu chuẩn xanh.

Đây cũng là điều kiện quan trọng để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào các chuỗi cung ứng toàn cầu trong bối cảnh các rào cản môi trường ngày càng gia tăng.

Trồng lúa, trồng rừng cũng có thể bán tín chỉ carbon

Một trong những điểm đáng chú ý được TS Nguyễn Minh Phong đề cập là việc thị trường carbon có thể tạo ra nguồn thu mới cho nhiều lĩnh vực. Theo ông, các mô hình sản xuất lúa phát thải thấp, hoạt động trồng rừng, phủ xanh đất trống, phát triển du lịch sinh thái hay các công trình tiết kiệm năng lượng đều có thể tạo ra tín chỉ carbon.

"Người dân không chỉ trồng lúa hay trồng rừng mà còn có thể bán được tín chỉ carbon", ông nói.

Điều này giúp gia tăng giá trị kinh tế cho các hoạt động bảo vệ môi trường, đồng thời tạo thêm động lực cho các dự án xanh. Việc gia tăng nguồn cung tín chỉ trong nước cũng có thể giúp hình thành mặt bằng giá cạnh tranh, qua đó giảm chi phí cho doanh nghiệp trong quá trình hội nhập.

Thu hút dòng vốn xanh và các ngành công nghệ cao

TS Nguyễn Minh Phong cho rằng phát triển thị trường carbon sẽ góp phần nâng cao sức hấp dẫn của môi trường đầu tư Việt Nam.

Theo ông, các tập đoàn quốc tế hiện đặc biệt quan tâm tới nguồn năng lượng sạch, khu công nghiệp xanh và chuỗi sản xuất phát thải thấp.

"Điều này sẽ tạo điều kiện thu hút các doanh nghiệp lớn nước ngoài, đặc biệt trong các ngành công nghệ cao và những lĩnh vực đòi hỏi năng lượng sạch", ông đánh giá.

Sự phát triển của thị trường carbon cũng được kỳ vọng thúc đẩy quá trình hiện đại hóa cơ cấu kinh tế, nâng cao chất lượng tăng trưởng và tạo thêm việc làm.

Ở góc độ xã hội, TS Nguyễn Minh Phong cho rằng người dân sẽ được hưởng lợi trên nhiều phương diện.

Thứ nhất là môi trường được cải thiện, tài nguyên được sử dụng hiệu quả hơn, góp phần bảo đảm nguồn lực cho các thế hệ tương lai. Thứ hai, người tiêu dùng sẽ được tiếp cận ngày càng nhiều sản phẩm xanh, sạch và an toàn hơn khi các doanh nghiệp chuyển đổi sang mô hình sản xuất bền vững.

Ngoài ra, sự phát triển của kinh tế xanh cũng sẽ kéo theo quá trình hiện đại hóa nền sản xuất, cải thiện việc làm, thu nhập và chất lượng cuộc sống.

Theo TS Nguyễn Minh Phong, Việt Nam có lợi thế của người đi sau khi có thể học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia đã vận hành thị trường carbon. Tuy nhiên, để sàn giao dịch carbon thực sự phát huy hiệu quả, ông cho rằng cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, hệ thống tiêu chuẩn đo lường, kiểm định và chứng nhận tín chỉ carbon.

Các tiêu chí trong nước cần bảo đảm tính tương thích với chuẩn mực quốc tế để tín chỉ carbon của Việt Nam được công nhận rộng rãi. Bên cạnh đó, cần tăng cường công tác tuyên truyền, đào tạo và cung cấp dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thị trường.

"Nhà nước cũng cần có các quỹ tài chính và chính sách hỗ trợ nhằm giảm chi phí tham gia thị trường cho doanh nghiệp, từ đó khuyến khích thị trường carbon phát triển cả về chiều rộng lẫn chiều sâu", TS Nguyễn Minh Phong nhấn mạnh.