TS Nguyễn Trí Hiếu: Giá dầu 106 USD/thùng, lạm phát Việt Nam có thể cán mốc 5%

Lạm phát đã áp sát cận trên mục tiêu

Phân tích về diễn biến giá năng lượng và tác động tới kinh tế Việt Nam tại chương trình nhận định thị trường do Halobiz tổ chức, ngày 28/9, chuyên gia kinh tế TS Nguyễn Trí Hiếu cho biết giá dầu thế giới đang ở mức khá cao và có khả năng tiếp tục tăng nếu căng thẳng tại Trung Đông trở nên nghiêm trọng hơn.

Theo ông, giá dầu Brent hiện ở mức khoảng 106 USD/thùng. Trong bối cảnh nguồn cung năng lượng đứng trước nguy cơ gián đoạn, mặt bằng giá dầu có thể duy trì ở mức cao trong thời gian tới.

Điều đáng lưu ý, theo TS Nguyễn Trí Hiếu, là dư địa của lạm phát Việt Nam không còn quá lớn. Trong 8 tháng đầu năm 2026, CPI bình quân tăng 4,45%, trong khi lạm phát lõi tăng 4,24%.

“Lạm phát mục tiêu của cả nước năm nay là 4,5-5%”, ông nói, đồng thời lưu ý CPI bình quân hiện đã ở mức rất sát cận dưới của khoảng mục tiêu.

Theo TS Nguyễn Trí Hiếu, khi giá dầu tăng, tác động tới lạm phát không chỉ dừng lại ở giá xăng dầu mà còn lan sang nhiều nhóm hàng hóa, dịch vụ khác.

Ở vòng tác động đầu tiên, giá nhiên liệu tăng trực tiếp làm chi phí vận tải tăng. Người dân và doanh nghiệp cũng phải trả nhiều hơn cho nhiên liệu.

Sau đó, áp lực chuyển sang vòng thứ hai. Các doanh nghiệp sử dụng nhiên liệu trong sản xuất, kinh doanh phải đối mặt với chi phí vận hành cao hơn. Khi chi phí đầu vào tăng, giá của hàng hóa, dịch vụ khác cũng có xu hướng tăng theo.

Quá trình này có thể tiếp tục tạo ra các vòng tác động tiếp theo, khiến mặt bằng giá chung chịu thêm sức ép.

“Với giá xăng dầu trên thế giới mà đang ở mức cao và giá Brent crude oil hiện tại là 106 USD một thùng dầu, tôi e rằng lạm phát sẽ tiếp tục tăng từ đây cho đến cuối năm”, TS Nguyễn Trí Hiếu nhận định.

“Tôi nghiêng về hướng 5%”

Từ diễn biến giá dầu và mặt bằng lạm phát hiện nay, chuyên gia này cho rằng lạm phát cả năm 2026 nhiều khả năng vẫn nằm trong khoảng mục tiêu 4,5-5%, nhưng ông nghiêng về phía 5%.

“Tôi nghĩ rằng trong năm nay sẽ ít nhất là đạt được ở cái lạm phát mục tiêu là 4,5 cho đến 5% và tôi nghiêng về cái hướng 5%”, ông nói.

Áp lực không chỉ đến từ giá năng lượng. TS Nguyễn Trí Hiếu cho rằng mặt bằng chi phí của doanh nghiệp hiện còn chịu tác động đồng thời từ giá nguyên vật liệu và chi phí tài chính.

Trong đó, lãi suất huy động và lãi suất cho vay tăng sẽ khiến chi phí vốn của doanh nghiệp cao hơn. Khi chi phí đầu vào và chi phí tài chính cùng tăng, sức ép lên giá thành sản phẩm sẽ lớn hơn.

Tuy nhiên, không phải doanh nghiệp nào cũng có khả năng chuyển toàn bộ phần chi phí tăng thêm sang người tiêu dùng. Theo TS Nguyễn Trí Hiếu, những doanh nghiệp lớn có thể có khả năng điều chỉnh giá bán để bù đắp chi phí. Ngược lại, nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ khó tăng giá bởi nguy cơ mất thị phần.

Khi giá bán không thể tăng tương ứng với chi phí đầu vào, phần chi phí tăng thêm sẽ “ăn” vào lợi nhuận, thậm chí có thể đẩy doanh nghiệp vào tình trạng thua lỗ.

Doanh nghiệp phải tính lại bài toán chi phí

Trong bối cảnh những tháng cuối năm thường là giai đoạn doanh nghiệp đẩy mạnh sản xuất, kinh doanh và hoàn thành mục tiêu tài chính, TS Nguyễn Trí Hiếu cho rằng cú sốc chi phí từ giá dầu có thể tạo áp lực đáng kể.

Ông khuyến nghị doanh nghiệp cần chủ động chuẩn bị các phương án ứng phó thay vì chờ chi phí tăng mới xử lý. Một trong những giải pháp là tiết giảm chi phí ở các khâu khác nếu chi phí nhiên liệu và nguyên vật liệu tăng. Các khoản như chi phí hành chính, marketing và những chi phí không thiết yếu có thể được rà soát để giảm áp lực lên dòng tiền.

Với chi phí lãi vay, nếu mặt bằng lãi suất không thể thay đổi, doanh nghiệp có thể cân nhắc giảm nhu cầu vay vốn để hạn chế chi phí tài chính.

Bên cạnh cắt giảm chi phí, doanh nghiệp cũng cần tìm cách mở rộng thị trường, tăng quy mô bán hàng. Theo cách lý giải của chuyên gia, khi biên lợi nhuận trên mỗi sản phẩm bị thu hẹp bởi chi phí đầu vào tăng, việc tăng quy mô bán hàng có thể giúp doanh nghiệp bù đắp phần lợi nhuận suy giảm.

“Trong những tháng tới chắc chắn các doanh nghiệp sẽ phải nỗ lực nhiều hơn nữa để mà hy vọng rằng có thể đạt được cái kết quả của cả năm 2026”, TS Nguyễn Trí Hiếu nhận định.

Trong trường hợp giá dầu tiếp tục duy trì ở mức cao, bài toán đối với doanh nghiệp sẽ không chỉ là giá nhiên liệu tăng, mà còn là hiệu ứng lan truyền từ nhiên liệu sang vận tải, sản xuất, giá thành và cuối cùng là sức mua của thị trường.

Đây cũng là yếu tố khiến diễn biến giá dầu trong những tháng cuối năm trở thành một biến số đáng chú ý đối với lạm phát Việt Nam.