TS Trần Đình Thiên cảnh báo điểm nghẽn sau sáp nhập: Địa giới đã nhập, kinh tế vẫn chia cắt

Liên kết vùng để mở rộng không gian tăng trưởng

Một trong những thông điệp xuyên suốt tại tọa đàm "Tăng trưởng trong không gian phát triển mới" là không gian phát triển của nền kinh tế đã vượt ra ngoài ranh giới hành chính. Trong bối cảnh các hành lang công nghiệp, chuỗi logistics, mạng lưới đô thị và chuỗi cung ứng ngày càng mang tính liên vùng, quy hoạch cũng cần chuyển từ tư duy cục bộ sang tư duy liên kết để tạo động lực tăng trưởng mới.

PGS.TS. Trần Đình Thiêncho rằng một không gian phát triển mới chỉ thực sự hình thành khi các nguồn lực được kết nối và lợi thế của từng địa phương được đặt trong một cấu trúc phát triển lớn hơn. Nếu mỗi địa phương vẫn phát triển theo tư duy khép kín, rất khó tạo ra các cực tăng trưởng đủ sức cạnh tranh ở quy mô khu vực và quốc tế.

Đồng quan điểm, TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia kinh tế trưởng BIDV, nhận định các hành lang kinh tế Bắc – Nam, Đông – Tây, các vành đai đô thị cùng không gian hợp tác quốc tế sẽ trở thành những động lực tăng trưởng quan trọng trong thời gian tới. Tuy nhiên, để các không gian này phát huy hiệu quả cần có cơ chế điều phối vùng đủ mạnh, cùng hệ thống hạ tầng và thể chế được kết nối đồng bộ.

Quy hoạch không còn chỉ là phân bổ đất đai

Theo các chuyên gia, trong nền kinh tế công nghiệp, quy hoạch chủ yếu nhằm phân bổ quỹ đất. Nhưng trong nền kinh tế tri thức, quy hoạch phải tạo lập không gian cho các cơ hội phát triển và nâng cao năng suất.

Vì vậy, hiệu quả của một bản quy hoạch không nên được đánh giá bằng diện tích đất hay số lượng dự án được phê duyệt, mà bằng khả năng hình thành các chuỗi giá trị mới, giảm chi phí logistics, nâng cao năng suất lao động, thu hút doanh nghiệp đổi mới sáng tạo và tạo ra các cực tăng trưởng có sức lan tỏa.

Nói cách khác, quy hoạch không chỉ là bản vẽ của không gian mà phải trở thành bản thiết kế cho sự vận hành của nền kinh tế. Trong giai đoạn tái cấu trúc hiện nay, mục tiêu không chỉ là xây dựng những khu công nghiệp hiện đại hay các đô thị quy mô lớn hơn, mà là kiến tạo các hệ sinh thái phát triển, nơi đô thị, sản xuất, logistics, công nghệ và nguồn nhân lực được kết nối trong một cấu trúc thống nhất.

Sáp nhập hành chính không đồng nghĩa với tăng trưởng kinh tế

Cũng tại tọa đàm, PGS.TS. Trần Đình Thiên cho rằng việc sắp xếp đơn vị hành chính và điều chỉnh quy hoạch sẽ mở ra không gian phát triển rộng lớn hơn, tạo điều kiện phân bổ lại nguồn lực, hình thành các cực tăng trưởng mới và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Tuy nhiên, theo ông, sẽ là kỳ vọng thiếu thực tế nếu cho rằng việc sáp nhập địa giới hành chính có thể ngay lập tức tạo ra tăng trưởng.

Ông phân tích, sáp nhập hành chính mới chỉ là bước khởi đầu của quá trình tái cấu trúc, trong khi việc biến một không gian hành chính mới thành một không gian kinh tế thống nhất là bài toán khó hơn nhiều.

"Phép cộng" về địa giới không đồng nghĩa với "phép cộng" về kinh tế. Ba địa phương có thể hợp nhất thành một đơn vị hành chính mới, nhưng các nền kinh tế vốn phát triển theo những quy hoạch, định hướng và lợi thế khác nhau sẽ không thể lập tức hòa nhập.

Theo đó, sau sáp nhập cần có chiến lược tích hợp tổng thể nhằm kết nối quy hoạch, phân bổ lại nguồn lực và khai thác hiệu quả lợi thế của không gian phát triển mới. Nếu không, các khu vực vẫn sẽ vận hành theo quỹ đạo cũ và những lợi thế từ việc mở rộng không gian sẽ khó được phát huy.

Các chuyên gia cho rằng thách thức lớn nhất hiện nay không phải là quản lý một địa bàn rộng hơn, mà là xây dựng được một hệ sinh thái kinh tế mới trên không gian đó. Điều này đòi hỏi phải tích hợp quy hoạch, kết nối hạ tầng, tái cơ cấu mạng lưới đô thị, sắp xếp lại các trung tâm sản xuất và dịch vụ, đồng thời xây dựng cơ chế điều phối vùng đủ hiệu quả để các địa phương không chỉ liền kề về địa lý mà còn thực sự tạo ra giá trị và động lực tăng trưởng chung.