Từ giờ, người không đủ điều kiện sở hữu nhà ở tại Việt Nam được hưởng gì khi nhận thừa kế?

Không phải mọi trường hợp được nhận thừa kế nhà ở đều có quyền đứng tên sở hữu tài sản. Theo quy định của Luật Nhà ở 2023, nếu người nhận thừa kế thuộc nhóm đối tượng không được phép sở hữu nhà ở tại Việt Nam thì chỉ được hưởng giá trị của căn nhà, thay vì được xác lập quyền sở hữu đối với bất động sản đó.

Cụ thể, điểm d khoản 1 Điều 10 Luật Nhà ở 2023 quy định chủ sở hữu nhà ở có quyền bán, tặng cho, để thừa kế, thế chấp, góp vốn bằng nhà ở và thực hiện các giao dịch khác theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, trong trường hợp nhà ở được tặng cho hoặc để thừa kế cho người không thuộc diện được sở hữu nhà ở tại Việt Nam, người nhận chỉ được hưởng giá trị của căn nhà, không được đứng tên sở hữu.

Bên cạnh quy định về quyền sở hữu nhà ở, việc nhận thừa kế quyền sử dụng đất cũng phải đáp ứng các điều kiện theo Luật Đất đai 2024.

Theo khoản 1 Điều 45 Luật Đất đai 2024, người sử dụng đất chỉ được thực hiện quyền thừa kế quyền sử dụng đất khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau:

- Có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc một trong các loại giấy chứng nhận hợp pháp theo quy định của pháp luật, trừ một số trường hợp ngoại lệ được Luật Đất đai quy định.

- Thửa đất không có tranh chấp hoặc tranh chấp đã được cơ quan có thẩm quyền, Tòa án hoặc Trọng tài giải quyết và quyết định đã có hiệu lực pháp luật.

Quyền sử dụng đất không bị kê biên hoặc áp dụng các biện pháp bảo đảm thi hành án theo quy định của pháp luật.

- Đất vẫn còn trong thời hạn sử dụng.

- Quyền sử dụng đất không bị áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời.

Ngoài các điều kiện chung nêu trên, khoản 3 Điều 45 Luật Đất đai 2024 quy định một số trường hợp đặc thù phải đáp ứng thêm các điều kiện tương ứng. Cụ thể, trường hợp mua bán tài sản gắn liền với đất thuê trả tiền hàng năm phải thực hiện theo Điều 46; trường hợp chuyển đổi quyền sử dụng đất nông nghiệp thực hiện theo Điều 47; còn cá nhân là người dân tộc thiểu số được Nhà nước giao đất hoặc cho thuê đất theo khoản 3 Điều 16 phải đáp ứng các điều kiện tại Điều 48 của Luật Đất đai 2024.

Đáng lưu ý, đối với trường hợp nhận thừa kế quyền sử dụng đất, người nhận thừa kế chỉ được thực hiện các quyền của mình khi thửa đất đã có Giấy chứng nhận hoặc đủ điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận theo quy định của Luật Đất đai 2024.

Như vậy, pháp luật hiện hành phân biệt rõ giữa quyền được nhận thừa kế và quyền được sở hữu nhà ở. Trong trường hợp người nhận thừa kế không thuộc diện được sở hữu nhà ở tại Việt Nam, họ vẫn được bảo đảm quyền lợi về mặt tài sản nhưng chỉ được hưởng giá trị của căn nhà, thay vì được xác lập quyền sở hữu đối với nhà ở đó.