Vì sao sản xuất công nghiệp bứt phá, tăng cao nhất 9 tháng kể từ năm 2019?

Đà tăng không chỉ đến từ một vài lĩnh vực mà lan tỏa sang nhiều ngành, sản phẩm chủ lực, cùng với sức tiêu thụ và việc làm tiếp tục cải thiện.

Tăng trưởng cao, đóng góp lớn

Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) 9 tháng năm 2026 ước tăng 12,3% so với cùng kỳ năm trước, mức tăng cao nhất trong 9 tháng kể từ năm 2019. Riêng quý III, IIP tăng 14,8%, đánh dấu quý thứ ba liên tiếp duy trì mức tăng hai con số.

Trong bức tranh chung này, công nghiệp chế biến, chế tạo giữ vai trò dẫn dắt khi IIP tăng 12,9%, cao hơn mức tăng 10,3% của cùng kỳ năm 2025 và đóng góp 10 điểm phần trăm vào mức tăng chung.

Các ngành còn lại cũng ghi nhận kết quả tích cực nhưng đóng góp thấp hơn. Sản xuất và phân phối điện tăng 10,6%, đóng góp 0,9 điểm phần trăm; cung cấp nước, quản lý và xử lý rác thải, nước thải tăng 9,3%, đóng góp 0,1 điểm phần trăm. Đáng chú ý, khai khoáng tăng 8%, đảo chiều so với mức giảm 0,4% của cùng kỳ năm trước và đóng góp 1,3 điểm phần trăm.

Điểm đáng chú ý là đà tăng của công nghiệp chế biến, chế tạo diễn ra trên diện rộng. Trong 9 tháng, sản xuất kim loại tăng 25,5%; sản xuất đồ uống tăng 17,4%; sản xuất xe có động cơ tăng 15,3%; sản xuất sản phẩm điện tử, máy vi tính và sản phẩm quang học tăng 15,2%.

Nhiều ngành khác cũng tăng trên 10% như sản xuất sản phẩm từ cao su và plastic tăng 12,8%; sản xuất phương tiện vận tải khác và chế biến thực phẩm cùng tăng 12,5%; sản xuất giường, tủ, bàn, ghế tăng 12,4%; chế biến gỗ và sản phẩm từ gỗ, tre, nứa tăng 12,3%.

Sự cải thiện còn thể hiện ở nhiều sản phẩm công nghiệp chủ lực. Sản lượng máy tính bảng tăng 36,5%, xe máy tăng 28,1%, máy tính xách tay tăng 26,2%, ô tô tăng 24,8%, thép cán tăng 22,4% và thủy hải sản chế biến tăng 21,9%.

Những con số này cho thấy tăng trưởng sản xuất không chỉ tập trung vào một nhóm sản phẩm mà diễn ra ở cả các ngành điện tử, cơ khí, kim loại, thực phẩm và đồ uống, qua đó tạo nên nền tảng rộng hơn cho đà tăng của khu vực chế biến, chế tạo.

Sản xuất tăng cùng tiêu thụ và việc làm

Một yếu tố khác củng cố vai trò điểm sáng của công nghiệp chế biến, chế tạo là sản xuất tăng đi cùng với sức tiêu thụ và lao động.

Trong 9 tháng, chỉ số tiêu thụ toàn ngành công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 12,8% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn mức tăng 9,1% của cùng kỳ năm 2025. Riêng tháng 9, chỉ số tiêu thụ giảm 0,5% so với tháng trước nhưng vẫn tăng 17,8% so với cùng kỳ.

Trong khi đó, chỉ số tồn kho của ngành tại thời điểm 30/9 tăng 11,9% so với cùng thời điểm năm trước. Mức tồn kho này cần tiếp tục được theo dõi trong những tháng cuối năm, nhưng đặt trong bối cảnh chỉ số tiêu thụ tăng 12,8%, sức hấp thụ của thị trường đối với sản phẩm công nghiệp vẫn đang duy trì khá tích cực.

Đà tăng của sản xuất cũng kéo theo nhu cầu lao động. Tại thời điểm 1/9, số lao động đang làm việc trong các doanh nghiệp công nghiệp tăng 3,4% so với cùng thời điểm năm trước. Riêng các doanh nghiệp chế biến, chế tạo tăng 3,6%.

Sản xuất công nghiệp cũng ghi nhận mức tăng tại cả 34 địa phương, dù tốc độ khác nhau. Trong ngành chế biến, chế tạo, Hà Tĩnh tăng 40%, Quảng Ninh tăng 33,6%, Bắc Ninh tăng 29,3%, Nghệ An tăng 25,8% và Thái Nguyên tăng 23,7%.

Sự lan tỏa về địa bàn cho thấy động lực công nghiệp không chỉ tập trung ở một vài trung tâm sản xuất lớn mà đang được mở rộng tại nhiều địa phương có nền công nghiệp phát triển.

Với mức tăng 12,9% trong 9 tháng, đóng góp 10 điểm phần trăm vào tăng trưởng chung của IIP, cùng sự gia tăng của nhiều ngành, sản phẩm, tiêu thụ và lao động, công nghiệp chế biến, chế tạo đang giữ vai trò trung tâm trong đà tăng của sản xuất công nghiệp năm 2026. Đây cũng là cơ sở quan trọng để khu vực sản xuất tiếp tục đóng góp vào tăng trưởng kinh tế trong quý IV.