Yêu cầu dừng thi công dự án phòng khiêu vũ 400 triệu USD tại Nhà Trắng

Trong phán quyết với tỷ lệ 2 phiếu thuận, 1 phiếu chống, Tòa Phúc thẩm Liên bang Khu vực Đặc khu Columbia nhấn mạnh rằng: "Mỗi Tổng thống chỉ là người tạm thời cư ngụ tại Nhà Trắng, chứ không phải chủ sở hữu", vì vậy không thể thay đổi căn bản công trình mang tính biểu tượng này nếu chưa được Quốc hội phê chuẩn.

Tòa giữ nguyên lệnh cấm tạm thời mà Quỹ Bảo tồn Di tích Lịch sử Quốc gia giành được trước đó. Tổ chức này đã khởi kiện từ năm ngoái sau khi chính quyền Trump cho phá dỡ Cánh Đông và khởi công xây phòng khiêu vũ rộng khoảng 8.360 m² mà không xin phép Quốc hội.

Theo hội đồng xét xử, việc có nên xây dựng một phòng khiêu vũ quy mô lớn tại Nhà Trắng hay không là quyết định thuộc về Quốc hội, không phải do nhánh hành pháp tự ý thực hiện.

"Quốc hội chưa từng trao cho nhánh hành pháp quyền không giới hạn để cải tạo, tái thiết và thay đổi đáng kể Nhà Trắng, ngôi nhà của người dân Mỹ, chỉ nhằm đáp ứng mong muốn của một tổng thống cụ thể", phán quyết nêu rõ.

Tuy nhiên, tòa cũng tạm hoãn hiệu lực phán quyết trong 14 ngày để tạo điều kiện cho chính quyền Trump kháng cáo lên Tòa án Tối cao Mỹ.

Hiện Nhà Trắng và Bộ Tư pháp Mỹ chưa đưa ra bình luận.

Chủ tịch National Trust, ông Brent Leggs, gọi đây là "một ngày trọng đại đối với nước Mỹ", khẳng định người dân có quyền lên tiếng về việc bảo tồn các công trình lịch sử, bao gồm cả Nhà Trắng.

Tranh cãi về quyền lực của Tổng thống

Ông Trump kháng cáo sau khi Thẩm phán Richard Leon, người được cựu Tổng thống George W. Bush bổ nhiệm, hai lần ra lệnh đình chỉ phần thi công trên mặt đất của dự án, trong khi vẫn cho phép tiếp tục các hạng mục ngầm.

Theo Nhà Trắng, phòng khiêu vũ mới là hạng mục cần thiết để tổ chức các sự kiện cấp nhà nước quy mô lớn, đồng thời giúp nâng cao mức độ an toàn cho khu phức hợp Nhà Trắng.

Đây cũng là dự án lớn nhất trong hàng loạt kế hoạch của ông Trump nhằm định hình lại cảnh quan các công trình chính phủ và di tích quốc gia tại trung tâm thủ đô Washington.

Trong một vụ kiện khác, một thẩm phán gần đây cũng phán quyết việc gắn tên ông Trump lên mặt ngoài của Trung tâm Biểu diễn Nghệ thuật Kennedy là trái luật và yêu cầu phải tháo dỡ.

Chính quyền Trump viện dẫn an ninh quốc gia

Trong phiên tranh luận hôm 5/6, luật sư Bộ Tư pháp Yaakov Roth cho rằng tòa án không có thẩm quyền can thiệp vào dự án do tư nhân tài trợ này.

Ông lập luận rằng quan điểm về kiến trúc của National Trust không thể được ưu tiên hơn các yêu cầu về an ninh quốc gia, đồng thời cho rằng thiết kế của Cánh Đông cũ khiến tổng thống và những người làm việc trong Nhà Trắng dễ bị tấn công hơn.

Đáp lại, luật sư Thaddeus Heuer, đại diện National Trust, cho rằng chính quyền chỉ đơn giản là không muốn đưa dự án ra Quốc hội để xin phê duyệt.

Hai thẩm phán chiếm đa số là Patricia Millett và Brad Garcia nhấn mạnh lệnh của họ không cấm vĩnh viễn việc xây dựng phòng khiêu vũ, mà chỉ đình chỉ các hạng mục trên mặt đất trong thời gian vụ kiện được giải quyết và cho đến khi Nhà Trắng nhận được sự chấp thuận của Quốc hội.

Hội đồng xét xử cũng bác bỏ lập luận về an ninh quốc gia, cho rằng đây không phải là "tấm thẻ miễn trừ" để chính quyền đứng ngoài khuôn khổ pháp luật.

"Quan điểm cho rằng nhánh hành pháp có thể hành động bất chấp pháp luật, phá hủy các biểu tượng quốc gia và gây tổn hại đến lợi ích của người dân mà không bị tòa án ngăn chặn là đi ngược lại trật tự hiến pháp", bản án nêu.

Trong khi đó, Thẩm phán Neomi Rao, người được ông Trump bổ nhiệm trong nhiệm kỳ đầu, phản đối phán quyết của đa số. Bà cho rằng lệnh cấm của tòa cấp dưới đã vượt quá thẩm quyền của hệ thống tư pháp liên bang và dự án nên được tiếp tục.

Chi phí tăng gấp đôi

Ông Trump nhiều lần bảo vệ dự án cũng như mức chi phí hiện đã tăng gấp đôi so với ước tính ban đầu.

Trong bài đăng trên Truth Social hồi tháng 5, ông giải thích kinh phí đội lên do công trình "có diện tích gần gấp đôi và chất lượng cao hơn rất nhiều so với thiết kế ban đầu", đồng thời khẳng định phòng khiêu vũ mới sẽ "tráng lệ, an toàn và được bảo vệ tuyệt đối".