Phó Thủ tướng chỉ đạo đẩy nhanh đề án cửa khẩu thông minh tại Lạng Sơn, chốt mốc hoàn thành giai đoạn 1

Ngày 19/10, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc đã chủ trì cuộc họp với tỉnh Lạng Sơn và các bộ, ngành liên quan về tình hình triển khai Đề án thí điểm xây dựng cửa khẩu thông minh tại Lạng Sơn.

Phát biểu mở đầu cuộc họp, Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh, xây dựng cửa khẩu thông minh có ý nghĩa quan trọng trong tạo thuận lợi thương mại, giảm chi phí logistics và nâng cao hiệu quả phòng, chống gian lận thương mại. Đặc biệt, việc rút ngắn thời gian thông quan hàng nông sản, thủy sản sẽ góp phần bảo đảm chất lượng, giá trị hàng hóa, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm Việt Nam.

Để mô hình cửa khẩu thông minh vận hành hiệu quả, hai bên cần bảo đảm kết nối đồng bộ về hạ tầng vật chất, cơ sở dữ liệu, hệ thống pháp lý và quy trình vận hành.

Ghi nhận những nỗ lực của tỉnh Lạng Sơn trong quá trình triển khai Đề án, Phó Thủ tướng Thường trực đồng thời chỉ rõ tiến độ thực hiện giai đoạn 1 hiện còn chậm. Ông đề nghị tỉnh báo cáo cụ thể những thuận lợi, khó khăn, vướng mắc và kiến nghị đối với từng bộ, ngành để các bên cùng trao đổi, xác định giải pháp tháo gỡ.

Báo cáo tại cuộc họp, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Lạng Sơn Đinh Hữu Học cho biết, tỉnh đã triển khai các nhiệm vụ theo Quyết định số 865/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, hoàn thành các nội dung điều chỉnh quy hoạch liên quan, đồng thời thúc đẩy đầu tư hạ tầng và chuẩn bị các điều kiện kết nối, vận hành cửa khẩu thông minh.

Trong hợp tác với phía Trung Quốc, hai bên đã ký Bản ghi nhớ về cơ chế gặp gỡ, trao đổi định kỳ và xây dựng thí điểm cửa khẩu thông minh; đồng thời tổ chức thử nghiệm phương tiện vận chuyển hàng hóa tự hành AGV (xe dẫn hướng tự động) và IGV (xe dẫn hướng thông minh) tại hai tuyến đường chuyên dụng thuộc cặp cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị - Hữu Nghị Quan.

Cụ thể, tại khu vực mốc 1088/2-1089, hai bên đã thử nghiệm thành công việc vận hành xe AGV thông quan ban đêm, sau đó tiếp tục thử nghiệm vào ban ngày. Trong quá trình thử nghiệm, xe AGV đã vận chuyển an toàn 71 chuyến hàng từ Pò Chài (Trung Quốc) về bãi xe Bảo Nguyên (Việt Nam). Tại khu vực mốc 1119-1120, việc thử nghiệm 3 xe IGV cũng đã được thực hiện thành công vào ngày 12/2/2026.

Về hạ tầng, tại khu vực mốc 1119-1120, công trình mở rộng đường chuyên dụng từ 4 lên 6 làn đã hoàn thành và đưa vào sử dụng từ tháng 11/2025. Các hạng mục chính của giai đoạn mở rộng từ 6 lên 14 làn cơ bản hoàn thành. Tỉnh Lạng Sơn cam kết hoàn thành phần đường thuộc trách nhiệm địa phương trong tháng 10/2026.

Tuy nhiên, để đưa cửa khẩu thông minh vào vận hành, khu vực này vẫn cần hệ thống bến bãi và thiết bị bốc xếp container tự động do doanh nghiệp đầu tư. Dự án sử dụng vốn ngoài ngân sách hiện mới triển khai san gạt mặt bằng, chậm tiến độ do những khó khăn trước đó trong lựa chọn nhà đầu tư và thực hiện thủ tục đất đai.

Tại khu vực mốc 1088/2-1089, dự án mở rộng đường chuyên dụng, bao gồm hạng mục cầu, cũng đang chậm tiến độ. Lãnh đạo tỉnh Lạng Sơn nhận trách nhiệm khi tiến độ triển khai các công trình hạ tầng chưa đáp ứng yêu cầu của Đề án, đặc biệt là những dự án sử dụng vốn ngoài ngân sách.

Về cơ sở pháp lý, tỉnh Lạng Sơn cho biết việc Chính phủ ban hành Nghị định số 236/2026/NĐ-CP và Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 128/2026/TT-BTC đã tạo nền tảng quan trọng cho quá trình triển khai Đề án. Những khó khăn hiện nay chủ yếu liên quan đến hướng dẫn áp dụng quy định, hoàn thiện các điều kiện kỹ thuật, hạ tầng công nghệ và tổ chức vận hành mô hình mới.

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc khẳng định, việc triển khai cửa khẩu thông minh tại Lạng Sơn có ý nghĩa quan trọng trong thực hiện các cam kết hợp tác giữa lãnh đạo cấp cao hai nước, thúc đẩy thương mại, giảm chi phí logistics và nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam. Vì vậy, các bộ, ngành và địa phương cần phối hợp chặt chẽ, tập trung đẩy nhanh tiến độ thực hiện Đề án.

Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu các bộ, ngành căn cứ kiến nghị của tỉnh Lạng Sơn và những nội dung đã được trao đổi tại cuộc họp để khẩn trương ban hành văn bản trả lời, hướng dẫn địa phương, bảo đảm xác định rõ nội dung công việc, trách nhiệm và phương án triển khai.

Đối với những vấn đề vượt thẩm quyền, tỉnh Lạng Sơn cần chủ động tổng hợp, đề xuất các bộ, ngành liên quan xem xét, xử lý. Riêng những khó khăn về nguồn lực đầu tư, tỉnh cần có kiến nghị cụ thể gửi Bộ Tài chính để tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét.

Phó Thủ tướng Thường trực cũng đồng ý thành lập tổ công tác liên ngành do lãnh đạo UBND tỉnh Lạng Sơn làm tổ trưởng, với sự tham gia của cán bộ cấp vụ, cục thuộc các bộ, ngành liên quan. Việc thành lập tổ công tác phải hoàn thành trước ngày 25/10/2026.

Về tiến độ, Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu tỉnh Lạng Sơn tiếp tục đẩy nhanh việc triển khai các dự án hạ tầng, phấn đấu hoàn thành giai đoạn 1 trong quý I/2027.

Chính phủ và các bộ, ngành sẽ hỗ trợ tháo gỡ khó khăn, vướng mắc theo chức năng, nhiệm vụ được giao. Tuy nhiên, tỉnh Lạng Sơn cần phát huy vai trò chủ động, quyết liệt trong tổ chức thực hiện, bảo đảm tiến độ và đạt kết quả cụ thể.