3 chiếc xe từng phục vụ Chủ tịch Hồ Chí Minh trong gần 2.000 chuyến công tác, được công nhận là Bảo vật quốc gia
Những phương tiện này gắn với tình hữu nghị quốc tế, tinh thần đoàn kết và tình cảm của đồng bào Việt Nam ở nước ngoài dành cho Bác Hồ và đất nước.
Trong số các tài liệu, hiện vật đang được Khu Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch bảo quản và phát huy giá trị, có 3 chiếc ô tô từng phục vụ Chủ tịch Hồ Chí Minh trong giai đoạn 1954-1969. 3 phương tiện gồm Peugeot 404, Pobeda và ZIS-115 đã đồng hành cùng Người trong gần 2.000 chuyến công tác, làm việc tại Hà Nội và nhiều địa phương.
3 chiếc ô tô được trao tặng Chủ tịch Hồ Chí Minh trong những năm 1950, 1960. Theo tư liệu của Khu Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch, những phương tiện này gắn với tình hữu nghị quốc tế, tinh thần đoàn kết và tình cảm của đồng bào Việt Nam ở nước ngoài dành cho Chủ tịch Hồ Chí Minh và đất nước.
Trong đó, Peugeot 404 là món quà do đồng bào Việt kiều kính tặng Chủ tịch Hồ Chí Minh và Chính phủ Việt Nam vào cuối năm 1964.
Chiếc xe có số máy 444.6195, sử dụng động cơ 4 xi-lanh và có trọng lượng không tải 1.950kg. Phần trần được bọc vải cứng với những ô vuông nhỏ, ở chính giữa bố trí 1 bóng đèn. Ghế xe bọc đệm da màu vàng, trong khi cửa kính 2 bên được trang bị rèm bằng vải voan màu trắng.
Khu vực điều khiển của Peugeot 404 có đồng hồ báo giờ hình chữ nhật, 1 đài bán dẫn và đồng hồ đo tốc độ với mức tối đa 170km/h. Chiếc xe đã di chuyển 16.575km, trong đó hơn 3.000km được thực hiện trước khi xe được tiếp nhận.
Một phương tiện khác từng phục vụ Chủ tịch Hồ Chí Minh là Pobeda, mẫu xe có nguồn gốc từ Liên Xô. Đây là một trong những chiếc xe được Chính phủ Liên Xô tặng Việt Nam vào năm 1955.
Đến tháng 3/1957, Vụ Lễ tân Bộ Ngoại giao chuyển chiếc Pobeda cho Văn phòng Phủ Chủ tịch. Từ thời điểm đó, chiếc xe được sử dụng phục vụ Chủ tịch Hồ Chí Minh cho đến năm 1969.
Pobeda còn có tên GAZ M20 Pobeda, là mẫu xe gia đình cỡ lớn được sản xuất trong giai đoạn 1946-1958. Xe sử dụng động cơ dung tích 2,1 lít, 4 xi-lanh thẳng hàng, công suất 50 mã lực. Đây cũng là mẫu xe đầu tiên được sản xuất trong thời kỳ Xô Viết được trang bị cần gạt nước tự động, hệ thống sưởi điện và radio.
GAZ M20 Pobeda có chiều dài 4.665mm, rộng 1.695mm, cao 1.590mm, trục cơ sở 2.700mm và trọng lượng khô 1.350kg. Dòng xe này có nhiều phiên bản, gồm taxi, mui trần, bản dẫn động 2 cầu và phiên bản đặc biệt dành cho Ủy ban An ninh Quốc gia Liên Xô (KGB).
Nhờ thiết kế rộng, thoáng, gầm cao và động cơ khỏe, Pobeda phù hợp với những hành trình đường trường. Chiếc xe vì vậy thường được sử dụng trong các chuyến công tác của Chủ tịch Hồ Chí Minh tới những địa phương xa Hà Nội.
Trong số 3 chiếc xe, ZIS-115 là mẫu xe chuyên dụng chống đạn được Liên Xô sản xuất với số lượng hạn chế. Năm 1954, Đảng Cộng sản Liên Xô tặng Chủ tịch Hồ Chí Minh 1 chiếc ZIS-115. Dòng xe này chỉ được sản xuất 32 chiếc, chủ yếu dành cho các nguyên thủ.
ZIS-115 được vận chuyển bằng đường sắt từ Liên Xô qua ga Bằng Tường, Trung Quốc để vào Việt Nam. Sau khi tới Hà Nội, các tài xế tiến hành chạy thử xe trong 1 thời gian. Đến tháng 12/1954, chiếc xe được đăng ký chính thức với biển số HN481, số máy 1102447.
Chiếc ZIS-115 có chiều dài 5.920mm, rộng 1.820mm, cao 1.750mm, trọng lượng không tải 2.575kg và công suất 52 mã lực. Xe có cửa kính dày 8cm. Phía trước được trang bị 3 đèn, mỗi đèn có đường kính 20cm; ở giữa gắn miếng kim loại có chữ "ZUC". Lốp xe có đường kính 770mm.
Trong thời gian phục vụ Chủ tịch Hồ Chí Minh từ tháng 12/1954 đến năm 1969, chiếc ZIS-115 đã chạy tổng cộng 15.788km.
Theo Quyết định số 1712/QĐ-TTg ngày 31/12/2024 của Thủ tướng Chính phủ, cả 3 chiếc ô tô Peugeot 404, Pobeda và ZIS-115 đều được công nhận là Bảo vật quốc gia.
Tại Lễ công bố quyết định công nhận Bảo vật quốc gia, Giám đốc Khu Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch Lê Thị Phượng cho biết, nhóm Bảo vật quốc gia gồm 3 chiếc ô tô không chỉ là phương tiện di chuyển mà còn chứa đựng những giá trị lịch sử, văn hóa sâu sắc.
Những hiện vật này phản ánh tư tưởng, phong cách sống giản dị của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đồng thời thể hiện tinh thần đoàn kết dân tộc, tình đoàn kết quốc tế, lòng yêu nước của kiều bào và khát vọng độc lập, tự do của dân tộc Việt Nam.
3 chiếc xe gắn với 1 giai đoạn lịch sử nhiều gian lao, thể hiện quá trình bền gan, vững chí đấu tranh giành độc lập, tự do và thống nhất đất nước, đồng thời truyền tải những giá trị về tư tưởng, đạo đức và phong cách Hồ Chí Minh.
