3 tuyến đường sắt tỷ USD kết nối Việt Nam - Trung Quốc bước vào 'giờ G', tăng tốc hoàn tất thủ tục ngay trong 2026

Ngày 12/10, tại Đại lễ đường Nhân dân ở thủ đô Bắc Kinh (Trung Quốc), Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã hội kiến Thủ tướng Quốc vụ viện Trung Quốc Lý Cường, Ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Về phương hướng hợp tác thời gian tới, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn mong muốn hai bên nâng tầm kết nối hạ tầng chiến lược, đặc biệt trong lĩnh vực đường sắt, sớm khởi công và hoàn thành các tuyến đường sắt kết nối hai nước, tạo thuận lợi cho giao lưu giữa nhân dân hai nước.

Đánh giá cao sự ủng hộ của Quốc hội Việt Nam đối với hợp tác đường sắt song phương, Thủ tướng Lý Cường đề nghị hai bên đẩy nhanh việc xây dựng các tuyến đường sắt khổ tiêu chuẩn, kết nối với các chiến lược phát triển vùng của Trung Quốc. Hai bên cũng được đề nghị tăng cường kết nối đường thủy, đường bộ, xây dựng cửa khẩu thông minh, khu hợp tác qua biên giới và thúc đẩy liên kết điện giữa hai nước.

Theo ông Trần Thiện Cảnh, Cục trưởng Cục Đường sắt Việt Nam, phía Trung Quốc đang hỗ trợ, phối hợp với các cơ quan Việt Nam lập quy hoạch các tuyến đường sắt. Đơn vị tư vấn đang làm việc với các địa phương có tuyến đi qua để thống nhất phương án, hoàn thiện báo cáo đầu kỳ và hồ sơ quy hoạch, phấn đấu hoàn thành trong năm 2026.

Quy hoạch mạng lưới đường sắt thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, được Bộ Xây dựng điều chỉnh, xác định định hướng kết nối mạng lưới đường sắt Việt Nam với các hành lang xuyên Á, Á - Âu thông qua hệ thống đường sắt Trung Quốc. Ba tuyến được ưu tiên đầu tư xây dựng mới trong các giai đoạn trước và sau năm 2030 gồm Hà Nội - Đồng Đăng, Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng và Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái.

Trong đó, tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng dài khoảng 363km với tổng mức đầu tư khoảng 203.231 tỷ đồng (tương đương 8 tỷ USD), được quy hoạch theo quy mô đường đôi, khổ đường 1.435mm, kết nối từ điểm nối ray đường sắt biên giới Việt Nam - Trung Quốc tại Lào Cai đến ga Nam Hải Phòng. Tuyến có các đường nhánh kết nối với một số khu bến cảng thuộc cảng biển Hải Phòng, gồm Lạch Huyện, Nam Đồ Sơn và Đình Vũ. Dự án đã khởi công vào tháng 12/2025 và hiện đang trong giai đoạn lập báo cáo nghiên cứu khả thi.

Tuyến Hà Nội - Đồng Đăng kết nối từ ga Bằng Tường Đông trên tuyến đường sắt tốc độ cao Nam Ninh - Bằng Tường của Trung Quốc đến ga Gia Lâm (Hà Nội). Đoạn tuyến trên lãnh thổ Việt Nam dài khoảng 146km, đi qua Lạng Sơn và Bắc Ninh, dự kiến có 11 ga, cùng hệ thống cầu dài khoảng 31km và hầm dài khoảng 9km.

Trong khi đó, tuyến Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái kết nối từ ga Đông Hưng (Trung Quốc) đến ga Nam Hải Phòng, đi qua địa bàn Quảng Ninh và Hải Phòng. Tuyến dài khoảng 174km trên lãnh thổ Việt Nam, dự kiến có 14 ga, với tổng chiều dài cầu khoảng 76km và hầm khoảng 8,09km.

Tại Hội thảo “Doanh nghiệp Việt với chương trình phát triển công nghiệp đường sắt Việt Nam” diễn ra vào tháng 3/2025, nhiều doanh nghiệp lớn trong các lĩnh vực xây lắp, viễn thông, thép và công nghiệp ô tô như Đèo Cả, Viettel, Tập đoàn Hòa Phát, Tập đoàn Trường Hải (THACO), Công ty Trung Chính... đã khẳng định sẵn sàng huy động nguồn lực tham gia các dự án đường sắt trọng điểm, trước mắt là tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.