4 lần yêu cầu hạ lãi suất trong chưa đầy 3 tháng, vì sao ngân hàng vẫn neo cao tới 10%/năm?

Chỉ trong chưa đầy 3 tháng kể từ khi nhậm chức, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn đã 4 lần phát đi thông điệp yêu cầu các tổ chức tín dụng tiếp tục hạ mặt bằng lãi suất nhằm hỗ trợ doanh nghiệp, người dân tiếp cận vốn với chi phí hợp lý, qua đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Thông điệp mới nhất được đưa ra tại Hội nghị sơ kết hoạt động ngân hàng 6 tháng đầu năm diễn ra đầu tháng 7. Tuy nhiên, diễn biến trên thị trường cho thấy mặt bằng lãi suất huy động vẫn chưa có dấu hiệu giảm rõ rệt.

Lãi suất vẫn "neo" cao, có nơi lên tới 10%/năm

Khảo sát tại hơn 30 ngân hàng trong tháng 7 cho thấy, lãi suất tiền gửi ngắn hạn phổ biến dưới 5%/năm, trong khi các kỳ hạn từ 12 tháng trở lên dao động chủ yếu trong khoảng 5,8-6,8%/năm.

Ở nhóm lãi suất niêm yết phổ thông, mức cao nhất 7%/năm hiện được OceanBank áp dụng cho các kỳ hạn từ 12-36 tháng. OCB áp dụng mức này với kỳ hạn 36 tháng, còn MBBank dành cho các kỳ hạn 24-36 tháng.

Đáng chú ý, cuộc đua lãi suất vẫn xuất hiện ở phân khúc khách hàng sở hữu nguồn tiền gửi rất lớn. PVcomBank hiện dẫn đầu với mức lãi suất đặc biệt lên tới 10%/năm cho kỳ hạn 12-13 tháng, áp dụng với khoản tiền gửi từ 2.000 tỷ đồng. MSB niêm yết 9%/năm cho khoản gửi từ 500 tỷ đồng kỳ hạn 12-13 tháng. Nam A Bank áp dụng 8,3%/năm cho kỳ hạn 24 tháng và 8,1%/năm cho kỳ hạn 36 tháng đối với khách hàng gửi từ 500 tỷ đồng.

Bên cạnh đó, CAKE by VPBank triển khai chương trình ưu đãi giúp lãi suất kỳ hạn 12 tháng lên tới 9,2%/năm theo điều kiện của chương trình. Vikki Bank niêm yết 7,9%/năm cho khoản tiền gửi từ 999 tỷ đồng kỳ hạn 13 tháng, trong khi HDBank áp dụng mức 7,2-7,6%/năm cho khách hàng gửi từ 500 tỷ đồng ở kỳ hạn 12-13 tháng.

Thống đốc: Điều hành lãi suất đang "rất vất vả"

Tại Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp, Thống đốc Phạm Đức Ấn thừa nhận việc điều hành lãi suất hiện nay "rất vất vả" khi nhu cầu vốn của nền kinh tế ở mức cao, trong khi khả năng huy động vốn vẫn còn hạn chế.

Theo người đứng đầu Ngân hàng Nhà nước, định hướng ưu tiên tăng trưởng kinh tế đồng nghĩa với việc tín dụng tiếp tục được đẩy mạnh. Khi nhu cầu vốn tăng nhanh hơn khả năng huy động, áp lực tăng lãi suất đầu vào là điều khó tránh khỏi.

"Nếu thiếu hụt vốn thì đương nhiên lãi suất huy động sẽ tăng. Mà lãi suất huy động đầu vào cao thì lãi suất đầu ra cũng cao, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp", Thống đốc nhấn mạnh.

Ông cũng chỉ ra một điểm nghẽn quan trọng của hệ thống ngân hàng hiện nay là sự mất cân đối trong cơ cấu nguồn vốn.

Hiện khoảng 80% nguồn vốn huy động là vốn ngắn hạn, trong khi vốn trung và dài hạn chỉ chiếm khoảng 20%. Trong bối cảnh doanh nghiệp ngày càng có nhu cầu vay trung và dài hạn để đầu tư, mở rộng sản xuất, các ngân hàng buộc phải tăng cường huy động nguồn vốn dài hạn, qua đó tạo áp lực duy trì lãi suất ở mức cao hơn.

Chuyên gia: Không nên cố hạ lãi suất bằng mọi giá

Theo PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, giảng viên Khoa Ngân hàng, Đại học Kinh tế TP.HCM, mục tiêu điều hành hiện nay không nên là kéo giảm lãi suất bằng mọi giá mà cần ưu tiên duy trì sự ổn định.

Ông cho rằng lãi suất không chỉ phục vụ mục tiêu tăng trưởng tín dụng mà còn là công cụ quan trọng để ổn định tỷ giá và kiểm soát lạm phát.

Nếu lãi suất giảm quá mạnh, chênh lệch giữa lãi suất VND và USD sẽ bị thu hẹp, làm gia tăng áp lực lên tỷ giá và có thể khiến dòng tiền chuyển sang nắm giữ ngoại tệ.

Ở chiều ngược lại, nếu lãi suất huy động tăng quá cao, chi phí vốn của các ngân hàng sẽ tăng theo, khiến lãi suất cho vay khó giảm và làm suy giảm khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp.

Theo chuyên gia, giải pháp phù hợp là giữ ổn định lãi suất điều hành, đồng thời linh hoạt sử dụng các công cụ như nghiệp vụ thị trường mở (OMO), phát hành tín phiếu, hoán đổi ngoại tệ và tái cấp vốn để điều tiết thanh khoản hệ thống.

Song song với đó, các ngân hàng cần tiếp tục tối ưu chi phí hoạt động, điều chỉnh biên lợi nhuận hợp lý nhằm tạo thêm dư địa giảm lãi suất cho vay, nhất là đối với các lĩnh vực ưu tiên.