90% linh kiện phải nhập khẩu: Doanh nghiệp Việt mắc kẹt ở khâu lắp ráp?

Phụ thuộc lớn vào nguồn linh kiện nhập khẩu

Việt Nam đang nổi lên như một trung tâm sản xuất điện tử quan trọng tại Đông Nam Á. Bắc Ninh, Thái Nguyên và Hà Nội tập trung nhiều nhà máy của các tập đoàn lớn như Samsung, Foxconn, Luxshare.

Tuy nhiên, sự phát triển nhanh của khâu lắp ráp chưa đi kèm với năng lực cung ứng linh kiện trong nước. Tỷ lệ nội địa hóa của ngành công nghiệp hỗ trợ hiện chỉ ở mức 5-10%.

Điều này đồng nghĩa phần lớn nhu cầu về bảng mạch in (PCB), linh kiện bán dẫn, cảm biến, khuôn mẫu chính xác, thiết bị tự động hóa và pin lưu trữ năng lượng vẫn phải dựa vào nguồn cung từ nước ngoài.

Việc phụ thuộc vào linh kiện nhập khẩu không chỉ làm gia tăng chi phí đầu vào mà còn khiến doanh nghiệp đối mặt với rủi ro về giá cả, thời gian giao hàng và tính ổn định của chuỗi cung ứng.

Trong bối cảnh đó, nhu cầu kết nối trực tiếp với các nhà sản xuất, tìm kiếm nguồn cung tại gốc và xây dựng quan hệ hợp tác dài hạn ngày càng được doanh nghiệp quan tâm.

Tìm nguồn cung tận gốc để tiến sâu vào chuỗi cung ứng

Một trong những sự kiện dự kiến tạo thêm cơ hội kết nối cho doanh nghiệp là Triển lãm Công nghệ Thông minh lần thứ 4 tại Việt Nam (OCTF 2026), diễn ra từ ngày 16-18/9 tại Trung tâm Triển lãm Việt Nam (VEC), Hà Nội.

Theo ban tổ chức, triển lãm có quy mô khoảng 8.000 m2 với 300 gian hàng, quy tụ các nhà sản xuất và nhà cung cấp từ Trung Quốc.

Các nhóm sản phẩm được giới thiệu tập trung vào những lĩnh vực mà doanh nghiệp Việt đang có nhu cầu lớn, từ linh kiện điện tử, bán dẫn, vật liệu tiên tiến đến thiết bị tự động hóa, năng lượng xanh và phụ tùng ô tô, xe máy.

Trong đó, khu điện tử thông tin và công nghiệp hỗ trợ tập trung vào PCB, vật liệu đóng gói bán dẫn, tụ điện MLCC, ống kính quang học. Khu vật liệu tiên tiến cung cấp các sản phẩm như màng điện tử, chất cản quang và tấm laminate phủ đồng.

Ở mảng chế tạo thiết bị, các sản phẩm như khuôn ép nhựa, chi tiết gia công công nghệ cao, dây chuyền SMT và thiết bị sạc công nghiệp được giới thiệu nhằm đáp ứng nhu cầu tự động hóa sản xuất.

Bên cạnh đó là các khu vực dành cho điện tử tiêu dùng thông minh, năng lượng xanh và hạ tầng sạc, phụ tùng ô tô và xe máy.

Không chỉ phục vụ nhu cầu sản xuất, nguồn cung thiết bị điện tử tiêu dùng cũng đang mở rộng nhanh. Quy mô thị trường điện tử tiêu dùng Việt Nam được dự báo đạt khoảng 7,34 tỷ USD trong năm 2026, trong khi một số nhóm sản phẩm như thiết bị đeo thông minh, robot hút bụi, khóa cửa điện tử và tai nghe TWS được cho là tăng trưởng 20-30%.

Việc tiếp cận trực tiếp các nhà sản xuất có thể giúp doanh nghiệp bán lẻ, nhà phân phối và doanh nghiệp thương mại điện tử có thêm lựa chọn về nguồn hàng, giá thành và khả năng hợp tác lâu dài.

Tuy nhiên, về dài hạn, bài toán lớn hơn đối với doanh nghiệp Việt vẫn là nâng năng lực sản xuất linh kiện, vật liệu và thiết bị trong nước. Khi tỷ lệ nội địa hóa còn thấp, việc thu hút các nhà máy lớn mới chỉ giải quyết được một phần của chuỗi giá trị.

Để tiến sâu hơn vào chuỗi cung ứng, doanh nghiệp Việt cần từng bước nâng năng lực công nghệ, chất lượng sản phẩm và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn của các tập đoàn toàn cầu. Đây cũng là điều kiện quan trọng để chuyển từ vai trò cung ứng nhỏ lẻ sang trở thành mắt xích thực sự trong chuỗi sản xuất.