Người dân bị thu hồi đất làm đại lộ sông Hồng sẽ tái định cư ở đâu, 265ha quỹ đất được bố trí ra sao?

Khi Hà Nội triển khai quy hoạch dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng, mối bận tâm lớn nhất của đông đảo người dân khu vực bãi sông là nguy cơ xáo trộn cuộc sống sinh hoạt thường nhật và mất đi kế sinh nhai. Thấu hiểu những lo lắng chính đáng đó, UBND thành phố Hà Nội đặt nguyên tắc xuyên suốt là ưu tiên tối đa việc giữ gìn nơi sinh sống, công ăn việc làm và sự gắn kết cộng đồng lâu đời của cư dân.

Theo phương án được đề ra, việc di dời, giải phóng mặt bằng chỉ áp dụng đối với những khu vực không bảo đảm an toàn phòng, chống và thoát lũ hoặc nằm trong phạm vi quy hoạch mở đường giao thông. Trong khi đó, các làng nghề truyền thống và di tích lịch sử, văn hóa lâu đời sẽ được chính quyền thành phố chú trọng giữ lại, bảo tồn, cải tạo, chỉnh trang song song với quá trình kiến tạo không gian đô thị mới hiện đại hai bên sông Hồng.

Những khu vực nào phải di dời khi thu hồi đất làm đại lộ sông Hồng?

Căn cứ Báo cáo điều chỉnh tổng thể quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng tỷ lệ 1/5000 phục vụ dự án đầu tư Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng do UBND thành phố Hà Nội lập, quy hoạch xác định các nguyên tắc cụ thể để phân loại, xử lý hệ thống làng xóm hiện hữu dọc hai bên bờ sông.

Theo đó, các làng xóm được chia thành các nhóm gồm diện di dời, diện tái thiết và diện bảo tồn, chỉnh trang. Diện di dời và tái thiết bao gồm các làng xóm không bảo đảm an toàn phòng, chống và thoát lũ; phần diện tích làng nằm trong phạm vi mở đường giao thông thuộc Trục đại lộ cảnh quan cũng như các nút giao thông trọng điểm.

Bên cạnh đó, các khu dân cư nằm trong khu vực quy hoạch 'phòng khách đô thị' (phía ngoài đê Hữu sông Hồng, bên trong vành đai 2, đoạn từ cầu Nhật Tân đến cầu Vĩnh Tuy), hoặc nằm trong phạm vi các dự án đô thị tái định cư đa mục tiêu đã được chấp thuận chủ trương đầu tư cũng thuộc diện phải di dời hoặc tái thiết.

Ngược lại, đối với các làng xóm lâu đời nằm ngoài khu vực phòng khách đô thị và ngoài Vành đai 2, thành phố chủ trương giữ lại để cải tạo, chỉnh trang khu vực lõi.

Đối với các khu vực thuộc diện di dời, quy hoạch cụ thể hóa hai cụm làng di dời theo Quyết định số 257/QĐ-TTg ngày 18/2/2016 của Thủ tướng Chính phủ.

Cụ thể, cụm làng Võng La - Hải Bối thuộc các xã Thiên Lộc và Vĩnh Thanh sẽ không thực hiện di dời toàn bộ mà chỉ di dời một phần diện tích khu dân cư nằm trong phạm vi không bảo đảm an toàn phòng, chống lũ và thuộc khu vực xây dựng Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng. Phần diện tích bị ảnh hưởng này thuộc các thôn Võng La, Yên Hà và Hải Bối, với tổng quy mô khoảng 27 ha, nằm trong tổng diện tích nghiên cứu của cụm làng khoảng 340,87 ha.

Cụm làng thứ hai thuộc diện di dời bắt buộc theo quy hoạch phòng, chống lũ là làng Bắc Cầu thuộc phường Bồ Đề, với quy mô diện tích khoảng 35,5 ha.

Ngoài ra, tại cụm làng Bát Tràng - Giang Cao - Kim Lan, quy hoạch xác định một phần diện tích khoảng 4,5 ha thuộc diện di dời để phục vụ yêu cầu phòng, chống lũ.

Về diện tái thiết nhằm phục vụ mục tiêu kiến tạo khu vực phòng khách đô thị và Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng, thành phố xác định hai cụm làng trọng điểm gồm cụm Nhật Tân - Tứ Liên thuộc phường Hồng Hà, quy mô khoảng 96 ha, và cụm làng Thống Nhất, bao gồm Hạ Trại và Trung Thôn, thuộc phường Long Biên, quy mô khoảng 12 ha.

Những làng xóm nào bên sông Hồng được giữ lại, bảo tồn?

Song song với việc di dời và tái thiết, công tác bảo tồn các giá trị lịch sử, văn hóa được quy hoạch đặt lên vị trí ưu tiên. Thành phố cam kết bảo tồn khu vực lõi của các làng nghề truyền thống, các làng có giá trị kiến trúc, lịch sử, văn hóa vật thể và phi vật thể đã được công nhận, xếp hạng, cùng các di tích lịch sử, văn hóa và địa điểm lưu niệm sự kiện cách mạng, kháng chiến.

Theo đó, có 8 cụm làng được định hướng giữ lại, cải tạo và chỉnh trang có chọn lọc. Các cụm làng này gồm cụm Văn Quán, Đông Cao, Trắng Việt thuộc xã Mê Linh; cụm Ngọc Giang, Lực Cảnh, Văn Tinh thuộc xã Vĩnh Thanh và Đông Anh; cụm Bát Tràng, Giang Cao, Kim Lan thuộc xã Bát Tràng; cụm Văn Đức thuộc xã Bát Tràng; cụm Thúy Lĩnh thuộc phường Lĩnh Nam; cụm Yên Mỹ thuộc xã Thanh Trì; cụm Đại Lan thuộc xã Nam Phụ và cụm làng Tranh Khúc, Vạn Phúc thuộc xã Nam Phụ.

Thành phố lưu ý việc bảo tồn không bao gồm phần diện tích nằm trong khu vực phải di dời theo quy hoạch phòng, chống lũ hoặc phần đất giải phóng mặt bằng để xây dựng hai tuyến đại lộ cảnh quan và các nút giao thông. Đặc biệt, dự án sẽ thực hiện bảo tồn nguyên trạng 123 công trình di tích, bao gồm cả di tích đã xếp hạng và chưa xếp hạng gắn liền với cộng đồng dân cư sinh sống lâu đời.

265ha quỹ đất tái định cư được bố trí ở những đâu?

Một nội dung quan trọng khác được chính quyền thành phố quy định rõ là phương án bồi thường, hỗ trợ và bố trí tái định cư cho các hộ dân chịu ảnh hưởng bởi dự án. UBND thành phố Hà Nội đưa ra nguyên tắc cốt lõi là bảo đảm các khu tái định cư có điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ, đồng thời tối đa hóa khả năng duy trì sinh kế cho người dân.

Thứ tự ưu tiên bố trí tái định cư được thiết lập theo bốn cấp độ:

- Cấp độ thứ nhất là ưu tiên bố trí tái định cư ngay trên cùng địa bàn phường, xã, chuyển người dân từ khu vực ngoài bãi sông vào phía trong đê hoặc khu vực an toàn hơn trên chính địa bàn nếu có quỹ đất phù hợp quy hoạch.

- Cấp độ thứ hai, nếu quỹ đất tại địa bàn không đủ đáp ứng, thành phố sẽ nghiên cứu bố trí tại các khu vực lân cận với khoảng cách hợp lý, bảo đảm thuận lợi cho người dân tiếp tục lao động, sản xuất, kinh doanh, học tập, sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng và duy trì các mối quan hệ cộng đồng.

- Cấp độ thứ ba là bố trí người dân vào các khu định cư tập trung được đầu tư hoàn thành đồng bộ hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội, từ giao thông, trường học, cơ sở y tế, chợ dân sinh đến không gian sinh hoạt cộng đồng, khu thương mại, dịch vụ nhằm tạo điều kiện sinh kế lâu dài.

- Cấp độ thứ tư là sử dụng các khu đô thị đa mục tiêu làm quỹ đất bổ sung để đáp ứng phần nhu cầu còn thiếu, mang lại thêm nhiều lựa chọn cho người dân, từ đất ở thấp tầng, căn hộ chung cư đến nhà ở xã hội.

Để hiện thực hóa phương án tái định cư, quy hoạch dự kiến bố trí quỹ đất tái định cư tại chỗ và lân cận khoảng 265ha tại nhiều địa bàn xã, phường. Cụ thể, quỹ đất này phân bổ tại xã Mê Linh khoảng 72 ha; xã Vĩnh Thanh và Đông Anh 30 ha; xã Bắc Tràng 35 ha; xã Ô Diên 11 ha; phường Thượng Cát và Đông Ngạc 12 ha; phường Yên Sở 10 ha; xã Thanh Trì 42 ha; xã Nam Phù 72 ha và xã Hồng Vân 23 ha.

Quy mô quỹ đất này sẽ tiếp tục được rà soát, bổ sung để đáp ứng tối đa nhu cầu của người dân. Đáng chú ý, đối với các địa bàn hoàn toàn không có quỹ đất tái định cư phía trong đê như Thiên Lộc, Phú Thượng, Hồng Hà, Bồ Đề và Long Biên, người dân dự kiến sẽ được bố trí vào các khu đô thị đa mục tiêu hoặc các khu định cư tập trung của thành phố.

Song song đó, hàng loạt dự án đô thị đa mục tiêu quy mô lớn đang được đẩy mạnh triển khai với lộ trình hoàn thành cụ thể.

Tiêu biểu là Khu đô thị đa mục tiêu Thư Lâm tại Đông Anh, quy mô khoảng 736,84 ha, dự kiến bố trí khoảng 9.000 lô đất thấp tầng và 23.000 căn hộ tái định cư, nhà ở xã hội. Hạ tầng kỹ thuật để bàn giao đất thấp tầng của dự án dự kiến hoàn thành chậm nhất vào quý II/2027, các công trình nhà ở cao tầng bàn giao chậm nhất vào quý IV/2029 và hoàn thành toàn bộ dự án vào năm 2030.

Dự án Khu đô thị đa mục tiêu Bắc Thăng Long Ben City tại Phúc Thịnh và Thiên Lộc có quy mô 474 ha, cung cấp khoảng 5.000 lô đất thấp tầng và từ 5.000 đến 10.000 căn hộ.

Dự án đô thị đa mục tiêu Lĩnh Nam có quy mô khoảng 169,5 ha, bố trí khoảng 20.000 căn hộ tái định cư và nhà ở xã hội, dự kiến hoàn thành hạ tầng kỹ thuật và nhà cao tầng chậm nhất quý I/2030, phục vụ cư dân các phường Hồng Hà, Lĩnh Nam, Phú Thượng, xã Thanh Trì, Nam Phù cùng khu vực lân cận.

Khu định cư Long Biên - Bồ Đề với quy mô khoảng 2.011 ha dự kiến bố trí khoảng 25.000 căn hộ chung cư, hoàn thành đầu tư hạ tầng và nhà cao tầng chậm nhất quý I/2030. Ngoài ra, Khu định cư Lĩnh Nam quy mô khoảng 101 ha dự kiến cung cấp khoảng 20.500 căn hộ chung cư, cũng nhắm mốc hoàn thành vào quý I/2030.

Nhằm hỗ trợ tối đa cho người dân và giảm thiểu tác động bất lợi trong quá trình giải phóng mặt bằng, thành phố Hà Nội dự kiến áp dụng các cơ chế, chính sách đặc thù dựa trên Luật Thủ đô, các nghị quyết của Quốc hội, quy định của Chính phủ và văn bản của HĐND, UBND thành phố.

Đặc biệt, những trường hợp đất ở, đất nông nghiệp và đất phi nông nghiệp có đầy đủ điều kiện pháp lý để bồi thường dự kiến sẽ được hưởng mức bồi thường bằng tiền gấp hai lần mức quy định hiện hành.

Việc kết hợp giữa chính sách bồi thường ưu đãi, phương án bố trí tái định cư đa dạng, đồng bộ và giải pháp bảo tồn di sản là cơ sở để Hà Nội vừa kiến tạo một Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng hiện đại, vừa bảo vệ cuộc sống, sinh kế và sự gắn kết cộng đồng của cư dân dọc bờ sông.