Áp thuế 0,1% với chuyển nhượng tài sản số, bảo đảm công bằng giữa các kênh đầu tư

Pháp luật Việt Nam đang từng bước hoàn thiện khuôn khổ quản lý thị trường tài sản số, từ xác lập nghĩa vụ thuế, kiểm soát dòng tiền đến quy định chế tài đối với các hành vi vi phạm.

Cụ thể, Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2025 đã chính thức bổ sung thu nhập từ chuyển nhượng tài sản số vào danh mục thu nhập chịu thuế tại điểm d khoản 10 Điều 3.

Theo khoản 2 Điều 19 và khoản 2 Điều 27 của Luật, thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập từ chuyển nhượng tài sản số được xác định bằng giá chuyển nhượng nhân với thuế suất 0,1%, áp dụng đối với cả cá nhân cư trú và cá nhân không cư trú.

Cách tính thuế này tương đồng với cơ chế thu thuế đối với hoạt động chuyển nhượng chứng khoán, qua đó tạo sự thống nhất trong chính sách thuế giữa các kênh đầu tư. Đáng chú ý, thuế được tính trên giá chuyển nhượng thay vì phần lợi nhuận thực tế, góp phần tạo cơ sở xác định nghĩa vụ thuế đối với các giao dịch tài sản số.

Không chỉ xác lập nghĩa vụ thuế, các quy định mới còn đặt ra yêu cầu đối với tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa trong việc nhận diện khách hàng và giám sát giao dịch. Theo điểm a khoản 2 Điều 15 Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP, các tổ chức này có trách nhiệm xác minh danh tính nhà đầu tư khi mở tài khoản; quản lý tách biệt tiền và tài sản mã hóa của khách hàng với tài sản của tổ chức; giám sát hoạt động giao dịch, bảo vệ tài sản khách hàng, đồng thời thực hiện thu, nộp thuế theo quy định pháp luật.

Bên cạnh đó, Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP cũng thiết lập cơ chế kiểm soát riêng đối với dòng tiền của nhà đầu tư nước ngoài. Cụ thể, khoản 1 Điều 13 quy định nhà đầu tư nước ngoài phải mở một tài khoản thanh toán chuyên dùng bằng Đồng Việt Nam tại ngân hàng hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài được phép kinh doanh, cung ứng dịch vụ ngoại hối tại Việt Nam để thực hiện các giao dịch thu, chi liên quan đến hoạt động mua, bán tài sản mã hóa.

Đặc biệt, theo khoản 6 Điều 13, các lệnh chuyển tiền phục vụ giao dịch mua, bán tài sản mã hóa tại Việt Nam của nhà đầu tư nước ngoài phải ghi rõ mục đích chuyển tiền. Đây là cơ sở để ngân hàng đối chiếu, kiểm tra và lưu giữ chứng từ, bảo đảm các giao dịch ngoại hối được thực hiện đúng mục đích, đồng thời hỗ trợ cơ quan quản lý giám sát dòng tiền và phòng, chống các hành vi vi phạm pháp luật.

Ở khía cạnh xử lý vi phạm, Nghị định số 284/2026/NĐ-CP đã quy định cụ thể các hành vi vi phạm hành chính, mức phạt tiền, hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả trong lĩnh vực tài sản mã hóa và thị trường tài sản mã hóa.

Theo khoản 1 Điều 4 Nghị định, mức phạt tiền tối đa đối với hành vi vi phạm là 200 triệu đồng đối với tổ chức và 100 triệu đồng đối với cá nhân. Mức phạt quy định tại Chương II được áp dụng đối với tổ chức; trường hợp cá nhân thực hiện hành vi vi phạm tương tự thì mức phạt bằng một nửa mức phạt đối với tổ chức.

Đáng chú ý, theo điểm a khoản 4 Điều 7, tổ chức thực hiện hoạt động cung cấp dịch vụ liên quan đến tài sản mã hóa khi chưa được cấp giấy phép cung cấp dịch vụ tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa sẽ bị phạt tiền từ 180 triệu đồng đến 200 triệu đồng. Ngoài ra, tổ chức vi phạm còn có thể bị tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm và buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp theo quy định.

Đối với hoạt động chào bán, phát hành tài sản mã hóa, Nghị định cũng quy định biện pháp xử lý nghiêm nhằm khắc phục hậu quả và bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư. Cụ thể, theo điểm b khoản 5 Điều 6, tổ chức phát hành có thể bị buộc hủy bỏ đợt chào bán, phát hành và hoàn trả toàn bộ số tiền đã thu được nếu thực hiện một trong các hành vi vi phạm quy định tại điểm a, b và c khoản 3 Điều này, bao gồm chào bán, phát hành không đúng đối tượng, không đáp ứng đủ điều kiện hoặc không công bố thông tin theo quy định.

Không dừng lại ở việc kiểm soát hoạt động phát hành và giao dịch, Nghị định số 284/2026/NĐ-CP còn đặt ra chế tài đối với các hành vi vi phạm quy định về phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố và tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt.

Theo Điều 13, nhiều hành vi vi phạm trong lĩnh vực này có thể bị phạt tiền từ 150 triệu đồng đến 200 triệu đồng. Trong đó, đáng chú ý là hành vi không báo cáo các giao dịch có giá trị lớn phải báo cáo, không báo cáo giao dịch đáng ngờ liên quan đến rửa tiền, tài trợ khủng bố; không thực hiện các biện pháp trì hoãn giao dịch, phong tỏa tài khoản hoặc tài sản theo quy định.

Đặc biệt, ngoài hình thức phạt tiền, tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa vi phạm còn có thể bị đình chỉ hoạt động cung cấp dịch vụ từ 1 đến 3 tháng đối với một số hành vi vi phạm quy định tại khoản 9 Điều 13 của Nghị định.

Như vậy, từ việc xác lập nghĩa vụ thuế, kiểm soát dòng tiền đến quy định trách nhiệm của các tổ chức cung cấp dịch vụ và chế tài xử phạt, khuôn khổ pháp lý đối với thị trường tài sản số tại Việt Nam đang từng bước được hoàn thiện. Các quy định này không chỉ tạo cơ sở để cơ quan quản lý giám sát hoạt động giao dịch, hạn chế thất thu ngân sách và phòng ngừa rủi ro rửa tiền, mà còn góp phần nâng cao tính minh bạch, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư, hướng tới xây dựng thị trường tài sản số hoạt động an toàn và có kiểm soát.