Số người Việt dưới 20 tuổi tử vong vì ung thư tăng gần 80% sau 5 năm

Ngày 12/11, Cục Thống kê phối hợp với Quỹ Dân số Liên hợp quốc (UNFPA) và Tổ chức Y tế công cộng toàn cầu (Vital Strategies) tổ chức Hội thảo công bố báo cáo "Thực trạng và xu hướng nguyên nhân tử vong tại Việt Nam giai đoạn 2021–2025".

Báo cáo sử dụng thông tin về nguyên nhân tử vong được ghi nhận trong dữ liệu đăng ký hộ tịch điện tử để thực hiện mã hóa theo các nguyên tắc và quy chuẩn thống kê, qua đó phân tích thực trạng, cơ cấu và xu hướng nguyên nhân tử vong tại Việt Nam trong 5 năm qua.

Theo báo cáo, giai đoạn 2021–2025, cả nước ghi nhận hơn 2,8 triệu trường hợp đăng ký khai tử trong vòng 365 ngày kể từ ngày xảy ra sự kiện tử vong. Trong đó, bệnh tật là nguyên nhân gây tử vong chủ yếu, chiếm 64,5% tổng số trường hợp được ghi nhận.

Đáng chú ý, số trường hợp tử vong vì ung thư, đặc biệt ở nhóm người trẻ dưới 20 tuổi, có xu hướng gia tăng qua các năm.

Số người dưới 20 tuổi tử vong vì ung thư tăng liên tục

Theo số liệu từ báo cáo, trong giai đoạn 2021–2025, Việt Nam ghi nhận khoảng 152.100 trường hợp tử vong vì ung thư, chiếm khoảng 8,4% tổng số trường hợp tử vong do bệnh tật.

Số trường hợp tử vong do ung thư được ghi nhận có xu hướng tăng mạnh. Cụ thể, năm 2021, cả nước ghi nhận hơn 19.400 trường hợp, chiếm khoảng 5% tổng số ca tử vong vì bệnh tật. Đến năm 2023, con số này tăng lên 25.800 trường hợp, tương ứng 7,3%.

Đặc biệt, đến năm 2025, số trường hợp tử vong vì ung thư được ghi nhận đạt khoảng 46.800, chiếm 15,2% tổng số ca tử vong do bệnh tật trong năm. Như vậy, số trường hợp được ghi nhận năm 2025 cao hơn khoảng 2,4 lần so với năm 2021.

Một trong những phát hiện đáng chú ý của báo cáo là xu hướng gia tăng số trường hợp tử vong vì ung thư ở người trẻ dưới 20 tuổi.

Cụ thể, năm 2021, cả nước ghi nhận 364 trường hợp tử vong vì ung thư ở nhóm tuổi này. Con số tiếp tục tăng lên 379 trường hợp vào năm 2022 và 430 trường hợp trong năm 2023.

Xu hướng gia tăng tiếp tục được ghi nhận trong hai năm gần đây. Năm 2024, số trường hợp tử vong vì ung thư ở người dưới 20 tuổi là 529, trước khi tăng lên 648 trường hợp vào năm 2025.

Tính chung giai đoạn 2021–2025, số trường hợp tử vong vì ung thư ở nhóm người dưới 20 tuổi được ghi nhận đã tăng thêm 284 trường hợp, tương đương mức tăng khoảng 78%.

Mặc dù vậy, xét về cơ cấu độ tuổi, tử vong do ung thư vẫn tập trung chủ yếu ở nhóm trung niên và người cao tuổi.

Báo cáo cho thấy tỷ trọng tử vong do ung thư tăng nhanh từ nhóm tuổi 40 trở lên và đạt đỉnh ở nhóm 60–69 tuổi. Riêng nhóm tuổi này chiếm 32,9% tổng số trường hợp tử vong vì ung thư được ghi nhận trong giai đoạn nghiên cứu.

Cứ 3 người tử vong vì ung thư có khoảng 2 nam giới

Bên cạnh xu hướng gia tăng số trường hợp tử vong vì ung thư, báo cáo cũng chỉ ra sự khác biệt đáng chú ý giữa nam giới và nữ giới.

Theo đó, nam giới có nguy cơ tử vong vì ung thư cao hơn nữ giới. Trung bình, cứ 3 người tử vong vì ung thư được ghi nhận trong giai đoạn 2021–2025 thì có khoảng 2 người là nam giới.

Xét theo từng loại bệnh, ung thư phổi, ung thư gan, ung thư dạ dày và ung thư đại tràng là 4 loại ung thư phổ biến nhất trong số các trường hợp tử vong được ghi nhận.

Tổng cộng, 4 loại ung thư này chiếm 50,6% số trường hợp tử vong vì ung thư trong giai đoạn 2021–2025. Điều này đồng nghĩa với việc hơn một nửa số trường hợp tử vong do ung thư có nguyên nhân được ghi nhận thuộc một trong 4 loại bệnh kể trên.

Ngoài ung thư, báo cáo cũng đề cập đến thực trạng tử vong do các bệnh thuộc hệ tuần hoàn. Trong 5 năm, cả nước ghi nhận khoảng 179.800 trường hợp tử vong do nhóm bệnh này, chiếm 9,9% tổng số trường hợp tử vong vì bệnh tật.

Đáng chú ý, đột quỵ (tai biến mạch máu não) là nguyên nhân gây tử vong cao nhất trong nhóm bệnh tuần hoàn, với khoảng 109.400 trường hợp, chiếm 60,8% tổng số người tử vong do các bệnh thuộc hệ tuần hoàn.

Tương tự ung thư, số liệu về đột quỵ cũng cho thấy sự chênh lệch lớn giữa nam giới và nữ giới. Nam giới có nguy cơ tử vong vì đột quỵ cao gấp 2,2 lần nữ giới, chiếm 69,2% tổng số trường hợp được ghi nhận.

Còn nhiều trường hợp tử vong chưa xác định được nguyên nhân cụ thể

Bên cạnh những phát hiện về ung thư và các bệnh lý khác, báo cáo cũng chỉ ra những hạn chế trong việc ghi nhận nguyên nhân tử vong tại Việt Nam.

Trong giai đoạn 2021–2025, có tới 72% số trường hợp tử vong do bệnh tật được ghi nhận trong dữ liệu hộ tịch nhưng không xác định được nguyên nhân bệnh cụ thể.

Tỷ lệ này đã được cải thiện đáng kể, từ mức 75,7% năm 2021 xuống còn 57,9% vào năm 2025, song vẫn ở mức cao.

Theo báo cáo, thực trạng này phản ánh việc nhiều trường hợp tử vong xảy ra trong cộng đồng, dẫn đến những hạn chế trong xác định nguyên nhân chết một cách đầy đủ và chính xác, đồng thời đặt ra thách thức đối với công tác thống kê, phân tích nguyên nhân tử vong của ngành y tế.

Ngoài ra, trong 5 năm, dữ liệu hộ tịch điện tử ghi nhận khoảng 285.200 trường hợp tử vong không xác định được nguyên nhân, chiếm 10,2% tổng số trường hợp đăng ký khai tử. Tỷ lệ này có xu hướng tăng từ 8,5% năm 2021 lên 11,9% vào năm 2025.

Đáng lưu ý, báo cáo nhấn mạnh các kết quả thống kê phản ánh mô hình và xu hướng nguyên nhân tử vong được ghi nhận, mã hóa từ dữ liệu hộ tịch điện tử, không nhằm thay thế kết luận hoặc đánh giá nguyên nhân và xu hướng tử vong theo chuyên môn y tế.

Do đó, những biến động về số trường hợp tử vong do ung thư được ghi nhận, bao gồm mức tăng ở nhóm người dưới 20 tuổi, cần được xem xét trong bối cảnh chất lượng và mức độ đầy đủ của dữ liệu nguyên nhân tử vong còn những hạn chế.

Từ thực trạng trên, báo cáo kiến nghị hoàn thiện khung pháp lý và hướng dẫn chuyên môn về ghi nhận nguyên nhân tử vong, chuẩn hóa việc thu thập dữ liệu tại cấp xã, đồng thời tăng cường kết nối, chia sẻ thông tin giữa hệ thống đăng ký hộ tịch và hệ thống y tế.

Báo cáo cũng đề xuất hiện đại hóa hệ thống phần mềm hộ tịch điện tử, tăng cường phối hợp giữa cơ quan tư pháp, y tế và thống kê nhằm nâng cao chất lượng thông tin, phục vụ công tác bảo vệ, chăm sóc sức khỏe người dân và hoạch định chính sách.