Báo động các bể chứa dầu của Mỹ đang nhanh chóng cạn kiệt, thị trường dầu mỏ sẽ có bước ngoặt lớn?

Cushing, Oklahoma, tự gọi mình là “ngã tư đường ống của thế giới”. Khẩu hiệu này được in trên một tấm biển khổng lồ bên đường, làm từ các đoạn ống, tại góc phố Main Street và South Stiles Road. Trên biển thậm chí còn có cả một chiếc van.

Năm 1912, Tom Slick đi qua khu vực nay là Drumright, Oklahoma, thì ngửi thấy mùi dầu. Ông mua lại mảnh đất với giá 1 USD mỗi mẫu Anh rồi bắt đầu khoan, phát hiện giếng dầu lớn nhất bang Oklahoma vào thời điểm đó.

Ngày nay, Cushing nằm gần đó đã trở thành trung tâm của thị trường năng lượng Mỹ. Theo đúng nghĩa đen, nơi này đóng vai trò như hệ thống đường ống trung tâm của ngành dầu mỏ Mỹ. Đây là nơi dầu thô West Texas Intermediate - loại dầu chuẩn của Mỹ - được định giá và lưu trữ, trước khi được vận chuyển qua đường ống tới các nhà máy lọc dầu trên khắp cả nước.

Theo CNN, trong điều kiện bình thường, Cushing lưu trữ khoảng 40 triệu thùng dầu và có tổng sức chứa lên tới 75 triệu thùng.

Vì sao Cushing đang cạn dầu?

Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ, lượng dầu tồn kho hiện tại tại Cushing chỉ còn 21,6 triệu thùng.

Con số này đang ở rất gần ngưỡng gây áp lực vận hành - điểm tới hạn mà tại đó Cushing bắt đầu gặp khó khăn trong việc cung cấp đủ dầu theo nhu cầu của tất cả khách hàng.

Khi lượng dự trữ tại Cushing giảm xuống dưới 20 triệu thùng, các bể chứa về cơ bản được xem là đã cạn. Phần còn lại chủ yếu là lớp cặn dầu dưới đáy, gần như không thể sử dụng.

Và khi Cushing cạn dầu, những diễn biến bất thường sẽ xảy ra trên thị trường dầu mỏ.

Trừ khi eo biển Hormuz sớm được mở cửa trở lại - và phải là rất sớm - có lẽ chỉ còn vài tuần nữa chúng ta sẽ biết tình trạng đó thực sự sẽ diễn ra như thế nào.

Cushing đang cạn dầu vì Mỹ đã trở thành nhà cung cấp cuối cùng mà nhiều khu vực trên thế giới phải dựa vào, sau khi nguồn dầu và nhiên liệu mà họ thường nhập khẩu từ Trung Đông bị gián đoạn.

Nhu cầu đối với dầu Mỹ đã tăng lên mức kỷ lục trong cuộc chiến với Iran, khiến dầu thô được rút khỏi Cushing nhanh hơn tốc độ mà các nhà khai thác dầu của Mỹ có thể bổ sung.

Tuy nhiên, đây không chỉ là vấn đề riêng của Cushing.

Dự trữ dầu diesel của Mỹ gần đây đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ năm 2003. Tồn kho xăng cũng đang đi xuống, hiện thấp hơn khoảng 5% so với cùng kỳ năm trước. Các cơ sở lưu trữ dầu thô thương mại khác tại Mỹ, ngoài Cushing, cũng đang bị rút cạn nhanh chóng - riêng tuần trước đã giảm 7,2 triệu thùng.

Điều gì xảy ra khi các bể chứa cạn kiệt?

Hiện tại, thị trường dầu mỏ Mỹ dường như chưa thực sự rơi vào khủng hoảng.

Bất chấp cú sốc nguồn cung dầu thô lớn nhất mà thế giới từng chứng kiến, giá dầu và xăng tại Mỹ vẫn chưa lập mức cao kỷ lục trong hơn ba tháng chiến tranh với Iran. Trong những tuần gần đây, giá thậm chí còn giảm, đôi khi giảm mạnh.

Nguyên nhân chủ yếu là do thế giới bước vào cuộc khủng hoảng với tình trạng dư cung dầu ở mức lịch sử. Lượng dầu tồn kho này đã đóng vai trò như một bộ giảm chấn cho cú sốc toàn cầu.

Tuy nhiên, tồn kho dầu thương mại đang giảm nhanh chóng. Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ, lượng dầu dự trữ tại các quốc gia giàu nhất thế giới đang giảm với tốc độ 6,3 triệu thùng mỗi ngày và hiện chỉ còn khoảng 2,6 tỷ thùng.

David Oxley, chuyên gia kinh tế trưởng phụ trách khí hậu và hàng hóa tại Capital Economics, cho biết con số này chỉ cao hơn khoảng 100 triệu thùng so với ngưỡng gây áp lực vận hành.

Thị trường dầu mỏ không thể sử dụng dầu cho tới giọt cuối cùng như cách một chiếc ô tô có thể chạy cho đến khi hết sạch nhiên liệu. Khi lượng dầu giảm xuống dưới một ngưỡng nhất định, các đường ống không thể duy trì đủ áp suất và các nhà máy lọc dầu không thể cung cấp đầy đủ các loại nhiên liệu khác nhau mà khách hàng yêu cầu.

“Giống như huyết áp trong cơ thể con người, vấn đề nằm ở khả năng lưu thông”, Natasha Kaneva, Giám đốc chiến lược hàng hóa tại JPMorgan, nhận định.

“Hệ thống không sụp đổ vì dầu hoàn toàn biến mất. Nó sụp đổ vì mạng lưới lưu thông không còn đủ lượng dầu cần thiết để vận hành”.

Với tốc độ hiện nay, thị trường dầu mỏ toàn cầu có thể bước vào vùng nguy hiểm trong vòng một tháng.

Điều đó đồng nghĩa thị trường có thể dễ dàng rơi vào trạng thái hoảng loạn chỉ vì một sự cố nhỏ. Giá dầu có thể biến động dữ dội theo từng ngày, trong khi một vụ rò rỉ đường ống, hỏa hoạn tại nhà máy lọc dầu hoặc một hiện tượng thời tiết cực đoan cũng có thể khiến giá dầu và xăng tăng mạnh.

Hai giải pháp, nhưng không giải pháp nào dễ chịu

Một lệnh cấm xuất khẩu có thể giúp ngăn Cushing cạn dầu và tránh nguy cơ làm tắc nghẽn toàn bộ hệ thống. Tuy nhiên, biện pháp này không nhận được nhiều sự ủng hộ về mặt chính trị và có thể dẫn đến những tác dụng phụ không mong muốn, bao gồm việc đẩy giá tăng cao hơn trong dài hạn.

Giải pháp còn lại là để các cơ chế thị trường tự nhiên phát huy tác dụng. Nhưng quá trình đó có thể nhanh chóng trở nên rất khắc nghiệt.

Mỗi khi lượng dầu tại Cushing tiến gần mức tối thiểu cần thiết để vận hành, giá nhiên liệu đều tăng lên mức cao lịch sử: vào các năm 2008, 2022 và 2023. Và có thể chỉ trong vài tuần nữa, thị trường sẽ một lần nữa chạm tới ngưỡng nguy hiểm đó.

“Chúng tôi đang phát đi tín hiệu cảnh báo ngay lúc này”, Mike Sommers, CEO Viện Dầu khí Mỹ, nói với Phil Mattingly của CNN trong chương trình The Lead tuần này.

“Lượng tồn kho đang giảm xuống những mức khiến chúng tôi bắt đầu thực sự lo ngại”.

Neil Chapman, Phó chủ tịch cấp cao của ExxonMobil, phát biểu tại một hội nghị do Bernstein tổ chức tại New York ngày 28/5 rằng mức tồn kho “chưa từng thấy” đang tiến gần điểm đổ vỡ.

“Một khi chạm tới ngưỡng đó, giá sẽ tăng vọt”, ông nói.

Cũng tại hội nghị này, CEO Chevron Mike Wirth đồng tình rằng lượng tồn kho cực thấp sẽ khiến giá tăng trong những tuần tới.

Lãnh đạo Cơ quan Năng lượng Quốc tế, Quỹ Tiền tệ Quốc tế, Nhóm Ngân hàng Thế giới và Tổ chức Thương mại Thế giới cũng đưa ra nhận định tương tự. Trong tuyên bố ngày 29/5, họ cảnh báo rằng tốc độ sụt giảm kỷ lục của tồn kho dầu toàn cầu đang làm gia tăng rủi ro đối với an ninh nhiên liệu, thị trường và toàn bộ nền kinh tế.

Oxley nhận định giá dầu hiện có thể dễ dàng vượt 90 USD một thùng, sau đó tiến lên khoảng 140–160 USD một thùng trong những tháng tới. Giá xăng tại Mỹ cũng có thể vượt 5 USD một gallon nếu eo biển Hormuz không được mở cửa hoàn toàn trở lại.

“Giá hoàn toàn có thể đạt đỉnh cao hơn nữa”, ông nói.

Cuối cùng, thị trường có thể tìm ra cách tăng nguồn cung, tương tự cách các hãng hàng không châu Âu đã cắt giảm chuyến bay và tăng giá vé để ngành hàng không có thêm thời gian tìm kiếm một nhà cung cấp nhiên liệu máy bay mới: Mỹ.

Tuy nhiên, nếu tình hình không được giải quyết trước cuối năm, giá sẽ phải tăng cao hơn rất nhiều, có thể tiến sát mức 200 USD một thùng, theo Alan Gelder, Giám đốc bộ phận lọc dầu, hóa chất và thị trường dầu mỏ tại Wood Mackenzie.

Khi đó, giá xăng tại Mỹ có thể lên khoảng 9 USD một gallon - mức đủ cao để khiến phần lớn người tiêu dùng phải cắt giảm mạnh nhu cầu sử dụng xăng và dầu.