Di dời hơn 700 hộ dân trong 26 ngày để làm đường cao tốc 84km, người dân đồng ý mức đền bù

Trong bối cảnh giải phóng mặt bằng vẫn là một trong những thách thức lớn đối với các dự án hạ tầng, câu chuyện từng diễn ra tại tỉnh Hồ Nam, Trung Quốc cách đây 17 năm vẫn là một trường hợp đáng chú ý.

Năm 2009, dự án cao tốc Đại Lưu dài 84 km đã hoàn thành thu hồi đất, di dời 709 hộ dân chỉ trong 26 ngày. Đáng nói, theo truyền thông Trung Quốc thời điểm đó, toàn bộ quá trình không xảy ra trường hợp cưỡng chế hay khiếu kiện nào. Điều gì đã giúp dự án đạt được tốc độ giải phóng mặt bằng đáng kinh ngạc như vậy?

Cao tốc Đại Lưu bắt đầu từ khu vực núi Đại Vi Sơn ở ranh giới hai tỉnh Hồ Nam - Giang Tây và kết thúc tại nút giao Bình Sơn, kết nối với cao tốc Trường Lưu. Tuyến đường có 4 làn xe, tốc độ thiết kế 100 km/h và tổng vốn đầu tư khoảng 6,6 tỷ nhân dân tệ.

Được khởi công vào tháng 5/2009 và chính thức thông xe ngày 23/12/2012, cao tốc Đại Lưu có 6 nút giao liên thông cùng hệ thống cầu, hầm đi qua địa hình đồi núi. Riêng hầm Đạo Ngô Sơn có hai ống hầm dài lần lượt 2.958 m và 2.984 m.

Về vấn đề đền bù, được biết, theo đại diện đơn vị phụ trách dự án, người dân vốn có suy nghĩ rất giản dị. Chỉ cần được bồi thường hợp lý và đối xử công bằng, họ sẽ không vô cớ gây khó khăn hay phản đối (theo Nhân Dân nhật báo).

Theo tổng kết của những người phụ trách dự án, quá trình giải phóng mặt bằng diễn ra thuận lợi chủ yếu nhờ ba kinh nghiệm.

Thứ nhất, quản lý riêng các khoản tiền bồi thường để ngăn chặn tình trạng lợi dụng quyền hạn nhằm trục lợi. Thứ hai, bảo đảm mọi hộ dân đều được đối xử công bằng, công khai và minh bạch trong quá trình bồi thường, không có ưu ái hay thỏa thuận ngầm. Thứ ba, đặt mình vào hoàn cảnh của người dân, lắng nghe và giải quyết những vướng mắc để tạo sự đồng thuận, tránh phát sinh mâu thuẫn.

Chính nhờ tuân thủ những nguyên tắc này, công tác giải phóng mặt bằng đã được triển khai suôn sẻ. Tiền bồi thường hợp lý được chuyển trực tiếp đến những người thuộc diện di dời, đồng thời thông tin của tất cả các trường hợp liên quan đều được công khai nhằm ngăn chặn những hoạt động thiếu minh bạch.

Đặc biệt, trong quá trình giải phóng mặt bằng, đơn vị thực hiện luôn cố gắng đặt mình vào hoàn cảnh của người dân. Chẳng hạn, khi xây dựng đường công vụ phục vụ thi công, họ tìm cách kết hợp tối đa với việc xây dựng hệ thống đường giao thông nông thôn tại địa phương.

Cách làm này đã giúp đơn vị thi công và giải phóng mặt bằng nhận được sự tin tưởng, tôn trọng của người dân, qua đó tạo điều kiện để toàn bộ quá trình diễn ra thuận lợi, không phát sinh xung đột.

Những kinh nghiệm trên rất đáng được nhân rộng.

Tuy nhiên, các thông tin công khai về dự án cao tốc Đại Lưu không nêu cụ thể mức bồi thường đất đai, nhà cửa cũng như tổng số tiền chi trả cho 709 hộ dân phải di dời.

Để hình dung rõ hơn về mức bồi thường giải phóng mặt bằng tại địa phương, có thể tham khảo một trường hợp khác tại thành phố Lưu Dương, tỉnh Hồ Nam.

Theo hồ sơ tòa án công bố năm 2014, một hộ gia đình gồm 8 nhân khẩu, sở hữu đất có diện tích hợp pháp 360 m2, được xác định mức bồi thường 585.876 nhân dân tệ. Ngoài ra, hộ gia đình này còn có khoản thưởng 57.600 nhân dân tệ nếu tự nguyện di dời đúng thời hạn, nâng tổng số tiền có thể nhận lên 643.476 nhân dân tệ.

Hay mới nhất, theo bảng chi phí do chính quyền tỉnh Hồ Nam ban hành, có hiệu lực từ ngày 1/1/2024, thành phố Lưu Dương áp dụng mức bồi thường và hỗ trợ tái định cư từ 66.800 đến 81.900 nhân dân tệ/mẫu (1 mẫu Trung Quốc tương đương khoảng 666,7 m2), tùy khu vực, đối với đất ruộng nước. Tại khu vực nội thành Trường Sa, thủ phủ tỉnh Hồ Nam, mức cao nhất lên tới 124.800 nhân dân tệ/mẫu.

Mức bồi thường tại các địa phương khác cũng có sự chênh lệch đáng kể. Theo quy định được phê duyệt tháng 4/2026, Nam Kinh, thủ phủ tỉnh Giang Tô, áp dụng mức bồi thường và hỗ trợ tái định cư đối với đất nông nghiệp thuộc sở hữu tập thể từ 71.200 đến 167.100 nhân dân tệ/mẫu, tùy khu vực.

Thành phố Tấn Giang thuộc tỉnh Phúc Kiến áp dụng mức giá tổng hợp từ 60.000 đến 74.000 nhân dân tệ/mẫu theo quy định có hiệu lực từ tháng 9/2026. Đáng chú ý, tại quận Bạch Vân, thành phố Quảng Châu, một phương án thu hồi đất được công bố tháng 8/2026 áp dụng mức bồi thường và hỗ trợ tái định cư lên tới 3,9 triệu nhân dân tệ/ha, tương đương 260.000 nhân dân tệ/mẫu.

Các mức giá trên chủ yếu bao gồm tiền bồi thường đất và hỗ trợ tái định cư theo bảng giá tổng hợp, chưa tính đầy đủ những khoản bồi thường riêng đối với nhà cửa, cây trồng và tài sản gắn liền với đất.

Số tiền thực tế mà mỗi hộ dân nhận được còn phụ thuộc vào diện tích, loại đất, phương án bồi thường và chính sách hỗ trợ tại từng địa phương.

Dù mức bồi thường có sự khác biệt giữa các địa phương và từng thời kỳ, câu chuyện của cao tốc Đại Lưu cho thấy một yếu tố quan trọng trong công tác giải phóng mặt bằng không chỉ nằm ở số tiền chi trả, mà còn ở cách chính quyền bảo đảm quyền lợi và tạo dựng niềm tin với người dân.

Việc công khai phương án bồi thường, bảo đảm công bằng và chủ động giải quyết những vướng mắc đã góp phần giúp dự án hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng trong thời gian ngắn.