Bộ Công Thương nói rõ quy chuẩn mới, 'cuộc chơi' trạm sạc VinFast, Dat Bike, Honda, Petrolimex… có gì thay đổi?

Quy chuẩn mới về trụ sạc, trạm sạc xe điện đặt mục tiêu từng bước hình thành hệ thống sạc thống nhất, tăng khả năng tương thích giữa phương tiện và hạ tầng. Tuy nhiên, việc một xe điện có được sử dụng trạm sạc của hãng khác hay không còn phụ thuộc vào chính sách kinh doanh và thỏa thuận giữa đơn vị vận hành với khách hàng.

Xe điện khác hãng có thể dùng chung trạm sạc, nhưng chưa chắc được phép

Tại cuộc họp báo thường kỳ Bộ Công Thương chiều 7/10, trả lời câu hỏi về việc các trạm sạc xe điện được bố trí trong công trình xây dựng, trong đó có chung cư, không thuộc phạm vi áp dụng của quy chuẩn mới, đồng thời đề nghị làm rõ liệu xe điện của các hãng có thể sử dụng chung trạm sạc hay không.

Trả lời vấn đề này, ông Phạm Văn Quân, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp, Bộ Công Thương, cho biết Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về trụ sạc, trạm sạc xe điện được xây dựng với mục tiêu bảo đảm an toàn, khả năng tương thích, minh bạch thông tin cho người sử dụng, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và hướng tới hình thành một hệ thống sạc thông minh.

Trong đó, an toàn là yêu cầu quan trọng nhất, bao gồm an toàn điện, phòng cháy, chữa cháy, an toàn cho người sử dụng, phương tiện và toàn bộ hệ thống trạm sạc.

Bên cạnh yêu cầu về an toàn, quy chuẩn cũng đưa ra các yêu cầu kỹ thuật nhằm từng bước hình thành hệ thống sạc thống nhất, tăng khả năng tương thích giữa trụ sạc và phương tiện. Theo ông Quân, quy chuẩn định hướng các hãng xe khi tham gia thị trường phải tuân thủ những yêu cầu kỹ thuật nhất định để có thể sử dụng hệ thống sạc.

Quy chuẩn yêu cầu các trạm sạc phải bảo đảm khả năng kỹ thuật để dùng chung cho các phương tiện giao thông đường bộ chạy điện có cổng sạc tương thích với loại đầu nối, chế độ sạc và cấu hình kỹ thuật mà trạm sạc hỗ trợ.

Ông Quân dẫn ví dụ tại châu Âu, các hãng điện thoại được yêu cầu sử dụng chuẩn USB Type-C nhằm bảo đảm khả năng tương thích giữa thiết bị và bộ sạc. Tương tự, quy chuẩn về trạm sạc xe điện hướng tới việc các hãng xe tuân thủ những chuẩn kỹ thuật nhất định, qua đó tạo nền tảng để phương tiện của nhiều hãng có thể sử dụng hạ tầng sạc thuận tiện hơn.

Tuy nhiên, khả năng tương thích về kỹ thuật không đồng nghĩa mọi xe điện đều đương nhiên được sử dụng mọi trạm sạc.

Theo lãnh đạo Cục Công nghiệp, quy chuẩn chủ yếu đặt ra các yêu cầu bắt buộc về kỹ thuật và an toàn. Trong khi đó, phương thức kinh doanh, khai thác trạm sạc còn phụ thuộc vào mục tiêu và chính sách của nhà đầu tư, đơn vị vận hành. Việc chia sẻ, khai thác trạm sạc có thể được các bên thỏa thuận trên cơ sở người tiêu dùng và đơn vị vận hành.

“Quy chuẩn quy định về cơ sở kỹ thuật. Còn việc kinh doanh của các nhà đầu tư như thế nào, có cho phép sử dụng chung hay không thì nhà đầu tư và người tiêu dùng có thể thỏa thuận”, ông Quân nói.

Như vậy, khả năng tương thích kỹ thuật là điều kiện cần để các phương tiện có thể sử dụng chung hạ tầng sạc, nhưng không đồng nghĩa tất cả trạm sạc đều phải mở cho xe của mọi hãng.

Vì sao trạm sạc trong chung cư không thuộc phạm vi quy chuẩn mới?

Một nội dung khác được quan tâm là phạm vi áp dụng của Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về trụ sạc, trạm sạc xe điện.

Bộ Công Thương đã ban hành Thông tư số 61/2026/TT-BCT kèm Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về trụ sạc, trạm sạc xe điện QCVN 32:2026/BCT. Thông tư có hiệu lực từ ngày 1/7/2027.

Theo quy chuẩn, các trạm sạc bố trí bên trong công trình xây dựng không thuộc phạm vi áp dụng, gồm tầng hầm, tầng nửa hầm, các tầng trên mặt đất, nhà để xe, khu vực đỗ xe trong nhà và không gian được che phủ một phần hoặc toàn bộ bởi kết cấu xây dựng.

Quy chuẩn cũng không áp dụng đối với thiết bị sạc không dây, thiết bị điều khiển và bảo vệ tích hợp trên cáp (mode 2/IC-CPD), thiết bị sạc trên xe, sạc dùng riêng cho phương tiện đường sắt, xe chuyên dùng ngoài đường bộ và xe công nghiệp.

Các trạm sạc chỉ phục vụ nhu cầu nội bộ của cá nhân, tổ chức mà không kinh doanh thương mại cũng được miễn trừ.

Trong khi đó, quy chuẩn áp dụng đối với các trạm sạc lắp đặt tại khu vực công cộng, nơi trông giữ xe tập trung, trạm dừng nghỉ và các khu vực tương tự. Đối tượng áp dụng gồm trụ sạc và trạm sạc dùng để sạc cho phương tiện giao thông đường bộ chạy điện như ô tô thuần điện (BEV), ô tô hybrid nạp điện ngoài (PHEV) và các phương tiện đường bộ chạy điện tương tự có hệ thống tích trữ năng lượng sạc lại được lắp trên xe.

Đối với các trạm sạc đặt ngoài trời hoặc dưới mái che độc lập chỉ có chức năng che mưa, che nắng cho khu vực sạc, đây không phải trường hợp được loại trừ khỏi phạm vi áp dụng. Các yêu cầu đối với hạ tầng lưới điện, phòng cháy và chữa cháy tiếp tục được thực hiện theo pháp luật và quy chuẩn kỹ thuật chuyên ngành có liên quan.

Lý giải việc không đưa toàn bộ trạm sạc vào phạm vi điều chỉnh của quy chuẩn, ông Phạm Văn Quân cho biết trong quá trình xây dựng quy chuẩn, Bộ Công Thương đã lấy ý kiến các bộ, ngành, trong đó có Bộ Xây dựng, nhằm phân định rõ phạm vi và trách nhiệm quản lý.

Theo ông Quân, QCVN 32:2026/BCT tập trung vào trụ sạc, là một bộ phận cấu thành của trạm sạc. Tất cả trụ sạc được lắp đặt trong công trình xây dựng đều phải tuân thủ quy chuẩn.

Tuy nhiên, khi trạm sạc nằm trong công trình xây dựng, hoạt động này còn liên quan trực tiếp đến pháp luật về xây dựng, phòng cháy, chữa cháy và các quy chuẩn chuyên ngành khác. Vì vậy, cần phân định trách nhiệm quản lý của Bộ Công Thương và các bộ, ngành đối với từng bộ phận của hệ thống trạm sạc, tránh chồng chéo.

“Trụ sạc thuộc phạm vi áp dụng phải tuân thủ quy chuẩn. Tuy nhiên, trạm sạc nằm trong công trình xây dựng còn chịu sự điều chỉnh của pháp luật về công trình xây dựng và phòng cháy, chữa cháy. Vì vậy, cần phân định trách nhiệm quản lý của từng bộ, ngành đối với từng bộ phận của hệ thống trạm sạc”, ông Quân cho hay.

Việc ban hành QCVN 32:2026/BCT được Bộ Công Thương xác định nhằm định hướng phát triển ngành công nghiệp xe điện, một lĩnh vực mới, đồng thời từng bước hoàn thiện hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn và hành lang pháp lý để ngành vận hành an toàn, đồng bộ.