Bộ Tài chính nghiên cứu loạt chính sách mới về vay vốn, lãi suất và thời hạn cho vay
Dự thảo Nghị định về tín dụng chính sách xã hội đề xuất nhiều cơ chế ưu đãi liên quan đến điều kiện vay vốn, miễn giảm lãi và xử lý nợ, nhằm tạo thuận lợi cho người nghèo và các đối tượng chính sách tiếp cận nguồn vốn.

Bộ Tài chính đang phối hợp với các bộ, ngành và cơ quan liên quan nghiên cứu, hoàn thiện dự thảo Nghị định của Chính phủ về tín dụng chính sách xã hội của Nhà nước, nhằm thay thế Nghị định số 78/2002/NĐ-CP ngày 4/10/2002 về tín dụng đối với người nghèo và các đối tượng chính sách khác.
Dự thảo tiếp tục cụ thể hóa chủ trương của Đảng và Nhà nước trong việc hỗ trợ người nghèo và các đối tượng chính sách tiếp cận nguồn vốn ưu đãi để phát triển sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm, học tập, cải thiện nhà ở và nâng cao chất lượng cuộc sống. Qua đó, góp phần thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững, bảo đảm an sinh xã hội và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại các địa phương.
So với tín dụng thương mại, tín dụng chính sách xã hội có nhiều cơ chế ưu đãi, được thiết kế phù hợp với điều kiện và khả năng tài chính của từng nhóm đối tượng thụ hưởng.
Về điều kiện vay vốn, dự thảo quy định các tiêu chí phù hợp với từng nhóm khách hàng. Trong đó, hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ đồng bào dân tộc thiểu số, hộ mới thoát nghèo và người vay vốn phục vụ học tập được hưởng điều kiện ưu đãi hơn. Các đối tượng này không phải có tài sản bảo đảm, chứng minh khả năng tài chính để trả nợ hoặc xây dựng phương án sản xuất, kinh doanh khả thi như một số nhóm khách hàng khác.
Về lãi suất cho vay, từng chương trình tín dụng chính sách tiếp tục áp dụng mức lãi suất theo quy định hiện hành của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ.
Đáng chú ý, dự thảo bổ sung cơ chế điều chỉnh lãi suất khi thị trường có biến động lớn, nhằm bảo đảm lãi suất cho vay tại Ngân hàng Chính sách xã hội được điều chỉnh kịp thời, linh hoạt, phù hợp với tình hình thực tế và khả năng cân đối của ngân sách nhà nước.

Bên cạnh đó, dự thảo đề xuất bổ sung cơ chế miễn, giảm lãi vay đối với khách hàng bị ảnh hưởng bởi thiên tai, bão lũ, hỏa hoạn, dịch bệnh hoặc khủng hoảng kinh tế. Chính sách này nhằm giảm bớt gánh nặng tài chính cho những trường hợp gặp rủi ro do nguyên nhân khách quan, bất khả kháng, tạo điều kiện để người vay khắc phục khó khăn, khôi phục hoạt động sản xuất, kinh doanh và ổn định cuộc sống.
Về mức vốn và thời hạn cho vay, hạn mức và thời hạn tối đa của từng chương trình tiếp tục thực hiện theo quy định của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ. Trên cơ sở đó, Ngân hàng Chính sách xã hội sẽ xem xét, quyết định mức vay và thời hạn cụ thể, căn cứ vào nhu cầu sử dụng vốn, mục đích vay và khả năng trả nợ của từng khách hàng.
Về phương thức cho vay, dự thảo tiếp tục duy trì hình thức cho vay trực tiếp hoặc cho vay trực tiếp có ủy thác một số công việc thông qua các tổ chức chính trị - xã hội, kết hợp với hoạt động của Tổ Tiết kiệm và vay vốn cùng hệ thống điểm giao dịch.
Đây là phương thức đã phát huy hiệu quả trong thời gian qua, giúp nguồn vốn ưu đãi tiếp cận người dân thuận lợi hơn, đặc biệt tại khu vực nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa, đồng thời tiết kiệm thời gian và chi phí thực hiện thủ tục vay vốn.
Về trình tự, thủ tục và hồ sơ vay vốn, dự thảo đặt trọng tâm vào đơn giản hóa thủ tục hành chính, tăng cường ứng dụng công nghệ và nâng cao khả năng tiếp cận tín dụng chính sách xã hội.
Theo đó, hồ sơ và quy trình vay vốn phải bảo đảm đơn giản, rõ ràng, dễ thực hiện. Các khâu từ tiếp nhận hồ sơ, giải ngân, thu nợ đến cơ cấu lại thời hạn trả nợ và xử lý rủi ro tín dụng sẽ từng bước được số hóa.
Đặc biệt, việc xác thực thông tin người vay được ưu tiên thực hiện thông qua kết nối, khai thác dữ liệu từ các cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ sở dữ liệu chuyên ngành.
Ngân hàng Chính sách xã hội có trách nhiệm chủ động sử dụng thông tin đã được số hóa, chỉ yêu cầu khách hàng bổ sung hoặc xác nhận khi dữ liệu chưa có, chưa được cập nhật hoặc chưa thể khai thác theo quy định.
Quy định này được kỳ vọng sẽ giảm đáng kể giấy tờ, thời gian đi lại và chi phí thực hiện thủ tục, nhất là đối với người dân tại các địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn.
Về xử lý rủi ro tín dụng, dự thảo quy định rõ nguyên tắc, biện pháp, thẩm quyền và trách nhiệm xử lý các khoản nợ gặp rủi ro tại Ngân hàng Chính sách xã hội, bao gồm cả những khoản vay từ nguồn vốn ủy thác và tài trợ.
Đồng thời, dự thảo giao Thủ tướng Chính phủ quy định cụ thể quy chế xử lý nợ bị rủi ro, bảo đảm việc triển khai thống nhất, linh hoạt và đúng thẩm quyền.
Một điểm mới đáng chú ý là việc tăng cường phân cấp, phân quyền trong xử lý nợ. Theo đề xuất, Hội đồng quản trị Ngân hàng Chính sách xã hội được xem xét, quyết định xóa nợ cho khách hàng trên cơ sở đề nghị của Tổng Giám đốc. Trong khi đó, Tổng Giám đốc được quyết định khoanh nợ theo đề nghị của các chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội.
Việc hoàn thiện Nghị định tiếp tục khẳng định tính ưu việt và nhân văn của tín dụng chính sách xã hội, lấy mục tiêu hỗ trợ người nghèo và các đối tượng chính sách làm trọng tâm; góp phần giảm nghèo, thoát nghèo bền vững, tạo việc làm ổn định, bảo đảm an sinh xã hội, góp phần phát triển kinh tế và ổn định chính trị, xã hội của đất nước.

