Cấm nhập khẩu smartphone, máy tính cũ từ năm 2027

Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) vừa ban hành Thông tư số 63/2026/TT-BKHCN, quy định Danh mục sản phẩm công nghệ số đã qua sử dụng cấm nhập khẩu, có hiệu lực từ ngày 1/1/2027. Danh mục bao gồm nhiều thiết bị phổ biến như điện thoại thông minh, máy tính, máy ảnh, thiết bị âm thanh, màn hình và linh kiện điện tử.

Tại họp báo thường kỳ tháng 10 của Bộ KH&CN ngày 4/11, ông Nguyễn Khắc Lịch, Cục trưởng Cục Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo, cho biết việc kiểm soát nhóm hàng hóa này nhằm bảo đảm an toàn thông tin, sức khỏe người sử dụng, bảo vệ môi trường và ngăn nguy cơ Việt Nam trở thành điểm tiếp nhận rác thải điện tử từ nước ngoài.

Nhiều thiết bị điện tử cũ thuộc diện cấm nhập khẩu

Theo phụ lục ban hành kèm Thông tư 63, nhóm hàng hóa đầu tiên thuộc diện cấm là điện thoại di động và các thiết bị viễn thông đã qua sử dụng, thuộc nhóm mã HS 8517. Nhóm này bao gồm điện thoại thông minh, điện thoại sử dụng mạng di động hoặc mạng không dây khác và thiết bị truyền, nhận dữ liệu qua mạng hữu tuyến, không dây.

Máy tính xách tay, máy tính để bàn và các thiết bị xử lý dữ liệu tự động thuộc nhóm mã HS 8471 cũng nằm trong danh mục cấm nhập khẩu.

Ngoài ra, danh mục còn bao gồm thiết bị âm thanh như micro, loa, tai nghe; thiết bị ghi, phát hình như máy ảnh, máy quay, màn hình, máy chiếu; thiết bị vô tuyến, radar, dẫn đường cùng linh kiện, phụ kiện và bộ phận đã qua sử dụng của các sản phẩm này.

Đáng chú ý, các sản phẩm đã được tân trang, sửa chữa hoặc thay thế linh kiện để có chức năng, chất lượng và hình thức tương đương hàng mới vẫn bị cấm nhập khẩu nếu thuộc mã HS trong danh mục.

Theo ông Nguyễn Khắc Lịch, quy định cấm nhập khẩu thiết bị công nghệ số đã qua sử dụng không phải chính sách mới. Việc quản lý nhóm hàng hóa này đã được thực hiện ổn định từ năm 2007, gần nhất theo Thông tư số 11 ngày 15/10/2018 của Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông.

Thông tư 63 được ban hành để thay thế quy định cũ, xuất phát từ yêu cầu đồng bộ hệ thống pháp luật về công nghiệp công nghệ số và quản lý ngoại thương. Trong đó, việc cập nhật mã số hàng hóa nhằm bảo đảm phù hợp với Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam theo Thông tư số 31/2022/TT-BTC, giúp cơ quan hải quan và doanh nghiệp thuận lợi hơn khi tra cứu, xác định mã HS.

Ngăn nguy cơ lộ dữ liệu, cháy nổ và ô nhiễm môi trường

Lý giải về mục tiêu của chính sách, ông Nguyễn Khắc Lịch cho biết thiết bị công nghệ cũ, hỏng hóc hoặc không rõ nguồn gốc có thể tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với người sử dụng.

Các thiết bị phần cứng đã bị can thiệp kỹ thuật có nguy cơ làm lộ lọt dữ liệu cá nhân, mất an toàn thông tin mạng. Linh kiện và pin xuống cấp cũng có thể gây cháy nổ trong quá trình sử dụng. Bên cạnh đó, việc nhập khẩu thiết bị điện tử cũ không được kiểm soát có thể khiến Việt Nam phải tiếp nhận lượng rác thải điện tử từ nước ngoài, gây áp lực lên môi trường.

"Các loại máy cũ, hỏng hóc có khả năng lộ lọt dữ liệu cá nhân của người sử dụng, sinh ra nguồn rác thải điện tử và tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ", ông Lịch cho biết.

Theo Cục trưởng Cục Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo, kiểm soát chặt nhóm hàng hóa này vừa bảo vệ người tiêu dùng, vừa góp phần bảo đảm thiết bị lưu thông trên thị trường đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật và yêu cầu về tần số vô tuyến điện quốc gia.

Vẫn cho phép nhập khẩu thiết bị cũ phục vụ sản xuất, nghiên cứu

Thông tư 63 không đồng nghĩa với việc cấm toàn bộ máy móc, thiết bị công nghệ đã qua sử dụng nhập khẩu vào Việt Nam.

Theo ông Nguyễn Khắc Lịch, dây chuyền công nghệ, máy móc, thiết bị, công cụ đã qua sử dụng vẫn được phép nhập khẩu nếu đáp ứng tiêu chí theo pháp luật về công nghiệp công nghệ số và phục vụ trực tiếp dự án đầu tư sản xuất, đóng gói, kiểm thử sản phẩm vi mạch bán dẫn hoặc hoạt động đào tạo, nghiên cứu và phát triển sản phẩm, dịch vụ công nghệ số.

Quy định này nhằm tháo gỡ bài toán chi phí đầu tư ban đầu cho doanh nghiệp công nghệ cao và bán dẫn trong nước, đồng thời tạo điều kiện tiếp cận thiết bị phục vụ nghiên cứu, phát triển.

Bên cạnh đó, Thông tư số 26 của Bộ KH&CN vẫn cho phép doanh nghiệp nhập khẩu hàng hóa thuộc danh mục sản phẩm công nghệ số đã qua sử dụng cấm nhập khẩu trong một số trường hợp đặc thù, phục vụ mục đích nghiên cứu khoa học hoặc gia công cho thương nhân nước ngoài để tiêu thụ ở nước ngoài.

Một số loại máy in, máy photocopy kỹ thuật số cũng thuộc trường hợp loại trừ. Cụ thể, quy định không áp dụng với một số máy in, máy photocopy kỹ thuật số đa màu; máy in và máy photocopy kỹ thuật số đơn sắc có khả năng in, sao chụp khổ A0 hoặc đạt tốc độ từ 35 trang A4/phút trở lên.

Ông Lịch nhấn mạnh, chính sách không chỉ nhằm kiểm soát hàng tiêu dùng công nghệ cũ mà còn hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp Việt Nam. Việc phân định rõ hàng hóa bị cấm và các trường hợp được phép nhập khẩu sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong hoạt động đầu tư, sản xuất, nghiên cứu và phát triển công nghệ.