ĐBQH đề nghị làm rõ trách nhiệm khi cấp xã huy động tài sản của người dân

Không để mỗi xã tự xử lý khi thiên tai vượt địa bàn

Sáng 3/11, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi). Một trong những vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm là phân định thẩm quyền và trách nhiệm của Chủ tịch UBND cấp xã khi quyết định trưng mua, trưng dụng tài sản trong tình huống khẩn cấp.

Đại biểu Phạm Văn Hoà (đoàn Đồng Tháp) cho rằng, sau khi tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, việc phân cấp, phân quyền cho Chủ tịch UBND cấp xã thực hiện trưng mua, trưng dụng tài sản trong tình trạng khẩn cấp, thiên tai, dịch bệnh, quốc phòng, an ninh là cần thiết.

Tuy nhiên, thực tế thiên tai, dịch bệnh có thể xảy ra đồng thời trên địa bàn nhiều xã, vượt ra ngoài phạm vi quản lý của một địa phương. Vì vậy, dự thảo luật cần quy định rõ cơ chế phối hợp giữa Chủ tịch UBND các xã trong việc trưng mua, trưng dụng tài sản, tránh tình trạng mỗi địa phương xử lý riêng lẻ, thiếu thống nhất.

Đại biểu đồng tình với nguyên tắc địa bàn xã nào thì Chủ tịch UBND xã đó quyết định, không thực hiện trưng mua, trưng dụng tài sản từ hai xã trở lên. Tuy nhiên, thẩm quyền quyết định cần đi đôi với cơ chế liên kết, phối hợp giữa các địa phương, nhất là khi cần huy động nguồn lực để ứng phó với thiên tai, dịch bệnh trên diện rộng.

Cùng quan tâm đến vấn đề này, đại biểu Dương Khắc Mai (đoàn Lâm Đồng) đánh giá việc giới hạn thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp xã trong các tình huống phòng, chống thiên tai, dịch bệnh, cứu hộ, cứu nạn khi cấp trên chưa tiếp cận được địa bàn, đồng thời giới hạn loại tài sản được trưng dụng, là cần thiết để bảo đảm xử lý kịp thời tại cơ sở.

Tuy nhiên, đại biểu lưu ý nguồn tài sản và khả năng cân đối kinh phí giữa các địa phương rất khác nhau, trong khi thiên tai có thể xảy ra đồng thời ở nhiều xã.

Do đó, ông đề nghị bổ sung trách nhiệm của cấp xã trong việc thông báo ngay quyết định và tình huống huy động cho cấp tỉnh; đồng thời xác lập cơ chế điều phối thống nhất khi nhu cầu vượt phạm vi địa bàn hoặc vượt khả năng xử lý của địa phương.

Một vấn đề khác cần được làm rõ là đầu mối hỗ trợ kinh phí, thanh toán và hoàn trả tài sản sau khi trưng dụng.

Theo đại biểu, những quy định này không nhằm phát sinh thêm thủ tục xin phép trước khi cấp xã ra quyết định trong tình huống khẩn cấp, mà để tăng cường kiểm soát sau quyết định, bảo đảm trách nhiệm rõ ràng và tránh tình trạng đùn đẩy khi xử lý hậu quả.

Phải bảo đảm quyền lợi của người có tài sản

Ở góc độ thẩm quyền trong các tình huống quốc phòng, an ninh, đại biểu Lương Đình Hưng (đoàn Nghệ An) cho rằng cần quy định rõ hơn các chủ thể có thẩm quyền trưng mua, trưng dụng tài sản ngay trong luật.

Đại biểu đề xuất bổ sung thẩm quyền cho chỉ huy đơn vị cấp trung đoàn và tương đương trở lên, Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự cấp tỉnh, Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Quân sự cấp xã và Đồn trưởng Đồn Biên phòng. Một phương án khác là giao Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quyết định trực tiếp hoặc phân cấp, phân quyền trong phạm vi quản lý để bảo đảm khả năng huy động lực lượng, xử lý kịp thời các tình huống chiến tranh, khẩn cấp về quốc phòng.

Trong khi đó, đại biểu Đào Chí Nghĩa (đoàn TP. Cần Thơ) đề nghị xác định rõ thẩm quyền và trách nhiệm phối hợp, đặc biệt với tài sản có giá trị lớn, liên quan đến nhiều địa bàn hoặc những tình huống cần quyết định ngay lập tức.

Đại biểu cũng đặt vấn đề về cơ chế xử lý khi cấp tỉnh hoặc cơ quan Trung ương đã tiếp cận địa bàn nhưng chưa thể đưa ra quyết định kịp thời, trong khi yêu cầu cứu hộ, cứu nạn, phòng chống thiên tai, dịch bệnh không thể trì hoãn.

Theo ông, thẩm quyền của cấp xã cần gắn với tính cấp bách, phạm vi tài sản và địa bàn; đồng thời phải có trách nhiệm báo cáo ngay, phối hợp kiểm tra, giám sát sau khi quyết định được ban hành.

Đáng chú ý, đại biểu Đào Chí Nghĩa đề nghị quy định cụ thể trách nhiệm thông báo, lập hồ sơ trong trường hợp chủ sở hữu tài sản vắng mặt, mất tích, đã chết hoặc chưa xác định được người quản lý. Quy định phải bảo đảm quyền nhận tiền trưng mua của chủ sở hữu hoặc người thừa kế hợp pháp.

Đại biểu nhấn mạnh, việc gửi quyết định của UBND cấp xã không đồng nghĩa với việc đã hoàn thành nghĩa vụ thông báo cho người có tài sản.

Giải trình cuối phiên thảo luận, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết cơ quan soạn thảo đã lắng nghe và ghi nhận các ý kiến của đại biểu Quốc hội liên quan đến thẩm quyền của cấp xã.

Bộ trưởng khẳng định sẽ nghiêm túc tiếp thu, phối hợp chặt chẽ với cơ quan thẩm tra để hoàn thiện dự án luật, bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tiễn và sớm được áp dụng.