Cay đắng: Thức đêm nhiều tháng giúp công ty tiết kiệm gần 800 tỷ đồng, cả nhóm 20 người sau đó bị cho nghỉ việc

Một câu chuyện lan truyền trên mạng xã hội Trung Quốc những ngày qua đang gây tranh luận mạnh trong giới công nghệ: một kỹ sư được cho là đã dành nhiều tháng làm thêm để giải quyết bài toán mà cả nhóm 20 người loay hoay suốt 5 năm, giúp chi phí vận hành hệ thống giảm từ 200 triệu NDT xuống còn 2 triệu NDT mỗi năm. Nhưng sau khi bài toán được xử lý, toàn bộ nhóm, kể cả người đưa ra giải pháp, lại bị cho nghỉ việc.

Câu chuyện xuất hiện cuối tháng 9/2026 trong một bài đăng của blogger tài chính có biệt danh Kim Sơn nhị tỷ trên Weibo. Tài khoản này hiện có hơn 800.000 người theo dõi.

Theo ảnh chụp màn hình được chia sẻ, một kỹ sư tại một công ty công nghệ lớn của Trung Quốc đã tự nguyện làm thêm trong nhiều tháng để tối ưu hệ thống máy chủ mà nhóm của anh phụ trách.

Kết quả được cho là giúp chi phí hằng năm giảm từ 200 triệu NDT xuống còn 2 triệu NDT, tương đương giảm từ gần 800 tỷ đồng xuống còn gần 8 tỷ đồng, tức chỉ còn 1% so với trước.

Nếu con số này chính xác, mức tiết kiệm lên tới 198 triệu NDT mỗi năm.

Tuy nhiên, ngay sau khi hệ thống được tối ưu, công ty được cho là đã cắt giảm toàn bộ nhóm gồm khoảng 20 kỹ sư, trong đó có chính người tìm ra giải pháp.

Blogger đăng câu chuyện kèm một bình luận ngắn mang hàm ý chỉ trích cách hành xử của doanh nghiệp.

Danh tính công ty cũng như kỹ sư trong câu chuyện chưa được công bố, và hiện chưa có doanh nghiệp nào xác nhận vụ việc.

Từ câu chuyện lan truyền đến câu nói “lập trình viên phải biết nuôi bug”

Vụ việc nhanh chóng tạo ra một cuộc tranh luận lớn trong cộng đồng công nghệ Trung Quốc.

Trên Zhihu, chủ đề liên quan thu hút hàng triệu lượt quan tâm, với nhiều bình luận từ những người tự nhận đang làm việc trong ngành công nghệ.

Một cụm từ mang tính châm biếm cũng được nhắc lại nhiều lần: “lập trình viên phải học cách nuôi bug”.

Ý tưởng phía sau câu nói này khá đơn giản nhưng cay đắng: nếu một kỹ sư xử lý hết mọi vấn đề trong hệ thống, doanh nghiệp có thể cho rằng vị trí của họ không còn cần thiết. Ngược lại, nếu một số vấn đề vẫn tồn tại, nhân sự phụ trách hệ thống vẫn có lý do để tiếp tục được giữ lại.

Từ góc nhìn doanh nghiệp, một hệ thống ngốn hàng trăm triệu NDT mỗi năm có thể đòi hỏi một đội ngũ lớn để vận hành và xử lý sự cố. Nhưng nếu chi phí được cắt xuống chỉ còn một phần nhỏ, nhu cầu duy trì nguyên bộ máy nhân sự cũng có thể giảm theo.

Một số bình luận ví đây là dạng “cuộc chơi tổng âm”, khi cả doanh nghiệp lẫn người lao động cuối cùng đều chịu thiệt.

Doanh nghiệp có thể tiết kiệm chi phí trong ngắn hạn, nhưng lại tạo ra tín hiệu tiêu cực đối với nhân viên: càng làm tốt và tự động hóa nhiều công việc, họ càng có nguy cơ khiến chính vị trí của mình trở nên dư thừa.

Ở chiều ngược lại, nếu người lao động vì lo mất việc mà không còn động lực tối ưu hệ thống hoặc chia sẻ sáng kiến, doanh nghiệp cũng mất đi một phần hiệu quả dài hạn.

Con số giảm chi phí 100 lần bị đặt dấu hỏi

Dù lan truyền mạnh, tính xác thực của câu chuyện vẫn là vấn đề lớn nhất.

Nhiều kỹ sư trên Zhihu tỏ ra hoài nghi trước thông tin một cá nhân có thể giúp chi phí máy chủ giảm đúng 100 lần, từ 200 triệu NDT xuống chỉ còn 2 triệu NDT mỗi năm.

Một số ý kiến cho rằng tại những tập đoàn Internet lớn của Trung Quốc, tổng chi phí hạ tầng máy chủ có thể lên tới hàng chục hoặc thậm chí hàng trăm tỷ NDT, nên con số 200 triệu NDT không phải quá lớn nếu xét toàn hệ thống.

Tuy nhiên, việc một hệ thống đã tồn tại nhiều năm có thể được một cá nhân tối ưu tới 99% chi phí chỉ trong vài tháng bị nhiều người trong ngành đánh giá là khó xảy ra nếu không có thêm bối cảnh kỹ thuật cụ thể.

Cũng chưa có bằng chứng công khai cho thấy câu chuyện thực sự xảy ra tại Alibaba, Tencent, ByteDance, Meituan hay bất kỳ tập đoàn công nghệ lớn nào khác, dù tên của các doanh nghiệp này xuất hiện nhiều trong phần bình luận của người dùng.

Điều đáng chú ý là ngay cả những người nghi ngờ độ chính xác của câu chuyện cũng thừa nhận lý do nó lan truyền mạnh nằm ở việc đánh trúng tâm lý bất an đang phổ biến trong ngành công nghệ.

AI đang làm thay đổi bài toán việc làm trong ngành công nghệ

Những năm gần đây, các công ty công nghệ Trung Quốc liên tục tìm cách tăng năng suất, cắt giảm chi phí và yêu cầu đội ngũ kỹ thuật làm được nhiều việc hơn với ít nhân sự hơn.

Sự phổ biến của các công cụ AI càng đẩy nhanh xu hướng này.

Theo một số bài viết trên truyền thông Trung Quốc, không ít lập trình viên hiện tự bỏ tiền mua các công cụ AI để hỗ trợ viết mã, kiểm thử và xử lý công việc nhanh hơn, ngay cả khi doanh nghiệp không thanh toán chi phí.

Trong một ví dụ được truyền thông địa phương đề cập, một nhóm công nghệ gồm 12 người tại Thượng Hải đã cắt giảm 2 kỹ sư front end mà không tuyển người thay thế, trong khi bổ sung nhân sự ở các vị trí khác.

Những trường hợp như vậy phản ánh áp lực ngày càng lớn đối với các công việc có thể được tự động hóa hoặc nâng cao năng suất bằng AI.

Điều này cũng tạo ra một nghịch lý mới trong môi trường công nghệ: nhân viên được yêu cầu liên tục tối ưu quy trình, nhưng chính thành quả tối ưu đó đôi khi có thể khiến doanh nghiệp cần ít người hơn.

Vì thế, bất kể câu chuyện về nhóm 20 kỹ sư có hoàn toàn chính xác hay không, việc nó trở thành chủ đề nóng cho thấy một nỗi lo có thật đang tồn tại trong giới công nghệ Trung Quốc.

Trong kỷ nguyên AI và tự động hóa, câu hỏi không còn chỉ là làm thế nào để giải quyết vấn đề nhanh hơn, mà còn là sau khi vấn đề đã được giải quyết, người tạo ra giải pháp sẽ đứng ở đâu trong bộ máy doanh nghiệp.