Chỉ 1 tháng nữa, Việt Nam dự kiến đón thêm 2 thành phố trực thuộc Trung ương mới

Sáng 6/8, thừa ủy quyền của Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải trình Quốc hội tờ trình của Chính phủ về việc thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh.

Theo Chính phủ, việc thành lập hai thành phố nhằm cụ thể hóa chủ trương của Trung ương, tạo tiền đề để hai địa phương tiếp tục phát triển theo các định hướng đã được xác lập trong các nghị quyết, kết luận của Trung ương, Bộ Chính trị và các quy hoạch đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải cho biết việc thành lập hai thành phố đã có đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn, phù hợp với quy hoạch tổng thể quốc gia, quy hoạch hệ thống đô thị và nông thôn, quy hoạch vùng Đồng bằng sông Hồng cũng như quy hoạch của từng địa phương

. Hai tỉnh Quảng Ninh và Bắc Ninh hiện có quy mô kinh tế thuộc nhóm dẫn đầu cả nước, giữ vai trò quan trọng đối với vùng Đồng bằng sông Hồng, Bắc Bộ và cả nước. Việc chuyển đổi mô hình được kỳ vọng sẽ tạo tiền đề để hai địa phương tiếp tục phát huy tiềm năng, lợi thế và trở thành các cực tăng trưởng kinh tế.

Theo phương án trình Quốc hội, thành phố Quảng Ninh được thành lập trên cơ sở giữ nguyên toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số và số đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Quảng Ninh hiện nay. Sau khi thành lập, thành phố Quảng Ninh có diện tích tự nhiên 6.231,27 km2, quy mô dân số 1.523.400 người và 54 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 30 phường, 22 xã và 2 đặc khu. Nghị quyết dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/9/2026.

Trong khi đó, thành phố Bắc Ninh được đề xuất thành lập trên cơ sở giữ nguyên trạng diện tích tự nhiên, quy mô dân số và các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Bắc Ninh hiện nay. Sau khi thành lập, thành phố có diện tích tự nhiên 4.713,75 km2, quy mô dân số 3.989.623 người với 99 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 45 phường và 54 xã. Trước đó, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã thông qua nghị quyết thành lập thêm 12 phường thuộc tỉnh Bắc Ninh, nâng tổng số phường lên 45 và giảm tương ứng 12 xã. Nghị quyết thành lập thành phố Bắc Ninh dự kiến có hiệu lực từ ngày 20/9/2026.

Theo đánh giá của Chính phủ, Quảng Ninh có vị trí chiến lược về phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh của vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ và cả nước. Đây là địa phương duy nhất có đường biên giới cả trên bộ và trên biển với Trung Quốc, đồng thời sở hữu hệ thống giao thông đường bộ, hàng không và đường biển tương đối đồng bộ.

Năm 2025, Quảng Ninh có quy mô kinh tế đứng thứ 7 cả nước và thứ 4 vùng Đồng bằng sông Hồng; tốc độ tăng trưởng GRDP đạt 11,89%; đóng góp 2,87% quy mô GRDP cả nước và 9,4% GRDP vùng Đồng bằng sông Hồng; đóng góp 4,1% mức tăng trưởng của cả nước và 11,3% của vùng. Địa phương thu hút FDI đứng thứ 13 cả nước và thứ 4 vùng Đồng bằng sông Hồng, với 247 dự án FDI còn hiệu lực, tổng vốn đăng ký 17,05 tỷ USD; thu ngân sách đạt trên 85.909 tỷ đồng. Các lợi thế về kinh tế biển, du lịch, logistics và công nghiệp chế biến, chế tạo được xác định là nền tảng phát triển của thành phố Quảng Ninh trong tương lai.

Đối với Bắc Ninh, địa phương nằm ở cửa ngõ phía bắc, đồng thời là cửa ngõ phía đông bắc của Hà Nội, thuộc tam giác tăng trưởng Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh và trên hành lang kinh tế kết nối ASEAN với Trung Quốc. Bắc Ninh có lợi thế kết nối thuận lợi với sân bay Nội Bài, cảng biển Hải Phòng, Cảng hàng không quốc tế Gia Bình đang được xây dựng cùng hệ thống giao thông đa phương thức gồm các tuyến cao tốc, đường bộ, đường sắt, ga liên vận quốc tế Kép, hệ thống cảng và trung tâm logistics.

Năm 2025, quy mô kinh tế Bắc Ninh đứng thứ 5 cả nước và thứ 3 vùng Đồng bằng sông Hồng, chiếm 4,1% GDP cả nước và 13,6% quy mô kinh tế của vùng. Kinh tế địa phương tăng trưởng 10,27%, đóng góp 5,34% vào tăng trưởng cả nước và 15,3% vào tăng trưởng của vùng; thu ngân sách đạt trên 123.600 tỷ đồng. Bắc Ninh hiện có hơn 3.660 dự án FDI còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký trên 52 tỷ USD, đứng thứ hai cả nước. Bên cạnh thế mạnh về công nghiệp công nghệ cao, dịch vụ và logistics, địa phương còn sở hữu 8 di sản được UNESCO ghi danh cùng không gian văn hóa Kinh Bắc đặc sắc.

Về phương án tổ chức sau khi chuyển đổi, Chính phủ đề xuất tiếp tục sử dụng toàn bộ trụ sở làm việc và tài sản công hiện có của hai tỉnh, không xây dựng mô hình mới ngay từ đầu. Tổ chức bộ máy các cơ quan, đơn vị trong hệ thống chính trị về cơ bản được giữ nguyên; việc sắp xếp hoặc thành lập mới sẽ thực hiện theo quy định của Đảng và pháp luật. Trước mắt, đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức tại các cơ quan, đơn vị cũng được giữ nguyên hiện trạng. Việc sắp xếp, bố trí nhân sự sẽ được thực hiện theo lộ trình, bảo đảm phù hợp với mô hình chính quyền đô thị sau khi hai thành phố được thành lập.

Theo tờ trình của Chính phủ, cả Quảng Ninh và Bắc Ninh đều đáp ứng đầy đủ 5/5 điều kiện theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025 và đạt 7/7 tiêu chuẩn thành lập thành phố trực thuộc Trung ương theo quy định của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho biết cơ quan thẩm tra tán thành sự cần thiết thành lập hai thành phố. Hồ sơ đề án được chuẩn bị đầy đủ, đúng quy định; việc lấy ý kiến cử tri và Hội đồng nhân dân tại các đơn vị chịu ảnh hưởng trực tiếp đạt tỷ lệ đồng thuận cao. Ủy ban cũng thống nhất với thời điểm có hiệu lực mà Chính phủ đề xuất, gồm ngày 1/9/2026 đối với thành phố Quảng Ninh và ngày 20/9/2026 đối với thành phố Bắc Ninh.

Ủy ban đề nghị Chính phủ chỉ đạo UBND hai tỉnh Quảng Ninh và Bắc Ninh khẩn trương kiện toàn tổ chức bộ máy, thay đổi con dấu và chuẩn bị các điều kiện cần thiết để chính quyền đô thị mới hoạt động đồng bộ ngay sau khi Quốc hội thông qua nghị quyết. Đồng thời, hai địa phương cần tập trung nguồn lực để trở thành các cực tăng trưởng kinh tế, tiếp tục sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy theo mô hình chính quyền đô thị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; phát triển toàn diện các lĩnh vực văn hóa, xã hội và nâng cao chất lượng sống của người dân để người dân được thụ hưởng thành quả phát triển.