Chính phủ cơ cấu lại vốn Nhà nước, chuyên gia chỉ đích danh các doanh nghiệp hưởng lợi

Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 40/2026/QĐ-TTg ngày 5/8/2026 quy định tiêu chí phân loại doanh nghiệp để thực hiện cơ cấu lại vốn Nhà nước tại doanh nghiệp Nhà nước và doanh nghiệp có vốn Nhà nước giai đoạn 2026-2030.

Theo đó, quyết định thiết lập khung tỷ lệ sở hữu Nhà nước làm cơ sở xây dựng kế hoạch giữ nguyên, tăng vốn, giảm vốn hoặc thoái vốn trong 5 năm tới.

Cụ thể, Nhà nước tiếp tục nắm giữ 100% vốn tại các lĩnh vực như năng lượng, lương thực, khoáng sản chiến lược, hóa chất cơ bản, hạ tầng dữ liệu và hạ tầng số quốc gia cùng một số lĩnh vực an ninh, quốc phòng.

Đối với nhóm duy trì tối thiểu 65% vốn, quyết định áp dụng cho ngân hàng, hàng không, cảng hàng không, một số cảng biển, khai khoáng lớn, cơ khí, phân bón và cấp thoát nước.

Trong khi đó, nhóm trên 50% đến dưới 65% vốn gồm doanh nghiệp đầu mối xăng dầu có thị phần từ 30% trở lên, một số doanh nghiệp hạ tầng viễn thông đặc biệt và doanh nghiệp thăm dò khoáng sản. Các lĩnh vực còn lại sẽ được xem xét theo từng trường hợp.

Đối với doanh nghiệp hoạt động đa ngành, việc xác định tỷ lệ sở hữu sẽ căn cứ vào ngành có tỷ trọng doanh thu hoặc sản lượng lớn nhất trong ba năm liên tiếp. Các cơ quan đại diện chủ sở hữu cũng phải xây dựng kế hoạch cơ cấu vốn cho từng doanh nghiệp giai đoạn 2026-2030, trước khi Bộ Tài chính tổng hợp, báo cáo Thủ tướng trong quý IV/2026.

Việc triển khai có thể mở ra cơ hội tăng vốn tại một số doanh nghiệp chiến lược, gia tăng hoạt động thoái vốn và phát hành cho nhà đầu tư chiến lược. Tuy nhiên, tiến độ thực hiện còn phụ thuộc vào quá trình định giá tài sản, đất đai và thủ tục phê duyệt.

Nhiều doanh nghiệp hưởng lợi

Mirae Asset đánh giá VietinBank (CTG) là doanh nghiệp hưởng lợi rõ nét nhất khi Quyết định 40. Theo đó, Ngân hàng Nhà nước được giao xây dựng phương án nâng tỷ lệ sở hữu Nhà nước tại VietinBank từ khoảng 64,46% lên tối thiểu 65%.

Ở nhóm phân bón, Đạm Phú Mỹ (DPM) được đánh giá tích cực do Petrovietnam hiện nắm khoảng 59,59% vốn, thấp hơn ngưỡng 65% áp dụng với lĩnh vực phân bón.

Đối với Petrolimex (PLX), doanh nghiệp đang có tỷ lệ sở hữu Nhà nước khoảng 75,87%, trong khi nhóm đầu mối xăng dầu chỉ yêu cầu Nhà nước nắm trên 50% đến dưới 65%. Báo cáo cho rằng đây là doanh nghiệp có câu chuyện đáng chú ý theo hướng giảm tỷ lệ sở hữu Nhà nước trong giai đoạn cơ cấu vốn.

Ngoài 3 doanh nghiệp trên, Mirae Asset cũng đưa VCB, BID, DDV, ACV, HVN, BSR, GAS, POW và PHP vào danh sách có thể chịu tác động từ Quyết định 40. Trong đó, VCB, BID, DDV, ACV, HVN, BSR và PHP được đánh giá ở mức trung bình, còn GAS và POW ở mức nhẹ. Các doanh nghiệp này chủ yếu được hưởng lợi từ khung sở hữu mới hoặc có thêm dư địa xây dựng phương án cơ cấu vốn trong giai đoạn 2026-2030.