Chủ tịch VCCI: Muốn tăng trưởng 10%/năm, Việt Nam phải thực hiện 4 chuyển dịch lớn

Phát biểu tại Diễn đàn Doanh nghiệp Phát triển bền vững Việt Nam (VCSF) 2026 ngày 5/10, ông Hồ Sỹ Hùng, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), nhấn mạnh Việt Nam đang đứng trước một khát vọng phát triển rất lớn khi đặt mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2026-2030 từ 10%/năm trở lên.

Theo ông, đằng sau mục tiêu tăng trưởng hai con số là yêu cầu chuyển sang một giai đoạn phát triển dựa nhiều hơn vào năng suất, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chất lượng nguồn nhân lực, năng lực quản trị và hiệu quả sử dụng nguồn lực.

“Muốn tăng trưởng nhanh mà vẫn bền vững, chúng ta phải tạo ra nhiều giá trị hơn từ mỗi đơn vị nguồn lực thông qua đổi mới công nghệ, năng suất, chuyển đổi số và sử dụng hiệu quả năng lượng, tài nguyên”, Chủ tịch VCCI nói.

4 chuyển dịch lớn để tạo động lực tăng trưởng mới

Từ thực tiễn hoạt động của cộng đồng doanh nghiệp, Chủ tịch VCCI cho rằng có 4 chuyển dịch lớn cần được thúc đẩy.

Thứ nhất là chuyển từ tăng trưởng dựa vào nguồn lực sang tăng trưởng dựa vào năng suất và đổi mới sáng tạo.

Theo ông Hùng, trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, lợi thế mới sẽ đến từ công nghệ, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, tự động hóa và quản trị hiện đại.

“ Mỗi doanh nghiệp cần tìm cách tạo ra giá trị cao hơn từ lao động, vốn và nguyên liệu, qua đó tăng trưởng mà không gia tăng tương ứng áp lực lên tài nguyên và môi trường”, ông nói.

Đây được xem là bài toán cốt lõi nếu Việt Nam muốn duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong một giai đoạn mà dư địa dựa vào việc mở rộng các yếu tố đầu vào ngày càng hạn chế.

Thứ hai là chuyển từ coi chuyển đổi xanh là yêu cầu tuân thủ sang coi đây là động lực cạnh tranh.

Chủ tịch VCCI cho rằng các tiêu chuẩn xanh, yêu cầu về phát thải, truy xuất nguồn gốc và quản trị bền vững ngày càng trở thành điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận thị trường và chuỗi cung ứng toàn cầu.

Do đó, chuyển đổi xanh không nên chỉ được nhìn như một khoản chi phí để đáp ứng quy định, mà phải được xem là khoản đầu tư cho tương lai.

Theo ông, quá trình này có thể giúp doanh nghiệp tiết kiệm năng lượng, giảm chi phí, nâng cao chất lượng và mở rộng thị trường. Đây cũng là hướng đi phù hợp với Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh và mục tiêu Net Zero vào năm 2050.

Thứ ba là chuyển từ từng doanh nghiệp riêng lẻ sang liên kết và phát triển theo chuỗi giá trị.

Một doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, khó có thể tự mình thực hiện toàn bộ quá trình chuyển đổi. Vì vậy, Việt Nam cần những chuỗi giá trị có sự tham gia của doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã, viện trường, tổ chức tài chính và Nhà nước.

Theo Chủ tịch VCCI, đây cũng là cách để tinh thần phát triển kinh tế tư nhân được nhấn mạnh trong Nghị quyết 68-NQ/TW chuyển hóa thành năng lực sản xuất và sức cạnh tranh thực tế của doanh nghiệp Việt Nam.

Thứ tư là chuyển từ tư duy “doanh nghiệp thực hiện chính sách” sang “Nhà nước và doanh nghiệp đồng kiến tạo phát triển”.

Ông Hùng cho rằng doanh nghiệp cần một môi trường thể chế ổn định, minh bạch, dễ dự báo, có không gian cho đổi mới và cơ chế thử nghiệm những mô hình kinh doanh mới.

Trong bối cảnh đó, yêu cầu đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật, đưa thể chế, pháp luật trở thành lợi thế cạnh tranh càng trở nên quan trọng.

Địa phương phải trở thành chủ thể kiến tạo phát triển

Một điểm được Chủ tịch VCCI nhấn mạnh là vai trò của các địa phương trong việc biến mục tiêu tăng trưởng quốc gia thành những kết quả cụ thể.

“Nếu mục tiêu quốc gia là điểm đến, thì địa phương là nơi mục tiêu đó được biến thành dự án, công trình, doanh nghiệp, việc làm và những kết quả cụ thể”, ông Hùng nói.

Theo ông, Trung ương xác lập tầm nhìn, mục tiêu và khung thể chế, trong khi địa phương trực tiếp tổ chức thực hiện, kết nối nguồn lực và tạo dựng môi trường phát triển cho doanh nghiệp.

Vì vậy, địa phương không chỉ là nơi thực hiện chính sách mà phải trở thành một chủ thể kiến tạo phát triển.

Mỗi địa phương cần phát huy lợi thế riêng, lựa chọn đúng động lực tăng trưởng và đồng thời gắn tăng trưởng với chất lượng môi trường, chất lượng sống.

Chủ tịch VCCI lưu ý, cùng với quyền chủ động phải là trách nhiệm về chất lượng tăng trưởng. Địa phương không nên chỉ cạnh tranh bằng số lượng dự án hay ưu đãi, mà cần cạnh tranh bằng chất lượng thể chế, hạ tầng, nguồn nhân lực, dịch vụ công, môi trường sống và khả năng đồng hành cùng doanh nghiệp.

Không chọn tăng trưởng hay bền vững

Theo Chủ tịch VCCI, xuyên suốt VCSF 2026 là câu chuyện đổi mới mô hình phát triển, nâng cao năng suất, phát huy vai trò địa phương, thúc đẩy chuyển đổi xanh và số, ứng dụng khoa học công nghệ, thực hành kinh doanh có trách nhiệm và tăng cường đối thoại chính sách.

Điểm quan trọng là phát triển bền vững không thể được xem như một lĩnh vực riêng biệt đứng bên cạnh tăng trưởng.

“Phát triển bền vững không phải là một lĩnh vực riêng biệt, mà phải trở thành cách thức chúng ta tạo ra tăng trưởng”, ông Hùng nhấn mạnh.

Theo đó, đổi mới sáng tạo, công nghệ, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh phải cùng tạo ra năng suất, thị trường và những chuỗi giá trị mới.

Chủ tịch VCCI cho rằng tăng trưởng hai con số không chỉ là câu chuyện về tốc độ, mà còn là câu chuyện về chất lượng của sự phát triển. Phát triển bền vững cũng không phải điểm đến ở phía sau tăng trưởng, mà phải được đặt ngay trong cách nền kinh tế tạo ra tăng trưởng hôm nay.

“Không lựa chọn giữa tăng trưởng và phát triển bền vững”, ông Hùng nêu thông điệp.

Theo đó, Việt Nam cần biến phát triển bền vững thành động lực của tăng trưởng; biến đổi mới sáng tạo thành động lực của năng suất; biến liên kết thành sức mạnh của doanh nghiệp; đồng thời biến sự đồng hành giữa Nhà nước, địa phương và doanh nghiệp thành sức mạnh của nền kinh tế.

“Tăng trưởng bứt phá và phát triển bền vững không phải là hai con đường. Đó là một hành trình chung - nơi Nhà nước kiến tạo, địa phương đồng hành, doanh nghiệp tiên phong, khoa học công nghệ tạo động lực và toàn xã hội cùng tham gia”, Chủ tịch VCCI khẳng định.