‘Chuyên cơ’ chở ông Tập Cận Bình có gì khác so với Air Force One của Tổng thống Mỹ?

Trước chuyến thăm Washington của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong tuần này, tâm điểm chú ý đang tập trung vào chiếc máy bay sẽ chở nhà lãnh đạo Trung Quốc tới Mỹ, đặc biệt khi được đặt cạnh biểu tượng nổi tiếng của Mỹ là Air Force One.

Air Force One từ lâu đã trở thành một trong những biểu tượng dễ nhận biết nhất của Tổng thống Mỹ. Trong khi đó, chiếc máy bay phục vụ Chủ tịch Trung Quốc thường chỉ được truyền thông nhà nước gọi là “chuyên cơ”, với rất ít thông tin chi tiết được công bố.

Khác với Mỹ, Trung Quốc không duy trì một máy bay chuyên dụng cố định chỉ dành cho nguyên thủ. Máy bay phục vụ các chuyến công du nước ngoài của ông Tập thường được lựa chọn từ đội bay của Air China, sau đó trải qua quá trình kiểm tra, cải tạo và bố trí lại để phù hợp với yêu cầu của một chuyến bay cấp nhà nước.

Trong các thông báo chính thức, Bắc Kinh thường chỉ gọi đây là “chuyên cơ” hoặc “máy bay đặc biệt”, và công bố rất ít chi tiết kỹ thuật.

Khi ông Tập mới nhậm chức năm 2013, các chuyến công du đường dài thường sử dụng Boeing 747-400. Gần đây, loại Boeing 747-8 Intercontinental đã được sử dụng nhiều hơn. Cuối tuần trước, ông Tập tới New Delhi dự hội nghị BRICS bằng một chiếc 747-8I.

747-8I là phiên bản chở khách cuối cùng của dòng Boeing 747, với tầm bay xa, khoang rộng và phần boong trên đặc trưng.

Vì sao Trung Quốc không có chuyên cơ Tổng thống riêng?

Một cựu quan chức lễ tân của Bộ Ngoại giao Trung Quốc từng giải thích rằng Bắc Kinh không duy trì một máy bay dành riêng cho nguyên thủ vì 2 lý do chính.

Thứ nhất là tránh lãng phí và tăng hiệu suất sử dụng máy bay. Thứ 2 là vấn đề an toàn, bởi một máy bay có hàng triệu linh kiện và không nên bị để không trong thời gian dài.

Theo một số thông tin hiếm hoi từng được truyền thông Trung Quốc công bố, khi có nhiệm vụ chuyên cơ, Cục Hàng không Dân dụng Trung Quốc sẽ chuyển yêu cầu cho Air China thông qua bộ phận phụ trách các chuyến bay đặc biệt.

Sau đó, phi hành đoàn được lựa chọn riêng, máy bay trải qua kiểm tra an ninh và được cải hoán nội thất theo yêu cầu.

Một số ghế có thể được tháo ra để thay bằng sofa và giường. Kỹ thuật viên từ Sư đoàn 34 thuộc Không quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc cũng tham gia kiểm tra và thực hiện các điều chỉnh cần thiết.

Máy bay sau cải hoán thường được chia thành 4 khu vực.

Phần đầu là khu vực dành cho lãnh đạo quốc gia, gồm phòng khách, văn phòng và phòng ngủ. Tiếp theo là khu dành cho các bộ trưởng và quan chức cấp cao đi cùng, sau đó là khu ghế dành cho quan chức cấp vụ, cục. Phần cuối dành cho báo chí và nhân viên phục vụ đi cùng.

Air Force One là một “Nhà Trắng trên không”

Cách tiếp cận của Mỹ hoàn toàn khác.

Air Force One về mặt kỹ thuật là mã hiệu vô tuyến dành cho bất kỳ máy bay nào của Không quân Mỹ khi chở Tổng thống. Tuy nhiên, tên gọi này lâu nay gắn với các máy bay Boeing 747 được thiết kế riêng cho nhiệm vụ Tổng thống.

Hai chiếc VC-25A truyền thống có số đuôi 28000 và 29000 được cấu hình cố định cho việc chuyên chở Tổng thống Mỹ.

Theo Nhà Trắng, Air Force One có khoảng 372 m² diện tích sàn trên 3 tầng.

Khu vực dành cho Tổng thống bao gồm văn phòng, phòng vệ sinh và phòng họp. Máy bay còn có khu riêng cho cố vấn cấp cao, Mật vụ và báo chí đi cùng.

Một trong những điểm đặc biệt nhất là khoang y tế có thể hoạt động như phòng phẫu thuật, với bác sĩ luôn có mặt trên máy bay.

Air Force One cũng có 2 khu bếp, có khả năng chuẩn bị tối đa 100 suất ăn cùng lúc.

Ngoài ra, máy bay được trang bị hệ thống liên lạc bảo mật, cầu thang lên xuống riêng ở phía trước và phía sau, thiết bị bốc dỡ hành lý tích hợp và khả năng tiếp nhiên liệu trên không.

Về nhận diện, Air Force One cũng được thiết kế để trở thành biểu tượng của quyền lực tổng thống Mỹ. Thân máy bay mang dòng chữ “United States of America”, quốc kỳ Mỹ và con dấu Tổng thống Mỹ.

Ông Trump đang sử dụng chiếc 747 mới hơn

Hiện Tổng thống Donald Trump đang sử dụng một chiếc Boeing 747 8I được cải hoán, mang tên VC-25B Bridge.

Đây là máy bay tạm thời được đưa vào phục vụ tổng thống trong lúc 2 chiếc VC-25A cũ đang chờ được thay thế bằng thế hệ VC-25B mới của Boeing, chương trình đã nhiều lần bị trì hoãn.

Chiếc VC-25B Bridge được định giá khoảng 400 triệu USD và được hoàng gia Qatar tặng cho chính phủ Mỹ. Máy bay có khả năng bay nhanh và xa hơn các chiếc VC-25A hiện tại.

Như vậy, dù cả lãnh đạo Mỹ và Trung Quốc đều có thể sử dụng Boeing 747 cho những chuyến công du quan trọng, triết lý vận hành lại rất khác nhau.

Mỹ duy trì một nền tảng chuyên cơ được cấu hình cố định như một trung tâm chỉ huy trên không. Trong khi đó, Trung Quốc lựa chọn cải hoán máy bay thương mại theo từng nhiệm vụ, sau đó đưa máy bay trở lại khai thác bình thường.

Sự khác biệt này cũng lý giải vì sao Bắc Kinh đến nay vẫn chưa sử dụng C919, mẫu máy bay chở khách do Trung Quốc tự phát triển, làm chuyên cơ cho lãnh đạo trong các chuyến công du quốc tế.