Phát hiện di tích cổ đại 2.000 năm tuổi, hé lộ 413 hiện vật từ nhiều nền văn minh

Sau 4 năm khai quật, các nhà khảo cổ đã tìm thấy 413 cổ vật bên trong một lăng mộ Hung Nô có niên đại khoảng 2.000 năm tại Mông Cổ.

Trong số những hiện vật được tìm thấy có một chiếc bình thủy tinh được cho là có nguồn gốc từ La Mã, đồ ngọc bích Trung Quốc và các món trang sức bằng bạc mang dấu ấn của nhiều nền văn hóa khác nhau.

Phát hiện được thực hiện tại khu nghĩa địa Duurlig Nars, nằm giữa vùng thảo nguyên phía Đông Mông Cổ. Các nhà khảo cổ tập trung nghiên cứu ngôi mộ số 160, được xác định là khu mộ Hung Nô có quy mô lớn nhất từng được phát hiện tại đây.

Hoạt động khai quật bắt đầu từ năm 2023 và hoàn tất vào năm 2026, với sự tham gia của các nhà nghiên cứu thuộc Bảo tàng Quốc gia Hàn Quốc và Viện Khảo cổ học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Mông Cổ.

Công trình gây chú ý bởi kích thước đặc biệt lớn. Tính cả lối đi dẫn vào từ phía Nam, ngôi mộ có chiều dài khoảng 73m và độ sâu 14,5m.

Ở khu vực trung tâm, các nhà khảo cổ tìm thấy hai lớp buồng gỗ lồng vào nhau, bao bọc một cỗ quan tài duy nhất. Ngay phía trên khu vực này còn có một cỗ xe ngựa được phủ sơn mài.

Quy mô công trình cùng những hiện vật được tìm thấy cho thấy người nằm trong mộ nhiều khả năng thuộc tầng lớp tinh hoa của xã hội Hung Nô thời bấy giờ.

Bình thủy tinh nghi có nguồn gốc La Mã và đồ ngọc bích mang dấu ấn Trung Quốc

Một trong những hiện vật đáng chú ý nhất là chiếc bình thủy tinh trong suốt có quai cầm. Các nhà nghiên cứu cho rằng món đồ có thể được chế tác trên lãnh thổ Đế chế La Mã, dù nguồn gốc chính xác hiện chưa được xác nhận.

Bên trong ngôi mộ, các nhà khảo cổ còn tìm thấy 15 món đồ bằng ngọc bích được xếp chồng dưới đáy quan tài. Hình dáng của chúng gợi liên tưởng đến đĩa ngọc bích bi (bi discs), loại vật phẩm thường được sử dụng trong các nghi lễ mai táng dưới thời nhà Hán ở Trung Quốc.

Tuy nhiên, những món đồ tìm thấy tại Mông Cổ có một số điểm khác biệt so với nguyên mẫu Trung Quốc. Trong khi đĩa bi truyền thống thường có hình tròn, các hiện vật tại Mông Cổ lại có hình dáng không đồng đều và được trang trí cầu kỳ hơn.

Theo các nhà nghiên cứu, điều này cho thấy người Hung Nô có thể đã tiếp nhận một số yếu tố từ văn hóa Trung Quốc, nhưng không sao chép nguyên bản mà điều chỉnh để phù hợp với truyền thống riêng.

Một phát hiện khác nằm ở những món đồ trang trí bằng bạc gắn trên bộ yên cương ngựa. Một số hiện vật có hình quả bầu, tương tự các món đồ từng được tìm thấy trong những ngôi mộ thuộc thời kỳ Lelang, khu vực nằm gần Bình Nhưỡng ở Triều Tiên ngày nay.

Những hiện vật trên cho thấy mối liên hệ văn hóa giữa nhiều khu vực khác nhau trên khắp lục địa Á - Âu. Dù vậy, các nhà khoa học vẫn chưa xác định được chính xác chúng đã đến Mông Cổ bằng cách nào.

Một số giả thuyết được đưa ra gồm hoạt động thương mại, quà tặng ngoại giao hoặc quá trình lưu chuyển hàng hóa thông qua các cộng đồng trung gian.