Chưa đầy 2 tháng nữa, hàng triệu người đóng BHXH cả nước chú ý thay đổi lớn

Từ ngày 1/1/2027, mức đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện thấp nhất dự kiến tăng lên 484.000 đồng/tháng. Tuy nhiên, người tham gia được ngân sách Nhà nước hỗ trợ từ 20% đến 50% tùy từng nhóm đối tượng.

Chuẩn nghèo thay đổi từ năm 2027, kéo theo điều chỉnh mức đóng BHXH tự nguyện

Theo Điều 2 và Điều 3 Nghị định 351/2025/NĐ-CP quy định chuẩn nghèo đa chiều quốc gia giai đoạn 2026-2030, chuẩn nghèo áp dụng trong năm 2026 tiếp tục được thực hiện theo quy định tại Điều 3 Nghị định 07/2021/NĐ-CP về chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2021-2025, từ ngày 1/1/2026 đến hết ngày 31/12/2026.

Chuẩn nghèo này là căn cứ để đo lường, giám sát mức độ thiếu hụt về thu nhập và khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản của người dân; đồng thời làm cơ sở xác định đối tượng thụ hưởng các chính sách giảm nghèo, an sinh xã hội và hoạch định chính sách kinh tế - xã hội trong năm 2026.

Từ năm 2027, chuẩn nghèo đa chiều quốc gia được điều chỉnh với các tiêu chí mới. Cụ thể, tiêu chí thu nhập bình quân đầu người của hộ gia đình được xác định ở mức 2,2 triệu đồng/người/tháng tại khu vực nông thôn và 2,8 triệu đồng/người/tháng tại khu vực đô thị.

Bên cạnh tiêu chí thu nhập, mức độ thiếu hụt các dịch vụ xã hội cơ bản được đánh giá thông qua 6 chiều gồm việc làm, y tế, giáo dục, nhà ở, thông tin, nước sinh hoạt, vệ sinh và môi trường.

Trong đó, chiều thiếu hụt việc làm gồm chỉ số việc làm và chỉ số người phụ thuộc trong hộ gia đình. Chiều y tế được đo lường qua chỉ số bảo hiểm y tế và dinh dưỡng; chiều giáo dục gồm trình độ giáo dục của người lớn và tình trạng đi học của trẻ em.

Đối với nhà ở, các chỉ số đánh giá gồm diện tích nhà ở bình quân đầu người và chất lượng nhà ở. Chiều thông tin được xác định thông qua việc sử dụng dịch vụ viễn thông, dịch vụ số cơ bản. Riêng chiều nước sinh hoạt, vệ sinh và môi trường gồm các chỉ số về nguồn nước sinh hoạt, nhà tiêu (công trình phụ) hợp vệ sinh và xử lý rác thải. Việc đo lường các chỉ số thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản được thực hiện theo Phụ lục ban hành kèm Nghị định 351/2025/NĐ-CP.

Theo quy định mới, hộ nghèo ở khu vực nông thôn là hộ có thu nhập bình quân đầu người từ 2,2 triệu đồng/người/tháng trở xuống và thiếu hụt từ 3 chỉ số đo lường khả năng tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản trở lên. Đối với khu vực đô thị, mức thu nhập tương ứng là từ 2,8 triệu đồng/người/tháng trở xuống, đồng thời thiếu hụt từ 3 chỉ số trở lên.

Trong khi đó, hộ cận nghèo ở cả khu vực nông thôn và đô thị là những hộ có thu nhập bình quân đầu người không vượt quá ngưỡng thu nhập tương ứng nêu trên, nhưng thiếu hụt dưới 3 chỉ số đo lường khả năng tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản.

Việc điều chỉnh chuẩn nghèo đa chiều từ năm 2027 cũng là căn cứ quan trọng để xác định mức đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện tối thiểu, bởi mức thu nhập làm căn cứ đóng được gắn với chuẩn hộ nghèo khu vực nông thôn.

Mức đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện thấp nhất tăng 154.000 đồng/tháng

Theo Điều 36 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, mức đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện hằng tháng bằng 22% mức thu nhập tháng do người tham gia lựa chọn.

Mức thu nhập tháng làm căn cứ đóng thấp nhất bằng mức chuẩn hộ nghèo của khu vực nông thôn và cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu tại thời điểm đóng.

Như vậy, căn cứ chuẩn hộ nghèo khu vực nông thôn mới là 2,2 triệu đồng/người/tháng, từ ngày 1/1/2027, mức đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện thấp nhất được xác định là 484.000 đồng/tháng, theo công thức 22% x 2.200.000 đồng.

Mức đóng này tăng 154.000 đồng/tháng so với mức đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện thấp nhất của năm 2026.

Tuy nhiên, người tham gia không phải tự đóng toàn bộ số tiền 484.000 đồng mỗi tháng. Theo chính sách hiện hành được nêu trong các quy định, ngân sách Nhà nước hỗ trợ một phần tiền đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện theo tỷ lệ phần trăm trên mức đóng thấp nhất, tùy từng nhóm đối tượng.

Cụ thể, người tham gia thuộc hộ nghèo và người đang sinh sống tại xã đảo, đặc khu theo quy định của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ được hỗ trợ 50%, tương ứng 242.000 đồng/tháng.

Người thuộc hộ cận nghèo được hỗ trợ 40%, tương ứng 193.600 đồng/tháng. Đối với người dân tộc thiểu số, mức hỗ trợ là 30%, tương ứng 145.200 đồng/tháng.

Các đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện khác được ngân sách Nhà nước hỗ trợ 20%, tương ứng 96.800 đồng/tháng.

Như vậy, mức hỗ trợ được phân theo 4 nhóm đối tượng, với tỷ lệ từ 20% đến 50% trên mức đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện thấp nhất. Khoản hỗ trợ này giúp giảm số tiền người tham gia phải tự bỏ ra hằng tháng khi lựa chọn đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện.